Datum: 3 september 2025
Wat is uw vakgebied, en wat vindt u daar het meest interessant aan?
"Ik ben historicus, afgestudeerd in Utrecht, en heb me gespecialiseerd in de geschiedenis van Estland, Letland en Litouwen. Dat is echt mijn kerngebied. Al dertig jaar ben ik ook reisleider in die regio, en ik kom er zowel professioneel als privé. Daardoor blijf ik er nauw bij betrokken. Daarnaast verdiep ik me al sinds mijn jeugd in cultuurhistorie: architectuur en kunst, en dan vooral de art nouveau en art deco. Die twee pijlers – Oost-Europese geschiedenis en cultuurgeschiedenis – vormen de basis van mijn werk."
Hoe is uw interesse voor de Baltische landen ontstaan?
"Die begon al in 1989, tijdens de geweldloze vrijheidsstrijd van de Baltische staten. De indrukwekkende mensenketting van twee miljoen mensen – van Tallinn tot Vilnius – maakte diepe indruk op mij. Toen de landen in 1991 onafhankelijk werden, ben ik het jaar daarop meteen gaan reizen en wist ik: hier wil ik me verder in verdiepen. Mijn afstudeeronderzoek ging dan ook over een Baltisch onderwerp. Sindsdien ben ik steeds als reisleider actief gebleven en vertel ik onderweg, in de bus, steeds stukje bij beetje over de geschiedenis."
En uw fascinatie voor art nouveau?
"Die begon al op mijn twaalfde, toen een prachtig art nouveau-pand in Apeldoorn afbrandde. Ik was daar zo van onder de indruk dat ik maquettes en tekeningen ben gaan maken. Vanaf dat moment ben ik me volledig gaan verdiepen in de Nederlandse en internationale art nouveau. Dat is een levenslange interesse gebleven, waar uiteindelijk ook een cursus uit is voortgekomen."
Wat typeert uw manier van lesgeven?
"Ik probeer vakgebieden te verbinden. Als ik politieke onderwerpen behandel, dan geef ik ook cultuurhistorische context mee. En bij kunstgeschiedenis laat ik juist ook de politieke en economische achtergronden zien. Dat maakt het voor cursisten vaak inzichtelijker waarom bepaalde ontwikkelingen plaatsvonden. Wel houd ik altijd de rode draad in de gaten, want anders wordt het verwarrend. De onderwerpen zijn vaak breed, dus structuur is belangrijk."
Kunt u een voorbeeld geven van een onderwerp dat cursisten verraste?
"Zeker. Vooral bij cursussen over de Baltische landen merk ik dat veel deelnemers nog weinig voorkennis hebben. Alles is dan nieuw en verrassend. Maar de grootste verrassing zag ik bij mijn cursus over Midden-Europa, de afgelopen jaren. Door de oorlog in Oekraïne ontstonden er hele levendige discussies, vooral over de actualiteit. Cursisten wilden weten hoe het verder zou gaan. Natuurlijk heb ik geen kristallen bol, maar je kunt op basis van historische patronen wel ontwikkelingen duiden. De belangstelling was zo groot dat ik soms gewoon tijd tekortkwam."
Wat inspireert u in het lesgeven aan volwassenen?
"Het is geweldig om kennis over te dragen en terug te krijgen in de vorm van scherpe vragen en nieuwe inzichten. Het mooiste is als cursisten zo geraakt worden dat ze zelf die landen willen bezoeken. Dan weet ik: mijn verhaal heeft iets losgemaakt. En soms reis ik ook daadwerkelijk met ze. Zo is er ooit een reis naar de Baltische staten georganiseerd voor HOVO Rotterdam. Die zat meteen vol. De reisorganisatie vroeg me vervolgens om een Baltische reis in hun aanbod op te nemen. Dat doe ik nu elk jaar. Vaak zie ik cursisten terug op mijn reizen – dan krijgen ze de cursus nog een keer, maar dan ‘op wielen’, in de bus."
Welke rol ziet u voor volwasseneneducatie in onze samenleving?
"Een hele belangrijke. Zeker voor 50-plussers is het essentieel om mentaal actief te blijven. Je leert verbanden leggen en krijgt meer grip op de wereld om je heen – op een persoonlijkere manier dan via media. Er zijn cursisten van 90 die nog gretig leren. Je bent nooit te oud om je te blijven ontwikkelen."
Wat wordt het onderwerp van uw volgende cursus?
"Dat is opnieuw Midden-Europa, een regio met een rijke en complexe geschiedenis. Het omvat het voormalige Pools-Litouwse rijk, Oostenrijk-Hongarije, Pruisen – inmiddels zo’n negen opvolgerstaten. Toen veel cursisten nog op school zaten, waren die landen verdwenen achter het IJzeren Gordijn. De meeste mensen weten er weinig van, of alleen in clichés. In mijn cursus laat ik de samenhang zien, én waarom deze landen vandaag zijn zoals ze zijn. Waarom is Hongarije bijvoorbeeld zo ‘eigenzinnig’? Dat heeft niet alleen met Orban te maken, maar ook met het feit dat Hongarije in 1920 tweederde van zijn grondgebied verloor. Veel Hongaren wonen sindsdien buiten de landsgrenzen. Begrip voor zulke historische achtergronden helpt om de huidige politieke situatie beter te begrijpen.
In het voorjaar geef ik een cursus over de dekolonisatie van Nederlands-Indië – een onderwerp dat me na aan het hart ligt. Ik ben zelf van Chinees-Indische én Nederlandse afkomst, en heb ooit een tentoonstelling en documentaire over dit onderwerp mogen maken. De dekolonisatie was een schokkend proces, en zelden zwart-wit. In mijn cursus wil ik laten zien hoeveel grijstinten er bestaan. Dat maakt het niet minder pijnlijk, maar wel beter te begrijpen."
Is er zelf nog iets dat u zou willen leren?
"Er valt nog zoveel te ontdekken. Neem de Verenigde Staten – zo'n belangrijk land, maar ik weet er nog relatief weinig van. Dus ik blijf bijleren, hopelijk tot mijn negentigste. Misschien zit ik dan zelf wel in de collegebanken!"
Tot slot: is er iets waar u bijzonder trots op bent?
"Zeker. Onlangs heb ik een bureau ontdekt van Victor Horta, een beroemde Belgische art nouveau-architect. Het stond bij een antiekhandelaar, onherkend. Ik herkende het bureau aan oude foto's in het oorspronkelijke interieur, en grappig genoeg ook door mijn eigen HOVO-cursus Art Nouveau waarin de interieurs van Victor Horta in de lesstof waren opgenomen. Nu staat het weer op zijn plek, in de werkkamer van het Huis van Van Eetvelde in Brussel, een UNESCO-monument. De kamer is daarmee weer compleet. Ik was even een bekende Nederlander in België!"
