I. Dit is opgenomen in ons beleid
Science for Sustainability
Het profileringsthema Science for Sustainability staat hoog in het vaandel. Binnen het thema Science for Sustainability integreert de VU alle disciplines die kunnen helpen een toekomstbestendig evenwicht tussen mens, milieu en economie te bereiken. Van biologie tot aan economie, en van de sociale- tot de natuurwetenschappen. Het gaat hierbij om een kruisbestuiving die antwoorden wil vinden op de grootste vragen van onze tijd. Door nadruk te leggen op dit thema in de vorm van financiering en extra ondersteuning toont de VU aan haar studenten te stimuleren op het gebied van onderzoek naar duurzaamheid. Gedurende dit studiejaar, het jaar van dit profileringsthema, zullen de interdisciplinaire onderzoekslijnen op het gebied van duurzaamheid versterkt worden en zullen milieuthema’s vanuit verschillende perspectieven benaderd worden.
Wij onderzoeken de voorwaarden waaronder mens, milieu en economie met elkaar in evenwicht komen zonder de aarde uit te putten. We streven daarbij naar perspectief en positieve impact voor natuur en samenleving. We richten ons in het bijzonder op:
- Gedrag en bestuur in de context van duurzaamheid
- Kunststoffen, milieu en maatschappij
- Duurzame steden en gemeenschappen
- Klimaatverandering en energietransitie
- Voedsel, landbouw en landgebruik
- Waterveiligheid, migratie en gerechtigheid
Het interdisciplinaire onderzoeksinstituut Amsterdam Sustainability Institute (ASI) is de uitvoerende eenheid van het profielthema en faciliteert interdisciplinaire samenwerking op het gebied van duurzaamheid binnen de VU. Zo zijn er bijvoorbeeld zeven Research Clusters opgericht rondom verschillende faculteitsoverstijgende onderwerpen zoals watergovernance, landbouw en voedsel, energietransitie en biodiversiteit. De clusters verbinden onderzoekers van verschillende disciplines, bieden ruimte voor uitwisseling en samenwerking en ontwikkelen nieuwe initiatieven. Via het seed money programma nieuwe en innovatieve onderzoeksinitiatieven op het gebied van duurzaamheid.
In 2025 zijn er vier projecten toegekend, waarvan 3 projecten een seed money grant van EUR 10k, en een de research booster van EUR 20k.
Projecten die in 2025 zijn toegekend binnen Science for Sustainability:
- Landscape & Diet Biodiversity: This pilot study explores the relationship between landscape biodiversity and diet biodiversity in high-income countries, starting with the United Kingdom. By analysing spatially explicit indicators of biodiversity using dietary, grocery, and land cover datasets, the project investigates how biodiverse environments influence dietary diversity and food security. This initiative aims to develop integrated solutions for the interconnected biodiversity, climate, and health crises, informing sustainable food systems and future policies. As one of the four ASI Seed Money winners 2025 and the winner of the Innovation Research Booster grant, the research addresses the potential synergies between diet and landscape biodiversity in industrialized nations. The project provides a proof of concept (e.g. through data cleaning and indicator calculation) to be elaborated into a full project proposal. Ultimately, the outcomes will provide evidence on how biodiversity in local landscapes influences the ecological and health dimensions of food systems.
- Decolonizing Perspectives on Land: Participatory Counter-Mapping in Mapuche Territory: This project employs participatory counter-mapping in Mapuche territory to challenge colonial cartographic practices and integrate Indigenous knowledge systems such as Mapuche kimün (knowledge) and Az Mapu (territorial norms). As one of four ASI Seed Money winners 2025, the research addresses how conventional mapping has historically reinforced boundaries that separate humans from nature. By documenting cultural, spiritual, and ecological sites and fostering community-led contributions, the project reclaims narratives of land and identity while addressing colonial legacies and extractivist pressures (e.g. hydroelectric dams or wind farms). Through workshops, oral histories, and digital documentation, it highlights the role of Indigenous epistemologies in understanding biodiversity, sustainability, and territorial justice to bridge the gap between physical geography and Indigenous cosmologies.
