We leiden studenten en professionals op met kennis van zaken en A Broader Mind. Onderzoek van de VU is grensverleggend, zowel binnen als tussen de disciplines. Onze studenten en medewerkers staan als vrije denkers en met aandacht voor diversiteit, zingeving en medemenselijkheid in verbinding met elkaar en met de samenleving. Dat is de missie van de VU en daarin is te zien hoe sterk duurzaamheid is verankerd in de VU.
De Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn de concrete, natuurlijke uitwerking en invulling van de nogal algemene begrippen duurzaamheid en sustainability. Onze verdergaande visie en ambitie blijken ook uit de grote betekenis van speerpunt 1 Duurzaamheid in het Instellingplan 2020-2025. In het verlengde daarvan is ook een Roadmap Sustainable VU Amsterdam 2020-2025 opgesteld met daarin een uitgewerkte visie en verreikende duurzaamheidsdoelstellingen in de clusters Onderwijs, Onderzoek, Valorisatie en Organisatie/Bedrijfsvoering.
Ook in het nieuwe instellingsplan van de VU voor 2026-2030 is duurzaamheid weer een van de centrale thema’s naast gezondheid en rechtvaardigheid. In deze nieuwe strategie staat onder andere de concrete doelstelling dat VU als een van de eerste Universiteiten in Nederland volgens CSRD de duurzaamheidsrapportage wil gaan inrichten.
Bovendien wordt het toekomstige beleid op een vooruitstrevende en inclusieve manier doorontwikkeld. In 2025 was er een Burgerberaad binnen de gehele VU gemeenschap over hoe we een duurzamere universiteit worden. Lees meer over het project.
De input van dit beraad wordt nu verwerkt in het nieuwe meerjarenplan duurzaamheid. Het Sustainability Office van de VU speelt een centrale rol in het uitvoeren, faciliteren en aanjagen van de bovengenoemde activiteiten en is daarmee verantwoordelijk voor een deel van deze strategische richting van de universiteit.
Roadmap Sustainable VU Amsterdam 2020-2025
De Roadmap van de VU is de leidraad geweest voor het Aurora Sustainable Campus Action Plan. Hierin is de VU als voorbeeldfunctie gevolgd door 8 hoog aangeschreven, onderzoeksintensieve universiteiten in de EU die zich inzetten voor sociale impact en betrokkenheid bij de gemeenschappen.
In overeenstemming met de doelstellingen van de Verenigde Naties ’ Duurzame ontwikkeling werkt Aurora samen op het gebied van onderzoek en onderwijs gericht op duurzaamheid, digitale samenleving, gezondheid en culturele diversiteit.
In 2024 hebben de besturen van Aurora samen het Common Footprint Reduction Plan ondertekend. Het gemeenschappelijk plan voor vermindering van de voetafdruk dient als vervolgstap op het actieplan voor duurzame campus. Het gemeenschappelijke plan voor het verkleinen van de ecologische voetafdruk bevat dat elke universiteit duurzaamheidsplannen op maat zal opstellen. Iedere universiteit zal in 2040 netto CO₂-neutraal zijn en onder meer dat de CO₂-equivalente uitstoot tegen 2030 met 50% moet zijn verminderd.
Enkele doelstellingen van het actieplan zijn:
De duurzame campus zal energiezuinig en vrij van fossiele brandstoffen zijn. Gebouwen zullen energiezuiniger worden, hernieuwbare energie zal ter plaatse worden geproduceerd, virtuele vergaderingen zullen de norm worden – waardoor reizen een weloverwogen uitzondering wordt. Er zal ecologisch en regionaal voedsel worden aangeboden, afval zal worden verminderd en duurzame inkoop zal de norm zijn.
Een aantal onderwerpen uit het plan die voor de universiteiten relevant zijn:
- Energiebehoefte van universiteiten waaronder energie-efficiëntienormen voor gebouwen, ter plaatse geproduceerde energie en uitwisseling in het lokale energienetwerk
- mobiliteit van medewerkers en studenten, waaronder woon-werkverkeer, zakenreizen
- Water-, afvalwater- en afvalbeheer, inclusief chemicaliën
- Voeding en huisvesting,
- Inkoop
- Beheer van de biodiversiteit in groene campusomgevingen.
