Wat doe je als regiehouder veiligheid en gedrag?
Als regiehouders veiligheid en gedrag houden wij ons bezig met zorgwekkend gedrag. Met preventie, voorlichting, signalering en onze zichtbare aanwezigheid dragen wij bij aan een veilige campus voor studenten, medewerkers en bezoekers. Naar aanleiding van meldingen maken wij risico-inschattingen en ondernemen wij, waar nodig, acties om de veiligheid te behouden of te herstellen. Daarbij ondersteunen wij betrokkenen en helpen wij hen verder bij hun hulpvraag.
Kun je iets zeggen over de meldingen die jullie krijgen?
‘We krijgen zo’n 150 meldingen over zorgwekkend gedrag per jaar. Het merendeel daarvan is afkomstig van studenten en een kleiner deel van medewerkers. De meeste meldingen gaan over suïcidaliteit en bedreiging. Stalking, intimidatie en huiselijk geweld zijn ook regelmatig voorkomende meldingen, in een zeer beperkt aantal gevallen gaat het over eergerelateerde zaken of radicalisering.
Hoewel de meldingen verschillen in aard en complexiteit, kan ik vrijwel zeker zeggen dat we elke situatie, afgestemd op de hulpvraag en behoefte van de melder, kunnen afhandelen, oplossen of herstellen. We kijken altijd naar wat in de specifieke situatie passend en haalbaar is en we werken daarbij samen met een breed netwerk, zowel binnen, als buiten de VU. Ik zeg wel eens dat wij de spinnen in het web zijn. Binnen de VU hebben we bijvoorbeeld veel contact met de faculteiten, met studentenpsychologen, studentendecanen en studieadviseurs. Dat is belangrijk zodat zij goed naar ons kunnen doorverwijzen en ook omdat aan casussen soms meerdere overlappende aspecten zitten. Bijvoorbeeld bij een student die met stalking te maken heeft, daardoor ook andere huisvesting nodig heeft en de situatie ook tot studieproblemen leidt.’
Hoe gaan jullie bijvoorbeeld om met meldingen over suïcidaliteit?
‘Als er sprake is van een acute dreiging, zorgen we dat direct de beveiliging en de politie worden ingeschakeld. In minder urgente, maar wel zorgwekkende situaties, waarin studenten of collega’s signalen van suïcidaliteit opmerken, nodigen we de betreffende student of collega uit voor een gesprek. In dat gesprek verkennen we hoe urgent de situatie is en welke acties of zorg nodig zijn. Vervolgens begeleiden we mensen naar de reguliere hulplijnen, zoals de huisarts, de GGD of andere gespecialiseerde instanties. Deze organisaties zijn gespecialiseerd in dit type hulpvragen. Waar nodig ondersteunen we mensen bij het zetten van die stap en bij het accepteren van hulp.‘
Hoe komen meldingen bij jullie binnen?
‘Dat gebeurt op heel veel verschillende manieren. Een student kan zich zorgen maken over een andere student. Een medewerker kan een melding doen over collega, maar ook over een student, dus bijvoorbeeld een docent over een student. Maar het kan ook zijn dat iemand thuis te maken heeft met zorgwekkend gedrag en dat dit gevolgen kan hebben op de campus. Ook externe partijen kunnen hun zorgen uiten over iemand die verbonden is aan de VU. Eigenlijk kan iedereen die zich zorgen maakt over iemands veiligheid op het gebied van zorgwekkend gedrag bij ons terecht. Mensen kunnen ons bereiken via e-mail dat ook op de pagina staat met alle informatie over de regiehouders veiligheid en gedrag.’
Wat gebeurt er nadat iemand zich bij jullie heeft gemeld?
‘We gaan altijd eerst in gesprek. Dan kan de melder vertellen wat er aan de hand is en bekijken we wat we kunnen betekenen. En we stellen de vraag wat iemand met de melding wil en wat de hulpvraag is. Aan de hand van alle informatie maken we een risico-inschatting. Vaak toetsen we die inschatting ook bij andere experts, bijvoorbeeld bij een wijkagent, de politie of een Blijf Groep. Onze aanpak is altijd zorg op maat. Dat kan ook niet anders, want er zijn zoveel verschillende casuïstieken en daarbinnen verschillen de casussen ook. Het ene geval van stalking is het andere niet en ook tussen mensen met verward gedrag zitten enorme verschillen.