- Biomimicry for Sustainability: Learning from Nature to Innovate for Planetary Health: This co-created course engages students in designing nature-inspired solutions to sustainability challenges using biomimicry principles. Through interdisciplinary collaboration, workshops, fieldwork, and experiential learning, the course emphasizes the interconnections between ecological integrity and human well-being. As one of four ASI Seed Money winners 2025, the initiative draws inspiration from nature’s time-tested strategies to address real-world problems. By bringing together students from diverse faculties (e.g. natural sciences, medicine, and business) and external partners like BiomimicryNL, the project fosters ownership and active engagement. By involving students, experts, and external partners in the course's development, it fosters critical reflection and equips participants with the tools to innovate for planetary health and sustainability. The pilot phase for 2025/2026 will use ecosystem observation and hands-on project development to empower students as transformative agents of change.
- Water and Soil in Our Suitcases, Exploring Drought and Flood Resilience Across Canadian Communities: This traveling art-science exhibition co-creates resilience strategies for transitions between drought and flood across Canada, integrating Indigenous knowledge and participatory methodologies. Starting in Vancouver and traveling to Quebec, the exhibition evolves as a living archive of community insights, combining artistic expressions, scientific data, and local contributions. Grounded in a de-colonial approach, the project emphasizes respectful collaboration with communities to address climate impacts and adaptive practices. As one of the four ASI Seed Money winners 2025, this initiative expands on the 'Perfect Storm' project by incorporating interactive maps, dioramas, and audio recordings. By using storytelling and mapping in workshops, the research ensures Indigenous knowledge guides the development of resilience strategies (e.g. in Arctic regions). This bottom-up approach positions communities as co-creators and culminates in a final exhibition in Amsterdam to share global insights on climate adaptation.
Ook in de VU Onderzoeksstrategie 2023-2033 is duurzaamheid een kernthema: de VU zet zich in voor zowel onderzoek naar duurzaamheidsvraagstukken als voor het duurzaam uitvoeren van onderzoek. Dit gebeurt door het versterken van de financiële basis via overheden, financiers en stakeholders, en door wetenschappers actief te ondersteunen bij het verkrijgen van externe financiering en opdrachten. Daarnaast investeert de VU gericht in hoogwaardige onderzoeksfaciliteiten die aansluiten bij haar wetenschappelijke en maatschappelijke missie en die efficiënt worden gedeeld met interne en externe partners. Wetenschappers krijgen persoonlijke en laagdrempelige ondersteuning gedurende alle fasen van het onderzoeksproces, van ideeontwikkeling tot het delen en archiveren van resultaten, ondersteund door netwerken, training en technische tools. De ontwikkeling van het Research & Impact Support Portal (RISP) maakt deze ondersteuning overzichtelijk en goed vindbaar.
De VU verduurzaamt haar onderzoekspraktijken verder door onder andere strenger dienstreisbeleid, duurzame inkoop en het terugdringen van energieverbruik van onderzoeksapparatuur. Inter- en transdisciplinaire samenwerking wordt gestimuleerd via thematische leer- en ontmoetingsruimtes rondom duurzaamheid en door de transformatie van instituten, waarvan het Amsterdam Sustainability Institute er een is, naar open, dynamische netwerken. Tot slot verbindt de VU haar onderzoeksprofielen nadrukkelijk met nationale en internationale strategische agenda’s om consortia te vormen en extra financiering aan te trekken.
Dit geheel versterkt duurzaamheidsonderzoek doordat het onderzoekers betere randvoorwaarden, infrastructuur en samenwerking biedt, de ecologische voetafdruk van onderzoek verkleint en de maatschappelijke impact vergroot door nauwere aansluiting bij beleidsagenda’s en externe partners.