- Monitoring en rapportage van gegevens
De uitvoering van de roadmap wordt gemonitord (bewaakt) en zo nodig bijgesteld aan de actualiteit door middel van de VU Strategie 2020-2026 Midterm review. In 2025 werd gewerkt aan een geactualiseerde visie en roadmap voor de periode 2026-2030 waarin ook de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) wordt meegenomen.
In de jaarplancyclus wordt de voortgang via kwartaalrapportages door Bureau Bestuurszaken van het College van Bestuur bewaakt. Bij het opstellen van de Roadmap Sustainable Campus en de andere roadmaps voor duurzaam onderwijs, duurzaam onderzoek en valorisatie zijn studenten en andere stakeholders intensief betrokken. Studenten zijn vertegenwoordigd via Green Office VU en de Studentenraad.
II. De onderwijsinstelling beschikt over vast aangewezen medewerkers, teams of organisatorische structuren die verantwoordelijk zijn voor het coördineren en borgen van duurzame praktijken binnen de instelling.
Sustainability Office VU
Sustainability Office VU fungeert als het centrale aanspreekpunt voor de uitvoering van onze duurzaamheidsstrategie, met een toegewijd team dat verantwoordelijk is voor het implementeren van duurzaamheidsinitiatieven binnen onderzoek, onderwijs, valorisatie en bedrijfsvoering. We streven ernaar om collectieve betrokkenheid binnen de gehele VU-gemeenschap te bevorderen, zodat duurzaamheid stevig wordt geïntegreerd in onze organisatie, en de relevantie ervan duidelijk wordt voor iedereen binnen de VU-gemeenschap. Het sustainability team werkt aan het verduurzamen van ons onderwijs, onderzoek, valorisatie, bedrijfsvoering en aan het activeren van onze community. Onze missie is om bij te dragen aan een positieve impact op mens en planeet.
Green Office VU
Green Office VU is het door studenten geleide duurzaamheidsplatform van de VU. Green Office VU speelt een actieve rol in alle duurzaamheidsgerelateerde besluitvorming. De missie van Green Office VU is om een substantiële en duurzame impact te maken door invloed uit te oefenen en samen te werken met de Vrije Universiteit Amsterdam, haar gemeenschap en partners.
Zoals bijvoorbeeld de Nationale Jeugdraad (NJR) de afbakening en bouwstenen definieert, kan iedereen bij de VU actief meepraten, meebeslissen en meedoen bij zaken die voor hen belangrijk zijn. Studenten hebben hierin zeggenschap en eigenaarschap.
Amsterdam Sustainability Institute
Het Amsterdam Sustainability Institute (ASI) biedt een inclusieve paraplu voor duurzaamheidsgerelateerd onderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Geïnspireerd door de Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties probeert het ASI bruggen te slaan tussen VU-onderzoekers onderling en met de bredere gemeenschap om onze wetenschappelijke en maatschappelijke impact te vergroten.
ASI bevordert actief de samenwerking tussen verwante maar traditioneel gescheiden disciplinaire benaderingen binnen de VU-faculteiten. Het ontwikkelt en versterkt de relaties met maatschappelijke partners om actueel en relevant onderzoek te leveren aan de samenleving, en om feedback en input te krijgen voor zijn onderzoek.
Maatschappelijke betrokkenheid
Dat onze visie zich bewijst in de praktijk blijkt onder meer uit de Impact Ranking van Times Higher Education (THE) waar de maatschappelijke betrokkenheid van de Vrije Universiteit Amsterdam sterk naar voren komt. Onderzoek en onderwijs van de VU behoren tot de top van 1.591 universiteiten wereldwijd als het gaat om impact op de Sustainable Development Goals (SDG’s) Industry, Innovation and Infrastructure; Gender equality en Reduced inequalities.
Dit is ook te zien op de speciale webpagina’s over de SDG’s op de VU. De bibliometrische SDG-analyse,ontwikkeld door de VU in het kader van de internationale Aurora-samenwerking, is inmiddels door de Universiteiten van Nederland (UNL) overgenomen. Het duurzaamheidsonderzoek aan alle Nederlandse universiteiten is dus met dezelfde, eenduidige en gevalideerde onderzoeksmethode in kaart gebracht.
