10. Wat wordt er gedaan om het voedselaanbod te verduurzamen?

I. Dit is opgenomen in ons beleid 

De VU gaat de komende jaren het aanbod verder verduurzamen, onze CO₂-uitstoot reduceren, verlies van biodiversiteit beperken, (voedsel-)verspilling tegengaan en afval verminderen. Het doel is een duurzaam, divers, toekomstbestendig en gezond aanbod, met een zo klein mogelijke CO_2-uitstoot. 

We vergroten de bewustwording onder medewerkers en studenten en stimuleren hen om duurzame keuzes te maken. We hanteren een planeetvriendelijke aanpak en geven rekenschap op de planetaire grenzen. Hierbij wordt uitgegaan van een benodigde transformatie van het huidige voedselpatroon ten behoeve van mens, dier en milieu. 

De afgelopen jaren zijn al de nodige stappen gezet, de komende tijd gaan we hiermee verder. Vanaf 1 juli 2026 worden meerdere en meer diverse leveranciers omdat we met meer MKB/lokale en maatschappelijke partijen willen werken zodat we meer impact maken, de kwaliteit verhogen en ook verdergaand duurzaam worden.

Vanaf 2025 bieden we standaard 70% vegetarisch aanbod, van goede kwaliteit. Vlees, vis, vegan en andere (dieet)opties zijn op aanvraag beschikbaar. Dit geldt voor de koffie- en lunchcorners en restaurants. Het banqueting-aanbod is 100% vegetarisch. Voor het gehele aanbod gaan we verder sturen op een aanbod dat biologisch, duurzaam (lokaal) is met vooral seizoensgebonden producten. Waar mogelijk wordt dit binnen de huidige contracten (verder) vormgegeven. Voor nieuwe contracten vormen de nieuwe afspraken het uitgangspunt.

Het aanbod is divers, biedt volop keuze en bevindt zich verspreid over de campus. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van een levendige en gastvrije VU Campus, met een hoge verblijfskwaliteit en aantrekkingskracht. De Visie Eten & Drinken is ook opgenomen op de algemene VU-website en is in 2025 Q1 geactualiseerd.

Voedselverspilling is natuurlijk onderdeel van deze visie en een zogeheten Dream Team onderzoekt dit. Het Dream Team Food Choices richt zich op het onderzoeken en aanpakken van voedselverspilling op onze campus en omgeving.

Het Duurzaam Voedselkompas (DVK) van de VU bestaat uit zes samenhangende doelen die richting geven aan de voedselvoorziening op de campus. Afhankelijk van toe te passen interventies kunnen doelen elkaar onderling versterken of juist tegenwerken. Deze doelen vormen het gezamenlijke sturingskader voor VU en voor de opdrachtnemer als het om voeding gaat:

• Gezondheid
• Betaalbaarheid
• Inclusiviteit
• Eerlijke ketens
• CO₂-reductie
• Biodiversiteit, landschapsbeheer en dierenwelzijn

De VU heeft het Convenant ‘Samen eten we Amsterdam gezond, duurzaam en eerlijk’ toegevoegd waarin is opgenomen dat minstens 60 procent van de eiwitten plantaardig is in 2030 (VU bundelt krachten met grote werkgevers voor gezond en duurzaam voedselaanbod - Vrije Universiteit Amsterdam).In de totstandkoming van de Visie is de community-of-practice duurzame catering belangrijk. Dit is een convenant van de gemeente Amsterdam en grote werkgevers die zich richten op het doel de inkoop van voeding plantaardiger te maken, voedselverspilling te voorkomen en lokaal in te kopen. 

Het convenant biedt een gezamenlijke ambitie, maar de uitvoering ligt in de Community of Practice (CoP): hier worden kennis gedeeld, experimenten uitgevoerd, ketenpartners betrokken en nieuwe manieren van werken ontwikkeld. De CoP moet zich nu ontwikkelen van een netwerk naar een professioneel programma dat in staat is om daadwerkelijke systeemverandering in de keten te realiseren. De ambities richting 2030 vragen om meer dan losse initiatieven of tijdelijke projecten; zij vereisen continuïteit, bestuurlijke verankering en een programmatische aanpak voorbij FoodCLIC De CoP biedt een collectief kader waarin continuïteit, samenhang en gezamenlijke regie worden georganiseerd, juist daar waar individuele organisaties dit niet zelfstandig kunnen borgen.

