Wat als moraal niet iets is dat metafysisch gegeven is, of voortkomt uit de toenemende rationaliteit van de mens? Wat is moraal dan wél? Nietzsche ziet moraal als een product van ressentiment en macht. Dat vormt de basis van zijn nihilisme. Een standpunt dat vandaag de dag minder opzienbarend is dan ten tijde van zijn schrijven. Bijzonder is echter dat dit nihilisme bij Nietzsche tegelijk uitnodigt tot een pleidooi voor persoonlijke verantwoordelijkheid. Moreel leven is voor hem geen gegeven, maar een wilsdaad.
We onderzoeken hoe moraal ontstaat en verandert door het ressentiment en de macht van de zwakken, en hoe mensen daardoor afleren om voluit te leven en moe worden van zichzelf. Nietzsche beschrijft het geweten als een ondermijnende ziekte en de mens als het meest vergeetachtige dier, dat dit geweten moet worden ingebrand.
Tegelijk laat hij zien dat deze wil tot moraal ons zin geeft, en dat wij mensen haar ten diepste verlangen. “De mens wil nog liever het niets willen dan niet te willen…” Zo eindigt het boek. De traktaten nodigen nadrukkelijk uit tot reflectie – of, in Nietzsches eigen woorden, tot ‘herkauwen’.
Onderwijsvorm: 4 hoorcolleges met ruimte voor vragen na afloop.
Literatuur: Cursusmateriaal, waaronder de PowerPointpresentaties, en eventuele leessuggesties staan op https://www.maieutiek.nl/aanbod/cursusmateriaal. Op www.maieutiek.nl is ook ruimte voor deelnemers om suggesties met elkaar te delen. Verplicht boek (zelf aan te schaffen):
Nietzsche, De genealogie van de moraal, Arbeiderspers, 1980
Er zijn vele uitgaven en alles is goed. De docente gebruikt de vertaling van Thomas Graftdijk.
Studiebelasting: nihil.
Verwachte voorkennis: Enige filosofische basiskennis is prettig, gezien de vele verwijzingen die Nietzsche hanteert. Belangrijker is echter de bereidheid om mee te denken en de tekst aandachtig te lezen.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
