9. Zijn er maatregelen om de mobiliteit te verduurzamen?

I. Dit is opgenomen in ons beleid

Mobiliteit veroorzaakt een aanzienlijk deel van de CO₂-footprint  van de VU en daarmee een belangrijke kans in verduurzaming van de bedrijfsvoering.

De VU voert al lang een duurzaam vervoersbeleid. Dat wil zeggen dat de VU medewerkers (en studenten) stimuleert om gebruik te maken van de fiets en van het openbaar vervoer voor woon-werkverkeer, en dienstreizen. In het meest recente uitgebreide mobiliteitsonderzoek dat de VU heeft laten uitvoeren (2022) bleek dat 42% van de medewerkers het OV voor het woonwerkverkeer gebruikt, 41% fietst, 8% gebruikt de auto. De overige 9% bestaat uit lopen, brommer of motor. Voor studenten is dit 59% OV, 38% loopt of fietst. De overige 3% bestaat uit auto, motor of (deel)scooter.

Dat zo weinig medewerkers met de auto naar de VU reizen heeft een aanwijsbare reden. De VU past een restrictief parkeerbeleid toe waarbij een werknemer alleen een parkeervergunning krijgt in bepaalde gevallen, zoals invaliditeit of een slechte OV-verbinding. Ook komen carpoolers in sommige gevallen in aanmerking voor een parkeervergunning. Voor het beperkte aantal vergunningen dat wel wordt verstrekt vanuit de werkgever, worden de werkelijke kosten van parkeren doorberekend aan de personen, afdelingen en organisaties die gebruik maken van de parkeervoorzieningen, zodat er kostenbewustzijn ontstaat.

Naast Hetwoonwerkverkeer vormen dienstreizen een milieubelasting. Daarom is het  beleidsvoorstel duurzame dienstreizen opgesteld en besproken binnen de organisatie met stakeholders, onder andere met de Ondernemingsraad, en is inmiddels in het CvB vastgesteld. Vanaf 1 januari 2022 kiest de VU voor duurzame reisopties bij dienstreizen, die minder belastend zijn voor het milieu. Hiervoor is de bestaande regeling ingrijpend aangepast: de richtlijn duurzame dienstreizen. De kern is van het beleid is heel duidelijk:

1. kies ervoor om kortdurende internationale vergaderingen van 3 uur of minder digitaal te doen;
2. beperk het aantal intercontinentale vluchten tot eenmaal per twee jaar.

Daarnaast geldt:

• Reis met het OV (bus of trein) naar bestemmingen die binnen 6 uur bereikbaar zijn
• Reis met het OV naar bestemmingen die binnen 8 uur met het OV bereikbaar zijn als het tijdverschil met vliegen en OV korter is dan 2 uur
• Overweeg om ook bij reistijden die langer zijn dan 8 uur om toch voor het OV te kiezen, omdat juist langere vluchten voor een grote CO2-uitstoot zorgen

De richtlijn duurzame dienstreizen is transparant en online te zien. De resultaten van de richtlijn worden gemonitord. In 2023 is deze aanscherping van beleid ook getoetst. Deze toets is als vertrouwelijk stuk geupload.

In 2022 is een uitgebreid vervoersonderzoek naar het woonwerkverkeer gehouden. Daaruit is gebleken dat, naast dat het VU beleid al heel succesvol is, er ook nog kansen zijn. Voornaamste kans is dat een deel van de studenten en medewerkers binnen een straal van 10 kilometer woont, maar daarvoor het OV gebruikt in plaats van de fiets. Een modal shift van OV naar fiets zou nog verder bij kunnen dragen aan de duurzaamheidsdoelen van de VU. Voor studentenmobiliteit hebben de eerste verkennende gesprekken plaatsgevonden met de gemeente Amsterdam en met het Min I&W over hoe het studentenreisproduct ook inzetbaar zou moeten kunnen worden voor fietsabonnementen of voor fietslease. De eerste reactie was enthousiast.

De VU bevindt zich op de Zuidas. De Zuidas is een zeer druk bereisd deel van Amsterdam: treinstation Amsterdam Zuid zit in de top 5 van drukste stations van Nederland en is het één na drukste metrostation van Amsterdam. De waardering voor OV in de Zuidas is afgenomen, mede door de zeer drukke pieken. De VU heeft dus zowel een belang bij als een rol in verbetering van het openbaar vervoer en het sleutelwoord is spreiding.

