De landen van Midden-Europa zijn altijd een speelbal geweest van de grote mogendheden. Na de Tweede Wereldoorlog belandden de meeste onder invloed van de Sovjetunie, als cliëntstaat of door annexatie. Het socialistische systeem, gekenmerkt door een inefficiënte planeconomie en gebrek aan vrijheden, leidde uiteindelijk tot de ineenstorting van de communistische regimes en het Warschaupact. In de jaren ’90 en 2000 volgden ingrijpende hervormingen. De markteconomie werd ingevoerd, liberale democratieën kregen vorm en wetgeving werd aangepast aan de toetredingscriteria van de Europese Unie. Aansluiting bij de NAVO bracht een nieuwe veiligheidsstructuur, maar ook spanningen met Rusland, met de oorlog in Oekraïne als dieptepunt. De nieuwe samenlevingen brachten winnaars én verliezers voort. De kloof tussen urbane elites en achterblijvende bevolkingsgroepen beïnvloedde het stemgedrag aanzienlijk.
De dag begint met de bespreking van een aantal algemene fenomenen, zoals de economische, sociale en politieke ontwikkelingen in de afgelopen veertig jaar. Vervolgens zal de docent vergelijkingen trekken tussen de verschillende landen. Zo biedt hij een verdiepend perspectief op ontwikkelingen in de voormalige Oostbloklanden sinds de val van de Berlijnse Muur. De volgende landen of landengroepen komen aan bod: de Baltische staten, voormalig Oost-Duitsland, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Roemenië en voormalig Joegoslavië. Tot slot is enige aandacht voor de ontwikkelingen in Oekraïne sinds 2014, die immers in de rest van de regio een grote impact hebben.
Onderwijsvorm: Studiedag met ruimte voor vragen.
Leessuggesties:
- Delphine Papin (red.), Geopolitieke atlas van Rusland. De geschiedenis van Rusland en de oorlog met Oekraïne in kaarten en infographics. (2023).
- De Poorten van Europa. Geschiedenis van Oekraïne (2022)
- Edward Lucas, De Nieuwe Koude Oorlog / The New Cold War (or. 2008), alleen antiquarisch verkrijgbaar
Studiebelasting: nihil.
Verwachte voorkennis: Er zijn geen specifieke eisen aan vooropleiding en voorkennis.
Meer over deze studiedag
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