Cruciaal in de visie is de betrokkenheid van veel belanghebbenden

Zowel gebruikers als deskundigen waren/zijn actief betrokken bij het opstellen van deze visie. Een niet limitatieve opsomming:

• Deskundigen op het gebied van duurzaam voedsel en eiwittransitie; wetenschappers en het Sustainability Office (fungeert als het centrale aanspreekpunt voor de uitvoering van VU’s duurzaamheidsstrategie)
• Green Office VU (sustainability platform van en door studenten)
• OR (medewerkersvertegenwoordiging)
• USR (studentenvertegenwoordiging)
• Secretariaten
• HRM
• Faculteiten
• Maatschappelijke organisaties als Green Business Club Zuidas 

Tegengaan van verspilling

Het tegengaan van voedselverspilling is ook onderdeel van de Visie Eten & Drinken. Het Dream Team Reduce Food Waste richt zich specifiek op het onderzoeken en aanpakken van voedselverspilling op onze campus en in de omgeving.

In de samenwerking met Too Good To Go streven we ernaar om de hoeveelheid voedselverspilling op de VU Campus te verminderen. Aan het einde van de middag kun je overgebleven eten en drinken tegen een gereduceerde prijs ophalen bij de restaurants. En ook met het project ’Wasteless Friday’ streven we ernaar om de hoeveelheid voedselverspilling op de VU Campus te verminderen.

Naast het bovengenoemde Dreamteam Reduce Food Waste en de richtlijnen met partners en leveranciers zijn er tal van andere initiatieven opgenomen in ons beleid. Een aantal voorbeelden:

• De banquetingservice is vorig jaar aangepast: het is niet meer mogelijk om koffie en thee te bestellen voor minder dan 10 personen. Er werd veel koffie en water weggegooid. 
• Voor banqueting geldt het gebruik van serviesgoed al jaren als uitgangspunt om ook verspilling tegen te gaan. 
• Er worden sinds 2023 geen gratis wegwerpbekers meer aangeboden op de campus. 
• Specifieke broodjes zijn op de kaart gezet en er wordt veel gebruikgemaakt van lokale producten, de coffeecorners zijn over op bonen van Vascabello en melk van boeren van Amstel. Alle kaas die op de broodjes zit is ook van de Boeren van Amstel, er zijn veel pilots om lokaal eten en drinken te promoten. Er is een buffet ingericht als lokaal buffet in het Hoofdgebouw.
• De VU serveert SEA Water, een merk dat van zeewater drinkwater maakt.
• Bring Your Own beker - Rinse and Go: een initiatief om je eigen beker mee te nemen met mogelijkheden om deze om te spoelen.

In de toekomst gaan we meer van deze initiatieven implementeren waardoor de kwaliteit hoger wordt en de verspilling minder: een win-win.

Samen eten we Amsterdam gezond, duurzaam en eerlijk

Twaalf grote Amsterdamse werkgevers en netwerkorganisaties, waaronder Vrije Universiteit Amsterdam, hebben het convenant ‘Samen eten we Amsterdam gezond, duurzaam en eerlijk’ getekend. Dit convenant is een belangrijke stap in de gezamenlijke ambitie om het voedselsysteem in en rond Amsterdam te verbeteren en binnen de eigen organisaties structureel gezondere en duurzamere keuzes te maken. Bijvoorbeeld door inkoop van plantaardig voedsel, en lokaal in te kopen. 

II. Er wordt actie in de praktijk ondernomen en deze acties worden gemonitord en doorontwikkeld

Monitoring en doorontwikkeling van het verduurzamen van energie vinden plaats op basis van verschillende initiatieven: 

• een impressie van duurzame projecten op de campus gezien vanuit de SDG’s (SDG’S 2 en 17)
• monitoring volgens het Duurzaam Voedsel Kompas
• SDG-academy
• Sustainable Campus 2020-2025, periodiek overleggen de contactpersonen over de voortgang van de projecten, mogelijke synergie en andere ontwikkelingen.