• Spreiding in modaliteit: medewerkers en zeker studenten komen met alle maatregelen zeer beperkt met de auto naar de VU. De nadruk zal liggen op verschuiving van OV naar (elektrische) fiets.
• Spreiding in de dag: het vermijden van de spitspiek waar dat mogelijk is. Dit heeft grote invloed op vooral het onderwijs en de ondersteuning daarvan.
• Spreiding in de week: kom als dat mogelijk is vakers op woensdag en vrijdag naar de campus.

We zullen hierbij onder meer gebruik maken van het eerder genoemde verkeersonderzoek en de informatie die beschikbaar is door rapportage inzake CO₂-uitstoot t.g.v. woon-werkverkeer en zakelijk verkeer.

Medewerkers kunnen beschikken over een persoonlijke NS-business-card. Dienstreizen gaan bij voorkeur per trein (2e klas) of ander openbaar vervoer.

De VU zet zich actief in om samen met de gemeente Amsterdam en met andere grote organisaties mensen zo duurzaam mogelijk naar Zuidas te laten reizen. De VU vervult het voorzitterschap van de Taskforce Bereikbaarheid Zuidas en draagt bij met kennis en middelen aan dit initiatief. .Deelname aan convenant bereikbaarheid Zuidas, zero-emission-stadlogistiek (ZES) en Green Business Card. Club Zuidas om enerzijds de bereikbaarheid te verbeteren door o.a. vervoer te verduurzamen en emissies te beperken.

Deelname aan de fietsmissie hoger onderwijs om te milieubelasting te beperken en de gezondheid van medewerkers en studenten te verbeteren:

• Er zijn meer en betere voorzieningen voor fietsers gerealiseerd, zoals het aantal stallingsplaatsen, douches en lockers.
• Onder het Nieuwe Universiteitsgebouw is een fietsenstalling voor 1.600 fietsen beschikbaar en verspreid over het campusplein diverse andere stallingen.
• Ook deelauto’s kunnen een duurzame optie zijn. onder het nieuwe Onderzoeksgebouw VU is een deel van de kelder ingericht als fietsenstalling
• Er zijn meer stallingsplaatsen gerealiseerd speciaal voor grotere formaten fietsers zoals bakfietsen.
• Uitbreiding met oplaadpunten voor elektrisch vervoer. In alle fietsenstallingen zijn fietsoplaadpunten en in alle parkeergarages zijn oplaadpunten voor auto’s. Uitbreiding vindt plaats naar gelang de vraag/behoefte.
• Duurzame resultaten van het VU-mobiliteitsbeleid: - alle reguliere on-campus verkeersstromen zijn volledig elektrisch- het fietsverkeer neemt toe en autoverkeer neemt af. De modal-split verduurzaamt structureel.
• De VU doet ieder jaar actief mee aan de fiets-naar-je-werkdag om werknemers bewust te maken van hoe ze zelf aan de duurzaamheidsdoelen en hun eigen gezondheid kunnen bijdragen.

Duurzaamheid Grant duurzamere vervoerskeuze bij Exchange

Als je op uitwisseling gaat binnen Europa, zijn er veel manieren om je uitwisseling duurzamer te maken, te beginnen met de manier van reizen. Volgens het Green Erasmus Report (2022) vliegt 70% van de Erasmusstudenten nog steeds naar hun bestemming, ook al zouden ze ook de trein kunnen kiezen. Lees hieronder meer over de mogelijkheden en voordelen van reizen met de trein, en kom meer te weten over een duurzame uitwisseling. Daarom stimuleren we uitgaande exchange studenten aankomend jaar met een travelgrant (aanvullend op de Erasmus+ grant).

De VU heeft hiermee Zuidas Duurzaamheidsprijs gewonnen.

Monitoring en doorontwikkeling 

Monitoring en doorontwikkeling van het beleid vindt plaats op basis van verschillende initiatieven:  

• het jaarverslag, op pagina 71 een vermelding van de travel grant
• de midtermreview van de Strategie, pagina 61
• een impressie duurzame projecten in de campus gezien vanuit de SDG’s (SDG 13) 

Al sinds 1 januari 2018 vergoedt de VU op een andere manier de reiskosten woon-werkverkeer om de mobiliteit te verduurzamen. Met de gemoderniseerde regeling blijft duurzaamheid een wezenlijk uitgangspunt. Dit betekent dat gebruik van openbaar vervoer en de fiets wordt gestimuleerd en het gebruik van gemotoriseerd vervoer wordt ontmoedigd. De regeling is eerlijker, omdat voortaan alle medewerkers (ook deeltijders) die met openbaar vervoer, fiets of anderszins naar het werk komen een tegemoetkoming in de reiskosten ontvangen. Dit kan oplopen tot 24 cent per kilometer. Voor autovervoer is geen tegemoetkoming in reiskosten.