De melder houdt de regie, want als regiehouders doen we in principe niks zonder instemming. In principe, want als iemand een gevaar vormt voor zichzelf of een ander, dan zijn we wel genoodzaakt om er iets mee te doen. Bijvoorbeeld door iemand aan te melden voor zorg, of door voorzorgsmaatregelen te treffen. Dat geven we ook altijd duidelijk aan.
Ik zeg vaak tegen melders: ‘het is jouw leven, jij bent de hoofdrolspeler en jij bepaalt hoe iets loopt’. Maar ik leg wel voor hoe we iets zouden kunnen aanpakken. In mijn verhaal naar de melder gebruik ik mijn ervaring en kennis, ook om te laten zien of iets daadwerkelijk kan helpen en wat dus de juiste aanpak is. Soms hebben we in het begin meerdere gesprekken, omdat het belangrijk is om vertrouwen op te bouwen. Melders moeten weten wat ze aan mij hebben, ook om een volgende stap aan te durven. Denk bijvoorbeeld aan het doen van een melding bij de politie of bij Veilig Thuis. We zijn geen zorgverleners, maar we zorgen wel dat iemand naar de juiste zorg wordt toe geleid. We laten pas los als we ook echt het gevoel hebben dat we de situatie kunnen loslaten en we nazorg hebben gedaan.’
Hoe gaan jullie om met degene over wie wordt gemeld?
‘In bijna alle gevallen passen we wederhoor toe en nodigen we de betrokkene per mail uit voor een gesprek met ons. In dat gesprek geven we aan dat we alle perspectieven willen horen, zodat ook degene over wie de melding gaat zijn of haar kant van het verhaal kan vertellen. We verkennen wat er is gebeurd en hoe dit is ervaren, zodat we de situatie goed begrijpen. Op die manier kunnen we kijken naar passende oplossingen en vervolgstappen, met als doel een veilige omgeving voor alle betrokkenen op de VU.’
Oók preventief kunnen we veel betekenen
‘Soms gaat het om situaties waarin er een risico bestaat op het ontstaan van een onveilige situatie, zonder dat zeker is of dit daadwerkelijk zal gebeuren. Een voorbeeld hiervan een student die wordt gestalkt en waarbij het gedrag zich vooral in de privésituatie afspeelt. Toch kan er dan uit voorzorg aanleiding zijn om ook op de VU maatregelen te nemen, bijvoorbeeld wanneer de stalker dreigt om de betrokkene ook op de VU op te zoeken. Het is belangrijk dat studenten weten dat we in dit soort situaties ook preventief kunnen ondersteunen. Dat kan bijvoorbeeld door de beveiliging op de hoogte te brengen, of door contact te leggen met de wijkagent, zodat de politie, indien nodig, snel kan handelen.
Dit soort situaties doet zich niet alleen voor bij studenten, maar ook bij medewerkers. In zulke situaties kijken we samen naar preventieve stappen, zoals het meegeven van noodnummers van de VU en het kort stilstaan bij de online zichtbaarheid, om te bekijken of openbaar beschikbare informatie eventueel kan worden aangepast of verwijderd. Medewerkers geven soms aan dat het overdreven voelt om een zorg te delen, terwijl juist het voorbereid zijn en het maken van duidelijke afspraken kan helpen om zich veiliger te voelen op weg naar en tijdens het werk.
Dat dit helpend is blijkt uit wat we regelmatig terug horen van studenten en medewerkers. Zij zeggen vaak: “Had ik jullie maar eerder benaderd. Het lucht zó op om dit te kunnen bespreken” en “Ik had niet verwacht dat jullie zoveel konden betekenen.”
Dus wat er in iemands privésituatie speelt kan ook effect hebben op de campus?