Ook zijn voedselverspilling en verpakking van voedsel nadrukkelijke thema’s voor de VU. Als voorbeeld: de laatste Europese aanbesteding op dit gebied. 

De offerteaanvraag: Eevenementencatering en catering voor postgraduate onderwijs (VU for professionals) beschrijft de ambitie om op de VU-Campus een aanbod te hebben van duurzaam, toekomstbestendig en gezond eten en drinken. Kernwoorden zijn: bijdragen aan gezondheid, mens & milieu, rekenschap geven op biodiversiteit, tegengaan van klimaatverandering, reductie van de CO2-uitstoot en een groot vegetarisch & aantrekkelijk aanbod.

Om een duurzame en verantwoorde voedselvoorziening binnen de VU te bevorderen, hanteren wij de volgende uitgangspunten als leidraad. Deze zijn bedoeld om richting te geven aan de invulling van de dienstverlening:

• Gezondheid, mens & milieu
• Beperken van voedselverspilling
• Reduceren van afval(stromen)
• Gebruiken van serviesgoed. Weg met wegwerp, geen van het gebruik van disposables

Er vindt voor restaurants 2x per jaar een audit plaats door een onafhankelijk bureau waarin de duurzaamheidseisen zijn opgenomen. Hieronder zijn de vereisten die de VU stelt ten aanzien van duurzaamheid opgenomen:

• Sinds maart 2024 staat er op de VU een statiegeldautomaat. De plaatsing van de statiegeldautomaat is in samenwerking met Statiegeld Nederland gedaan en maakt deel uit van een pilot die onder instellingen voor hoger onderwijs wordt uitgevoerd. De VU is één van de deelnemers aan de pilot en één van de eerste universiteiten met een statiegeldautomaat. Het doel is om jongeren te stimuleren hun statiegeldverpakking in te leveren en daarmee het inzamelpercentage te verhogen. Alle ingezamelde flesjes en blikjes worden weer gerecycled. Inmiddels wordt er gekeken om een derde statiegeldautomaat op de VU te plaatsen.
• Geen gebruik van disposable materiaal.
• Een aantal koffieautomaten bevat plantaardige melk. Dit betreft één automaat per gebouw. De automaten zijn duidelijk herkenbaar. We gebruiken duurzame koffiebonen, die een fairtrade keurmerk hebben. De vendingautomaten voor snoep en fris zijn voor een belangrijk deel gevuld met ‘gezondere opties’. Gewoon water is te krijgen in de pantry’s in de werkomgevingen, via verschillende watertappunten (Join the Pipe) en via de koffieautomaten in publiek gebied.

Plantaardig aanbod

We monitoren en ontwikkelen ons plantaardig aanbod continu. We meten via de ‘Eiweetmethodiek’. Dit betekent dat er per product wordt gekeken naar de plantaardige en dierlijke ingrediënten. We zetten elk jaar in op het verhogen van ons plantaardige aanbod. Komend jaar is het streven dat 60 procent van ons aanbod plantaardig is.

Lokale producten

De cateraar biedt een assortiment aan producten die voorzien zijn van het keurmerk ‘erkend streekproduct’. Met het ‘local to local’-programma (voor groente en fruit) worden lokale producten actief gestimuleerd.

Ruimte voor ondernemerschap

We bieden ruimte op de campus aan verschillende partijen die medewerkers, studenten en bezoekers voorzien van eten en drinken. De VU streeft naar het creëren van een positieve maatschappelijke impact en daagt ondernemers uit om te experimenteren en te innoveren passend binnen de context en de uitgangspunten van de VU. De VU draagt bij aan de ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) en levert een positieve bijdrage aan de stad Amsterdam.

Standaarden met betrekking tot dierenwelzijn

Wat betreft dierenwelzijn heeft de cateraar landelijke richtlijnen. Zo bestaat een groot deel van het vlees aanbod uit vleeswaren met een 2 of 3 sterren ‘Beter Leven’ keurmerk. Ook heeft de cateraar een MSC certificering voor duurzaam wild gevangen vis, en een ASC certificering voor duurzame kweekvis. 