De VU voert periodiek vervoersonderzoeken uit, mede om de resultaten van het duurzame mobiliteitsbeleid te monitoren. In 2022 voerde de VU duurzamer reisbeleid in. Dat beleid is in 2023 geëvalueerd en daarbij zijn de volgende aanbevelingen opgesteld: 

• Communicatie: Maak het verschil in CO₂-uitstoot van verschillende vervoersmiddelen inzichtelijk voor medewerkers 
• Verbeter het boekingssysteem 
• Maak het beleid strenger en stimuleer reizen per trein 
• Evalueer het beleid eind 2024 opnieuw 
• Lange termijn: CO2 budgettering

Deze aanbevelingen hebben opvolging gekregen in 2024.

Met het programma ZES (Zero Emission Stadslogistiek) wordt samen de Zuidas-organisaties gewerkt om de stadslogistiek in de metropoolregio Amsterdam in 2025 emissievrij te hebben. Bij de Zuidas ligt de focus op het verduurzamen van logistiek, met de nadruk op de facilitaire inkoop, pakketbezorging en afval.

De ambitie van de VU werkt structureel aan verduurzaming binnen de Green Business Club Zuidas. Een voorbeeld hiervan is de  ambitieverklaring 2021-2025. De deelnemers helpen elkaar met het structureel reduceren van CO2 en het verbeteren van de luchtkwaliteit; bijvoorbeeld door fietsen en de boven al genoemde ZES.

Voor het vervoer en woon-werkkilometers per medewerker (km/fte) en het aandeel OV, fiets en lopen in het woon-werkverkeer gebruikt de VU de Milieubarometer. In deze milieubarometer is voor eenieder publiekelijk inzichtelijk wat de milieuverbeteringen in de laatste 8 jaar zijn.  

Vergoedingen

• Openbaar vervoer (OV), fiets en anderszins
  De tegemoetkoming bedraagt 12 cent per kilometer voor de medewerker die hoofdzakelijk per openbaar vervoer, fiets of anderszins en niet met gemotoriseerd vervoer naar de Vrije Universiteit Amsterdam komt. Daarnaast kan iedere werknemer via het Keuzemodel Arbeidsvoorwaarden kiezen voor fiscale uitruil van bruto salaris. Deze vergoeding is per 1 januari 2025 verhoogd tot 24 cent per kilometer .
• Fietsvergoeding
  Een onbelaste vergoeding via fiscale uitruil van de kosten van een fiets voor woon-werkverkeer als onderdeel van het keuzemodel. Het bedrag is onlangs verhoogd tot €2000,- om voor een elektrische fiets te kiezen.

Voorzieningen

• Deelfietsen
  Houders van een VU-pas, en dat zijn in ieder geval alle medewerkers, kunnen zeer eenvoudig, nl. op vertoon van de VU-pas, één van de deelfietsen lenen.  Ook zijn er op verzoek van de gemeente vanaf mei 2026 deelfietsen beschikbaar in het weekend voor gebruikers van de P+R voorzieningen op de campus, om zo bij te dragen aan de stadsbrede verduurzamingsdoelen.
• Oplaadpunten
  In de parkeergarage onder ACTA, O|2 Labgebouw en het Nieuwe Universiteitsgebouw zijn oplaadpunten voor auto’s.
• Mogelijkheid voor thuiswerken
• Ligging
  De VU is uitstekend bereikbaar met het OV met een NS-intercity station op minder dan 700 meter en stads- en streekvervoer voor de deur. Dit resulteert in een extreem gunstige modal split. Een zo duurzaam mogelijke modal split is ook één van de ambities van de Green Business Club Zuidas.

III. Studenten en stafleden worden betrokken bij het proces

Beleid en wijzigingen worden besproken met een vertegenwoordiging van studenten en medewerkers. Dit verbetert de besluitvorming en is voor een deel ook wettelijk geregeld. 