De SDG’s vormen de rode draad bij de VU. Dat is ondermeer te zien op de speciale webpagina’s over de SDG’s op de VU. De VU heeft daarnaast ook 4 profielthema's die ook allemaal gekoppeld zijn aan verschillende SDG's (VU strategie 2020-2025). De bibliometrische SDG-analyse zoals ontwikkeld door de VU in het kader van de internationale Aurora-samenwerking, is inmiddels ook door de UNL overgenomen. Het duurzaamheidsonderzoek aan alle Nederlandse universiteiten is dus met eenzelfde, eenduidige en gevalideerde onderzoeksmethode in kaart gebracht. Deze analyse wordt ook gebruikt in het frontend van het research portal PURE, waar binnenkort de meest relevante SDG's bij een profiel of publicatie komen te staan.
SDG’s worden ook als richtlijn voor onderzoek en projecten toegepast. Dit is een niet aflatend proces om actuele ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid in het onderzoek te incorporeren. Ook is de Roadmap Sustainable Campus 2020-2025 van de VU de leidraad geweest voor het Aurora Sustainable Action Plan. Daarmee is de VU voorbeeldfunctie gevolgd door 8 hoog aangeschreven, onderzoeksintensieve universiteiten in de EU, die zich inzetten voor de sociale impact en betrokkenheid bij de gemeenschappen.
Research journal
De Green Office publiceerde in maart 2017 haar eerste wetenschappelijke magazine, het “Science for Sustainability Journal”. Meerdere onderzoeken werden door een team bestaand uit zes reviewers en drie leden in het editorial board geïnspecteerd en aangepast. Met deze journal wordt er meer zichtbaarheid aan onderzoek op het gebied van duurzaamheid gegeven en wordt het op deze manier aantrekkelijker voor studenten gemaakt om onderzoek over duurzaamheid te doen. Deze hulpbron streeft ernaar de engagement van studenten en docenten met duurzaamheid te verhogen en te animeren. Momenteel wordt er gewerkt aan een derde uitgave. Er wordt samengewerkt met het ASI in het professionaliseren van de journal.
Team Research
De Green Office beschikt ook over een Team Research, een team van vrijwilligers die onder leiding van de Research Coördinator onderzoeken uitvoeren. Een was een enquête over eetgewoonten, de andere analyseerde de VU Bachelordag naar duurzaamheid. Zo geeft de Green Office studenten van alle opleidingen de kans buiten hun curriculum onderzoek projecten met duurzame betrekking uit te voeren.
II. De onderwijsinstelling ondersteunt actief onderzoeken op het gebied van duurzaamheid, geleid door stafleden.
Er worden talloze initiatieven gestimuleerd voor het uitvoeren van duurzame initiatieven, onderzoek en projecten op alle faculteiten door medewerkers en studenten. Deze vinden gedurende het hele jaar plaats en worden op reguliere basis gemonitord teneinde permanente verbeteringen aan te brengen in onderzoek en projecten.
Bij alle faculteiten van de VU is een aanzienlijk deel van het onderzoek gerelateerd aan een of meer SDG’s, dit gaan we zichtbaarder maken door SDG’s te koppelen aan de wetenschap profielen (PURE) van VU-wetenschappers. Diverse onderdelen van de VU-organisatie zijn in hun geheel gericht op duurzaamheid, zoals het Instituut voor Milieuvraagstukken, de afdeling Environment and Health, het Environmental Humanities Center en het Amsterdam Sustainability Institute (ASI).
Het ASI is een interdisciplinair onderzoeksinstituut met leden van alle faculteiten (steering committee, research clusters), seed money voor nieuw onderzoek met als voorwaarde onderzoekers van ten minste 2 faculteiten. Jaarlijks worden honderden studenten betrokken bij onderzoeksprojecten op het gebied van duurzaamheid aan de VU. Hiertoe behoren bijvoorbeeld de scriptie- en afstudeerprojecten in het kader van de bacheloropleiding Aarde & Economie en de masteropleiding Environment and Resource Management.
