De Verenigde Staten zijn bezig de naoorlogse westerse liberale orde, waaraan zij zelf hebben bijgedragen, te ondermijnen. Dat betekent dat de EU mogelijk een grotere rol krijgt in het overeind houden van die orde en zich in ieder geval onafhankelijker van de VS moet maken. Dat gebeurt onder meer via handelsverdragen met landen als India, Canada, Japan en mogelijk enkele Latijns-Amerikaanse landen (Mercosur). Gezien de oorlog in Oekraïne en de onzekerheid of de VS Europa in een confrontatie met Rusland zal beschermen, moet de EU ook op militair gebied zelfstandiger worden. Daarvoor wordt een defensie-unie opgebouwd. Dat is geen eenvoudige opgave, want veel lidstaten willen vooral hun eigen defensie-industrie versterken.
Toch heeft Europa vaker laten zien dat de EU stap voor stap kan groeien. Zoals Geert Mak opmerkt: anders dan bij de ‘Founding Fathers’ van de Amerikaanse grondwet is de Europese Unie niet in één keer ontworpen, maar geleidelijk ontstaan. Problemen die aanvankelijk buiten het Europese domein lagen, kwamen alsnog op het bord van de Commissie terecht: gezondheidsvraagstukken, economische crises en veiligheidskwesties. Zo hield de EU zich bezig met de aanpak van COVID, met de oorlog in Oekraïne, met de economische gevolgen van de pandemie en recent met verdere integratie van de Europese markten, inclusief de kapitaalmarkten. Dit zijn voorbeelden van wat Luuk van Middelaar de institutionele flexibiliteit van de EU noemt. Er is sprake van een transformatie van de EU als ‘regelfabriek’ naar een instelling die inspeelt op de actualiteit om de EU verder uit te bouwen. Daarmee wordt de EU steeds relevanter.
In de cursus komen deze ontwikkelingen aan de orde, mede omdat het ‘project Europa’ te belangrijk is om niet kritisch te doordenken.
Onderwijsvorm: 6 hoorcolleges met ruimte voor vragen aan het einde van elk college.
Studiebelasting: nihil.
Verwachte voorkennis: Er zijn geen specifieke eisen aan vooropleiding en voorkennis.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