De Vrije Universiteit Amsterdam organiseerde haar eigen burgerberaad: Sustainability University Assembly. 130 VU-studenten en -medewerkers gaven door middel van een democratisch proces samen vorm aan de koers van de VU op het gebied van duurzaamheid. De assembly-bijeenkomsten vonden plaats van april tot en met juni 2025.  Het burgerberaad is inmiddels tot een duurzaamheidsakkoord gekomen. Het najaar van 2025 staat in het teken van het verder aanscherpen en concretiseren van het advies uit dat akkoord met hulp van een monitor-klankbordgroep. De output van dit beraad vormt essentiële input voor het meerjarenplan duurzaamheid waar VU nu aan werkt.

Ook is het College van Bestuur in gesprek gegaan met de VU-gemeenschap over thema’s die studenten en medewerkers nauw aan het hart liggen. Vragen, voorstellen en ideeën van studenten en medewerkers zijn meegenomen naar talkshows. Een van de talkshows ging over duurzaamheid. 

Om de 6 bouwstenen samen te vatten vanuit het standpunt van een student: actieve participatie van studenten/stakeholders bij de VU wordt aangemoedigd in onderwijs, onderzoek en campusactiviteiten. Dit omvat bijvoorbeeld beleidsvorming, projectdefinities en inkoop. Alle stemmen worden gehoord en serieus genomen door het bestuur en de medewerkers van de VU. Naar de mening van de studenten zijn alle 6 blokken van jongerenparticipatie meer dan voldoende beschikbaar bij de VU.  

Een mooi voorbeeld van de betrokkenheid van studenten is dat een student onderzoek doet naar kansrijke groepen studenten om de modal shift te maken naar de fiets. 

Duurzame mobiliteit wordt gemonitord en gerapporteerd in onder meer de Milieubarometer. Verder zijn de op duurzame mobiliteit gerichte acties uit Sustainable Campus 2020-2025 (bijvoorbeeld Betere fietsvoorzieningen (3.1), Op de fiets naar je werk (3.3) en Duurzame mobiliteit 13.7)) opgenomen in de jaarplancyclus van de diensten. In die cyclus wordt de voortgang via kwartaalrapportages door Bureau Bestuurszaken van het College van Bestuur bewaakt. Bij het opstellen van deze acties en Sustainable Campus 2020-2025 zijn studenten en andere stakeholders intensief betrokken.  

Verder monitoren we alle beschreven projecten in onderlinge samenhang. Studenten zijn vertegenwoordigd via Green Office VU. Met het KPI-dashboard Sustainability Cluster Organisation wordt de voortgang van de projecten permanent gemonitord. Dit KPI-dashboard wordt ook gebruikt om het College van Bestuur op de hoogte te houden van de voortgang van het verduurzamen van de campus. 

Green Office VU 

Green Office VU, het door studenten geleide duurzaamheidsplatform van de VU, draagt bij aan  duurzame mobiliteit door het promoten van duurzaam geproduceerde fietsen en de Green Travel Grant. 

Met financiering van de VU organiseert Green Office VU een loterij waarmee VU-studenten een ​​duurzaam geproduceerde fiets kunnen winnen. Zo worden studenten gestimuleerd om naar de campus te fietsen en het vergroot hun betrokkenheid bij Green Office VU-activiteiten. Ook de winnaar van de Green Research Award voor duurzaam onderzoek ontvangt van Green Office VU een duurzaam geproduceerde fiets. 

Green Office VU zorgde ervoor dat de Green Travel Grant aandacht kreeg tijdens de Dag van de Duurzaamheid en brengt deze ook binnen Green Office onder de aandacht bij vrijwilligers en studenten. 

IV. Deze beleids- en visiedocumenten zijn transparant in te zien en online te vinden

• De richtlijn duurzame dienstreizen 
• VU Strategie 2020-2026 Midterm review 
• KPI-dashboard Sustainability Cluster Organisation en de Toelichting bij het KPI-dashboard 
• En alle links in het antwoord op deze vraag 

Green Office VU

The main influence the Green Office has on sustainable mobility is the rewarding of sustainably-built bikes and promotion of the Green Travel Grant.

Sustainable Bike

With funding provided by VU Amsterdam, the Green Office is hosting a raffle to give a sustainably-built bike to students at VU Amsterdam. This gift is used to encourage students to bike to campus and to participate/follow Green Office activities. The Green Office will also implement a Green Research Award to recognize the accomplishments of a student who showed excellence in their sustainable research. The award winner will be selected based on nominations of their professors and students. A second sustainably-built bicycle will be awarded to the winner as recognition of their work.

Green Travel Grant

The Green Office helped involve the Green Travel Grant at the Sustainability Day event and promotes it to volunteers and student in the Green Office.

Terug naar de pagina 'SustainaBul: vragen en antwoorden'