Een aanzienlijk deel van deze projecten is gerelateerd aan het werk van VU-onderzoekers die de studenten begeleiden. Op deze manier dragen de studenten ook vaak bij aan invloedrijke wetenschappelijke publicaties en beleidsadviezen op het gebied van duurzaamheid. Een aantal daarvan zijn opgenomen in het programma “Sustainable Campus” voor de periode 2020-2025, waarbij, als het mogelijk is aan het project een wetenschappelijke kennispartner wordt verbonden.
Betrokken faculteiten
Iedere VU-faculteit is in meer of mindere mate bij het profielthema Science for Sustainability betrokken:
- Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA)
- Faculteit der Bètawetenschappen
- Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen
- Faculteit der Geesteswetenschappen
- Faculteit der Geneeskunde
- Faculteit der Rechtsgeleerdheid
- Faculteit Religie en Theologie
- Faculteit der Sociale Wetenschappen
- School of Business and Economics
Betrokken onderzoeksinstituten
Amsterdam Sustainability Institute (ASI)
Hoe kunnen datacentra hun cloudomgeving duurzamer maken? Wat kunnen we doen om natuurbranden in Nederland en de gevolgen daarvan te verminderen? Hoe denken millennials over hun voedselkeuzes en hoe verleiden we hen tot duurzamere keuzes? ASI biedt een paraplu voor al het duurzaamheidsgerelateerd onderzoek aan de VU en gebruikt de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) als inspiratie en leidraad. Met wetenschappelijke onderzoeken en inzichten helpt ASI onze samenleving om duurzamere keuzes te maken. Elk jaar ontvangt een aantal onderzoeksprojecten van ASI een startkapitaal om innovatief duurzaamheidsonderzoek tussen de faculteiten te stimuleren. Bekijk een overzicht van deze projecten.
Hoe kan wetenschap bijdragen aan een gezonde, inclusieve en duurzame samenleving? Het Athena Instituut analyseert en integreert de verschillende perspectieven van betrokkenen en stimuleert gezamenlijk leren door te doen. Door verschillende behoeftes en mogelijke obstakels te doorgronden, kunnen we beter samenwerken aan een duurzame, rechtvaardige en eerlijke samenleving. Athena heeft vijf onderzoeksdomeinen: 1. opkomende wetenschap en technologie, 2. (mondiale) gezondheid en welzijn, 3. (leef)omgeving en duurzaamheid, 4. onderwijs en capaciteitsontwikkeling, en 5. geschiedenis van kennis.
Environmental Humanities Center
Wat hebben literatuur, geschiedenis en kunst met klimaatverandering of verwoesting van regenwouden te maken? Het Environmental Humanities Center brengt studenten, wetenschappers en mensen die geïnteresseerd zijn in geesteswetenschappelijke perspectieven op het milieu bij elkaar met als doel om ideeën hierover uit te wisselen. Ook stimuleert het center gesprekken tussen geesteswetenschappen, natuur en sociale wetenschappen over duurzaamheid.
Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM)
Hoe verminderen blauw-groene daken wateroverlast en zorgen ze voor meer verkoeling? Hoe kunnen we extreem weer beter voorspellen en tijdig waarschuwen voor droogte, overstromingen en cyclonen? Al sinds de oprichting in 1971 doet het IVM onderzoek naar diversiteit en complexiteit van milieuvraagstukken. Daarbij is veel oog voor de maatschappelijke gevolgen en werkt het IVM nauw samen met maatschappelijke partners. De hoofdonderwerpen van het onderzoek zijn (internationale) milieuthema’s en beleid, zoals:
- wateroverstromingen en droogte
- klimaatverandering en internationale handel
- ruimtelijke milieuaspecten, met name in kust- en stroomgebieden en stedelijke gebieden
- economische effecten
- industriële transformatie, met name gericht op milieumanagement in bedrijven en ontkoppeling van economische groei en milieubelasting
III. De onderwijsinstelling ondersteunt actief onderzoeken op het gebied van duurzaamheid, geleid of ondersteunt door studenten.