Onderwijs
SDG’s worden ook in de cursussen en onderwijsactiviteiten geïntegreerd. Dit is een continue proces om actuele ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid in het onderwijs te integreren. In de inventarisatie van duurzame opleidingen (bachelor, minor, master) is ook aangegeven in welke cursussen en onderwijsactiviteiten er expliciete aandacht is voor de SDG’s.
De VU heeft daarnaast ook 4 profielthema's die gekoppeld zijn aan verschillende SDG's (VU strategie 2020-2025). VU actualiseert het Education Dashboard en geeft daarbij aan welke directe link er met de SDG’s is in de cursussen en opleidingen. De documenten bevatten ook een analyse en een aantal aanbevelingen om duurzaamheid nog verder te integreren in het onderwijs. Daarbij is het ook belangrijk om niet alleen naar de inhoudelijke elementen van de SDG’s te kijken maar ook naar SDG competentie ontwikkeling.
Onderzoek
SDG’s worden ook als richtlijn voor onderzoek en projecten toegepast. Dit is een continue proces om actuele ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid in het onderzoek te incorporeren. De bibliometrische SDG-analyse, ontwikkeld door de VU in het kader van de internationale Aurora-samenwerking, is ook door de UNL overgenomen. Het duurzaamheidsonderzoek aan alle Nederlandse universiteiten is dus met dezelfde, eenduidige en gevalideerde onderzoeksmethode in kaart gebracht. Deze analyse wordt ook gebruikt in het frontend van het research portal PURE, waar binnenkort de meest relevante SDG's bij een profiel of publicatie komen te staan.
Valorisatie
Net als onderwijs en onderzoek is valorisatie – kennisoverdracht voor de maatschappij – een kerntaak van de VU. Valorisatie en impact vinden op verschillende momenten tijdens het wetenschappelijk onderzoek plaats. Ze uiten zich dan in ook veel verschillende vormen: ondernemerschap, samenwerking met externe partijen of bijvoorbeeld deelname aan het publieke debat. Valorisatie, ook op het gebied van duurzaamheid, wordt onder andere gemonitord in het SDG research Dashboard.
Bedrijfsvoering/Campus
De Roadmap Sustainable Campus 2020-2025 maakt op pagina 26 duidelijk dat we al langer ambitieuzer zijn dan het akkoord van Parijs. De VU zet zich in om verder te gaan dan klimaatneutraliteit en werkt aan een netto Positive Impact. Dit betekent dat de VU geen negatieve impact meer heeft op het milieu. Dit vraagt om een circulaire benadering. In 2023 heeft de VU dan ook het charter Race to Zero ondertekend.
De tweemaandelijkse voortgang van het programma Sustainable Campus wordt door het Clusterteam Organization en Green Office VU bewaakt in KPI-dashboard Cluster Organisation. Dit KPI-dashboard maakt de bijdrage aan de SDG’s concreet en zichtbaar, en wordt ook gebruikt om het College van Bestuur (CvB) op de hoogte te houden over de voortgang van het verduurzamen van de campus. In haar online jaarverslag rapporteert de VU transparant over de bijdrage aan de SDG’s. In een interactieve pdf zijn aansprekende voorbeelden voor iedere SDG van de VU weergegeven.
Studenten
Een belangrijk onderdeel van onze visie zijn de studenten. Green Office VU is een door studenten geleide organisatie die al 10 jaar actief is. De focus ligt op 3 centrale thema's: Mensen, Campus en Samenleving. Deze visie wordt gerealiseerd door concrete projecten zoals het verminderen van voedselverspilling, het bevorderen van meer plantaardige opties bij eten en drinken , beter afval scheiden op de campus en het ontwikkelen van programma’s die duurzaamheid in alle aspecten van het universitaire leven integreren.
Green Office VU werkt met 6 parttime studentmedewerkers, ieder met een eigen portfolio. Deze portefeuilles zijn: Management, Campus, Onderzoek, Onderwijs, Community en Outreach. Elk portfolio ondersteunt de implementatie van duurzame ontwikkelingsdoelen binnen hun respectieve domeinen door samen te werken met interne en externe stakeholders binnen de VU.
