Sterk van start

• Tip 1: trek meteen de aandacht

  Studenten volgen meerdere vakken, hebben veel andere verplichtingen en een sociaal leven (Svinicki & McKeachie, 2014). Daarom is het belangrijk om hun aandacht vanaf het eerste moment te trekken. Illustreer bijvoorbeeld meteen de relevantie van het vak met een krachtig voorbeeld dat goed aansluit bij de groep studenten die je tegenover je hebt. Deel bijvoorbeeld relevante sociale, wetenschappelijke of maatschappelijke dilemma’s of ontwikkelingen.

• Tip 2: toon oprechte interesse

  Besteed tijd om je studenten echt te leren kennen; laat blijken dat je ze ziet en dat je sociaal betrokken bent bij ze. Dit is namelijk een belangrijke factor voor motivatie (Deci & Ryan, 1985). Op welke manier kun je dat doen? Vraag hoe het met ze gaat en wat hen raakt, maar deel ook wat je zelf bezighoudt en raakt. Vergeet daarnaast ook niet om bewust oogcontact te maken en te luisteren.

• Tip 3: zorg voor groepsbinding

  Zorg dat je voldoende tijd vrijmaakt in je lessen, zodat studenten elkaar ook onderling leren kennen. Bedenk vooraf een leuke kennismakingsactiviteit en plan daar genoeg tijd voor in. Of kijk bij de VU CTL MIXED model-technieken voor inspiratie, bijvoorbeeld de activiteit Kennismaking, waarbij studenten in kleine groepen ontdekken wat ze gemeen hebben en welke unieke ervaringen, kennis, vaardigheden of perspectieven ze meebrengen. Deze werkvorm is bijzonder geschikt als start van een groepsopdracht of samenwerking.

• Tip 4: zorg voor activering

  Laat studenten daarnaast bij voorkeur echt iets doen in de eerste bijeenkomst – voorkom dat je voornamelijk informatie aan het zenden bent. Begin bijvoorbeeld met het stellen van vragen in plaats van met het delen van kennis. Het voordeel hiervan is tweeledig: enerzijds stimuleer je studenten om actief na te denken en antwoorden te formuleren, anderzijds krijg je inzicht in hun voorkennis. Hiervoor kun je gebruikmaken van handige tools zoals Mentimeter, maar je kunt ook vragen aan de groep stellen, bijvoorbeeld met werkvormen als think-pair-share of one-minute-paper (Gray & Madson, 2007).

• Tip 5: neem onzekerheid weg

  Besteed aandacht aan het verminderen van onzekerheid. Zeker bij een eerste onderwijsbijeenkomst zijn studenten vaak zenuwachtig; ze weten namelijk niet goed wat hen te wachten staat (Svinicki & McKeachie, 2014). Leg je verwachtingen daarom duidelijk uit in de eerste onderwijsbijeenkomst. Verwacht niet dat de studiehandleiding dit direct duidelijk maakt, zelfs nadat studenten het gelezen hebben. Geef je persoonlijke mening over wat je echt belangrijk vindt en benadruk dit: het geeft zicht op het zogenaamde ‘verborgen curriculum’ (Kärner & Schneider, 2024). Zorg ook voor genoeg tijd voor het stellen van vragen. Probeer alle zorgen zo goed en compleet mogelijk te behandelen, anders loop je het risico dat dit later ten koste gaat van je cursus.

  Daarnaast is het belangrijk om de verwachtingen ten aanzien van de leerhouding en voorbereiding goed af te stemmen. Wat moeten de studenten thuis en in de les doen om het vak met succes af te ronden? Stel daarna de vraag wat de studenten verwachten van jou als docent en wat de studenten van elkaar verwachten. Noteer de afspraken en probeer deze de rest van de cursus te handhaven.

  Bonustip: maak een chatbot met Cogniti van de VU of een opdracht met FeedbackFruits waarbij de studenten tijdens de les interactief met de studiehandleiding werken, zodat ze de cursus beter leren kennen.

• Tip 6: reflecteer

  Sluit af met een korte reflectie en stel de studenten een afsluitende vraag. Bijvoorbeeld: wat is je na deze les het meest bijgebleven en waarom? Laat de studenten het antwoord op deze vraag noteren op een post-it en kom erop terug aan het begin van de tweede bijeenkomst. Ook hier is de one-minute-paper of de exit-sliptechniek een heel geschikt middel.