In de 4e eeuw v.Chr. verandert de Griekse wereld ingrijpend. Professionele legers verdringen de traditionele milities van de polis, stedenbonden en territoriale staten overschrijden de oude stadsgrenzen en de monarchie wint aan betekenis als bovenregionale bestuursvorm. Tegelijkertijd krijgt het wetenschappelijk denken een internationaler karakter en groeit in kunst, literatuur en filosofie de belangstelling voor het algemeen menselijke. Deze ontwikkelingen vormen de opmaat naar een nieuwe tijd.
In vier hoorcolleges komen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde:
- College 1 – Macht en politiek in de Griekse stadstaat
De stadstaten in hun onderlinge oorlogen, bondgenootschappen en hegemonieën; de tegenstellingen tussen democraten en oligarchen; tirannieën; politiek theoretiseren, idealisme en scepticisme; beginnende idealisering van Sparta. - College 2 – Oorlogvoering, geld en ‘achtergebleven’ gebieden
De opkomst van de oorlogvoering: huurlingen en professionele soldaten, nieuwe belegeringstechnieken, belegeringswerktuigen en fortificaties, grotere oorlogsgaleien; technische 'handboeken' over oorlogvoering; doorslaggevende rol van het geld; opkomst van tot dusver 'achtergebleven' gebieden buiten de traditionele poleis. - College 3 – Van stadsstaat naar monarchie
Het verschijnsel van de 'territoriale staat' (voorbeeld Syracuse); nieuwe waardering voor de monarchie: idealisering van de Perzische monarchie bij Xenophon; de theorie van 'de filosoof-koning' bij Plato; de opkomst van Macedonië onder koning Philippos II: een territoriale staat, met een professioneel maar 'nationaal' leger, onder een 'nationale' monarchie met beginnende vergoddelijking van de heerser. - College 4 – Ontwikkelingen in wetenschap en filosofie
Wetenschappelijke vooruitgang op verschillende terreinen (astronomie, medicijnen); Plato als vernieuwer en als reactionair; Aristoteles' rationalisme; in de literatuur achteruitgang van tragedie en poëzie; opkomst van 'populair' en vertellend proza; 'panhelleense' geschiedschrijving
Onderwijsvorm: 4 hoorcolleges met ruimte voor vragen aan het einde van elk college.
Studiebelasting: nihil.
Literatuur: Gedrukte reader.
Verwachte voorkennis: Er zijn geen specifieke eisen aan vooropleiding en voorkennis.
Overige informatie: Deze cursus maakt deel uit van de leergang ‘Griekse cultuurgeschiedenis’. Alle cursussen uit deze leergang zijn onafhankelijk van elkaar te volgen. U hoeft dus niet bij deel I te beginnen. Meer informatie over deze en andere leergangen vindt u op onder het informatieblokje Leergangen bij HOVO.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