Nieuwe Duurzaamheidsstrategie
De duurzaamheidsstrategie van de VU is opgesteld in nauwe samenwerking met de VU-gemeenschap. Zo is Roadmap Sustainable VU 2020-2025 opgesteld door het Green Team dat bestaat uit vier clustergroepen die de kernactiviteiten van de VU vertegenwoordigen: Onderwijs, Onderzoek, Organisatie en Valorisatie. Deze vier clustergroepen bestaan uit diverse medewerkers en studenten. Green Office VU is een belangrijke partner in de totstandkoming en uitvoering van Roadmap Sustainable VU 2020-2025. Green Office VU is het duurzaamheidsplatform van en voor studenten. Studenten van Green Office VU nemen dan ook deel aan het Green Team en de bijbehorende clusters. Zie pagina 7 in Roadmap Sustainable VU 2020-2025.
Een strategie is niet statisch en verandert over tijd. Daarom heeft de VU ook een Green Ambassador programma. In dit programma wordt samengewerkt tussen VU-medewerkers (wetenschappelijk en niet-wetenschappelijk) en studenten. De Green Ambassadors werken aan praktische implementatie van de strategie en doorontwikkeling. Op die manier werken we met z’n allen samen aan een duurzame VU!
In de ontwikkeling van de nieuwe duurzaamheidsstrategie is onze aanpak meer bottom-up vormgegeven. Dit doen we middels een burgerberaad: Sustainability University Assembly. Hierin werken meer dan 140130 studenten en medewerkers (die zijn ingeloot) aan de nieuwe duurzaamheidsstrategie. We zijn de eerste universiteit in Nederland die dit zo doet.
Tot slot
De SDG’s zijn de concrete, natuurlijke uitwerking en invulling van de nogal algemene begrippen duurzaamheid en sustainability. Onze verdergaande visie en ambitie blijkt ook uit de grote betekenis van speerpunt 1 Duurzaamheid in het Instellingsplan 2020-2025.
In het verlengde daarvan is ook een Roadmap Sustainable VU Amsterdam 2020-2025 opgesteld met daarin een uitgewerkte, integrale duurzaamheidsvisie en verreikende duurzaamheidsdoelstellingen in de clusters Onderwijs, Onderzoek, Valorisatie en Organisatie/Bedrijfsvoering. In 2025 werd gewerkt aan een geactualiseerde duurzaamheidsvisie en een roadmap voor de periode 2026-2030 waarin ook de CSRD wordt meegenomen.
Uit de Strategie 2026-2030 van de VU:
“Als universiteit die zich inzet voor mens, samenleving en planeet investeren wij in duurzaamheid. We laten graag zien hoe we dat doen en wat de resultaten daarvan zijn. Zo willen we als een van de eerste Nederlandse universiteiten vrijwillig een duurzaamheidsverantwoording afleggen. Die is gebaseerd op de verplichte duurzaamheidsrapportages van grote bedrijven volgens de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).”
Conform het proces zoals de CSRD voorschrijft heeft de VU 22 IRO’s (Impacts, Risks en Opportunities) bepaald door eerst een waardeketen op te stellen en daarna een Dubbele Materialiteitsanalyse uit te voeren. Deze IRO’s gaan onder meer over:
- Onderwijs, onderzoek en valorisatie (sectorspecifieke thema’s)
- Medewerkers, studentenwelzijn (Social)
- Klimaatverandering, mobiliteit, inkoop (Environmental)
- Dierenwelzijn (Governance)
De CSRD vraagt onder meer om rapportage over beleid en resultaten.
III. De onderwijsinstelling beschikt over publiek toegankelijke documenten waarin wordt beschreven hoe duurzaamheidsmaatregelen zijn geëvalueerd en welke aanpassingen hieruit zijn voortgekomen.
- De documenten worden direct gelinkt in de tekst
IV. Studenten en stafleden worden betrokken bij het reflectie proces
Duurzaamheid op de VU is een integraal process in de waarbij middels de Sustainability University Assembly input vanuit heel de gemeenschap werd opgehaald. Ook is de leidende rol van de Green Office, ASI en het SO in de duurzaamheid aanpak van de VU van deze integrale aanpak waarmee je een brede betrokkenheid ziet van de hele VU.