‘Ja, zeker. Studenten en medewerkers vragen zich soms af waarom de universiteit van een situatie moet weten. Wij willen niet op voorhand alles wat buiten de campus gebeurt naar binnen halen, maar situaties die (mogelijk) impact hebben op de campus kunnen wel van belang zijn om te weten. De VU is een dynamische organisatie en onze campus functioneert als een soort dorp. De campus is bovendien open en toegankelijk; iedereen kan er naar binnen. Daardoor blijven sommige situaties uit de privésfeer niet altijd beperkt tot de eigen omgeving, maar kunnen zij ook doorwerken op de campus. Daarom is het belangrijk dat studenten en medewerkers ons bij zorgwekkend gedrag goed weten te vinden.’
Wat zijn signalen van zorgwekkend gedrag waar studenten en medewerkers op kunnen letten als het gaat om zorgwekkend gedrag?
‘Ik denk dat het allereerste is dat je een ‘niet pluis’ gevoel hebt; dat je voelt dat er iets niet klopt. Het is vaak een gedragsverandering bij iemand die ineens plaatsvindt. Bijvoorbeeld dat iemand zich plotseling afzondert, of juist heel druk wordt, of verwarde mails of berichten gaat sturen, of extreme uitspraken doet, terwijl iemand zich normaal nooit zo gedraagt. Dat zijn vaak wel signalen die kunnen duiden op zorgwekkend gedrag.
Het is daarbij belangrijk dat mensen die signalen tijdig bij ons melden. Want vaak wachten mensen heel lang. Of ze denken dat ze de ander zelf moeten helpen. Bijvoorbeeld docenten die signalen hebben van zorgwekkend gedrag bij een student. Zij kunnen dan in paniek raken, wat ook begrijpelijk is. Maar soms gaan ze dan over hun eigen grenzen heen. Dan geven ze hun privénummer en zitten ze elke dag te appen met de student, soms zelfs tot ’s avonds laat. Dat is vaak goed bedoeld en menselijk te begrijpen, maar tegelijk zitten daar grenzen aan. We willen voorkomen dat mensen verantwoordelijkheid nemen over iets wat niet bij hen hoort en waar ze mogelijk ook onvoldoende voor zijn geëquipeerd. Waar het om gaat is dat ze signaleren en dat ze die signalen doorgeven. Bijvoorbeeld aan de onderwijscoördinator, of rechtstreeks aan ons.’
Wat motiveert jou in dit werk?
‘Ik ben altijd al geboeid geweest door mensen en het gedrag dat ze laten zien. Daarbij vraagt dit werk zorgvuldigheid, verantwoordelijkheid en verbinding en dat zijn ook mijn persoonlijke waarden. Ik wil dat mensen later kunnen terugkijken op een mooie tijd aan de VU. En dat ik daaraan heb kunnen bijdragen door situaties goed te begeleiden en te de-escaleren als dat nodig was. En dat mensen ondanks de omstandigheden toch hun studie konden voortzetten of naar hun werk konden gaan.
Ik ben trots als iets een goede afhandeling heeft gekregen en als mensen blij zijn met de hulp die we ze hebben kunnen bieden. Dat is heel vaak zo. Er zijn ook situaties geweest met intensieve trajecten waarin je een bijzondere band opbouwt. In een aantal van die gevallen weet ik zeker dat de melder en ik daar over 10 jaar nog aan terug zullen denken.’
Hoe bewaak jij als regiehouder zelf je balans?
‘Ik heb het geluk om in een heel fijn team te werken en met leidinggevenden die mij en mijn werk waarderen en me steunen. Ze staan echt achter me en bieden me ook bescherming als dat nodig is. Dat is super belangrijk, want we hebben als regiehouders veiligheid en gedrag een grote verantwoordelijkheid. Verder sport ik graag en helpt mijn fietstocht van werk naar huis altijd, dan kan ik het een beetje van me af laten waaien!’
Hulp nodig?
Heb je gedachten over suïcide of maak je je zorgen om iemand anders? Neem (anoniem) contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of chat via 113.nl.