De Vrije Universiteit Amsterdam organiseerde haar eigen burgerberaad: Sustainability University Assembly. 130 VU-studenten en -medewerkers gaven door middel van een democratisch proces samen vorm aan de koers van de VU op het gebied van duurzaamheid. De assembly-bijeenkomsten vonden plaats van april tot en met juni 2025. Het burgerberaad is inmiddels tot een duurzaamheidsakkoord gekomen. Het najaar van 2025 staat in het teken van het verder aanscherpen en concretiseren van het advies uit dat akkoord met hulp van een monitor-klankbordgroep. De output van dit beraad vormt essentiële input voor het meerjarenplan duurzaamheid waar VU nu aan werkt. lees meer over de assembly hier: Sustainability University Assembly.
Green Office VU
De Green Office faciliteert onderzoek op het gebied van duurzaamheid op verschillende wijze en faciliteert binnen haar Green Action Lab ook stageplekken. Het Green Office en Studentenraad zijn vertegenwoordigd in het Green Team. In het Green Team worden maandelijks alle duurzaamheidsinitiatieven aan de hand van de SDG’s van de VU besproken. Het Green Team maakt ook een onderdeel uit van het Strategieteam van de VU waarin alle speerpunten en ambities worden besproken/gemonitord/begeleid. Op deze wijze zijn studenten en andere stakeholders meegenomen in het proces van agendavorming, beleidsvoorbereiding, beleidsbepaling, beleidsuitvoering en beleidsevaluatie. Het Green Team vormt het kernteam voor het speerpunt duurzaam.
Dreamteams
Dreamteams zijn interdisciplinaire onderzoeksteams van studenten die worden ondersteund door een of twee wetenschappers. In het dreamteam werken bachelor- en masterstudenten van uiteenlopende opleidingen een jaar lang samen aan een opdracht binnen een profielthema. De studenten bepalen daarbij zelf het onderwerp, de aanpak en hoe ze hun financiele middelen inzetten.
VU Dream Team Food Choices is een interdisciplinair VU Dream Team van studenten met een gedeelde missie: voedselverspilling terugdringen en duurzaam eetgedrag stimuleren. Zij combineren wetenschappelijke inzichten met creatieve oplossingen — met duurzaamheid als kernwaarde. Afgelopen jaar hebben zij zich gericht op directe impact én gedragsverandering:
- Food rescue via WhatsApp: na evenementen redden we overgebleven voedsel en delen dit via een campusbrede groep. Meer dan 75 kilo voedsel is al gered van de prullenbak — en dus ook van onnodige uitstoot.
- Food exchange point @ VU Green Office: studenten en medewerkers kunnen ongebruikt voedsel achterlaten zodat het niet verloren gaat.
- Keukens onder de loep: komend jaar pakken we voedselverspilling bij de bron aan — in de VU-keukens zelf.
Dream Team Burning Lowlands richt zich op het vinden van interdisciplinaire oplossingen voor de toenemende gevolgen van klimaatverandering. Door het samenbrengen van verschillende academische achtergronden - van aard- en milieuwetenschappen tot beleid, informatica, ecologie en communicatie - werkt het team samen aan één centrale missie: het bouwen aan een klimaatbestendige toekomst voor Nederland.
Het afgelopen jaar heeft het team zich gericht op natuurbranden, met speciale aandacht voor:
- de Veluwe - het onderzoeken van risico's op natuurbranden op het raakvlak tussen natuur en stad;
- Waargenomen risico - hoe individuen en gemeenschappen in Nederland de kans inschatten dat een natuurbrand hen treft;
- Waargenomen ernst - hoe ernstig mensen de gevolgen van bosbranden voor de samenleving en het milieu achten;
- Toegepast onderzoek - samen met MEJOR Technologies hebben we onderzocht hoe AI en technologie het begrip van het publiek over de dreiging van bosbranden kan beïnvloeden.
Het team presenteerde het onderzoek op de gerenommeerde conferentie van de European Geosciences Union (EGU) in Wenen, waar het de aandacht trok van de wetenschappelijke gemeenschap en het bredere publiek. Lees hier meer over hetonderzoeksproject en de samenwerking met MEJOR Technologies.