III. Studenten en stafleden worden betrokken bij het proces

De VU beslist binnenkort over de nieuwe universiteitsbrede duurzaamheidsvisie en VU-medewerkers en -studenten spelen een belangrijke rol in het adviseren van het College van Bestuur via de Sustainability University Assembly.

Studenten/stakeholders worden intensief betrokken bij (het opstellen en uitvoeren van) het beleid Eten & Drinken bij de VU. Een paar voorbeelden worden hieronder genoemd:

BYOM (Bring Your Own Mug)

Door studenten en medewerkers aan te moedigen hun eigen mok mee te nemen, besparen we veel wegwerpbekers. Om ervoor te zorgen dat men daadwerkelijk een eigen mok meeneemt, geven we korting bij de restaurants, koffiecorners en automaten. Green Office VU heeft 350 herbruikbare en duurzaam geproduceerde bamboe GO Cups geruild/ge-nudged voor commitment. Er worden geen gratis wegwerpbekers meer aangeboden bij de koffieautomaten en -corners. Dit sluit aan bij wet- en regelgeving (SUP) en bij de ambities van de VU.

Eurest heeft op verzoek van de VU drinkwater van het merk SEA Water toegevoegd aan het assortiment. SEA Water is een initiatief van twee VU-studenten.

Kookeiland volgens studenten

Masterstudenten Organisatiewetenschappen hebben een duurzaam plan gemaakt voor een divers voedselaanbod dat mensen bij elkaar brengt en voedselverspilling tegengaat. Het plan is in 2022 uitgevoerd.

Om de 6 bouwstenen samen te vatten vanuit het standpunt van een student: actieve participatie van studenten/stakeholders bij de VU wordt aangemoedigd in onderwijs, onderzoek en campusactiviteiten. Dit omvat bijvoorbeeld beleidsvorming, projectdefinities en inkoop. Alle stemmen worden gehoord en serieus genomen door het bestuur en de medewerkers van de VU. Naar de mening van de studenten zijn alle 6 blokken van jongerenparticipatie meer dan voldoende beschikbaar bij de VU. [Analyse en volledige tekst beschikbaar.]

Het College van Bestuur pakt vragen, voorstellen en ideeën van studenten en medewerkers op

Het College van Bestuur (CvB) is in gesprek gegaan met de VU-gemeenschap om te praten over thema’s die studenten en medewerkers nauw aan het hart liggen. Vragen, voorstellen en ideeën van studenten en medewerkers zijn meegenomen naar talkshows. De talkshow van 30 november 2022 ging over duurzaamheid.

IV. Deze beleids- en visiedocumenten zijn transparant in te zien en online te vinden

Verduurzamen van de catering wordt gemonitord en gerapporteerd in onder meer de Milieubarometer, en het Duurzaam Voedsel Kompas. Verder zijn de op verduurzaming van de catering gerichte acties uit Sustainable Campus 2020-2025 (bijvoorbeeld Tegengaan van voedselverspilling (12.3), Vegetarisch/veganistisch als standaard optie (12.5), Regionaal geproduceerd voedsel (12.6) en het MSC-keurmerk voor duurzame visserij (14.1)) opgenomen in de jaarplancyclus van de diensten. In die cyclus wordt de voortgang via kwartaalrapportages door Bureau Bestuurszaken van het College van Bestuur bewaakt. Bij het opstellen van deze acties en Sustainable Campus 2020-2025 zijn studenten en andere stakeholders intensief betrokken. 

Verder monitort het Programmateam alle beschreven projecten in onderlinge samenhang. Studenten zijn hierin vertegenwoordigd via Green Office VU. Met het KPI-dashboards Cluster Organisation wordt de voortgang van de projecten permanent gemonitord . Dit KPI-dashboard wordt ook gebruikt om het College van Bestuur op de hoogte te houden van de voortgang van het verduurzamen van de campus.

• VU Strategie 2020-2026 Midterm review
• KPI-dashboards Cluster Organisation en Toelichting bij het KPI-dashboard
• Convenant samen eten we Amsterdam gezond 2025
• Visie eten en drinken 2024 - 2029

Green Office VU

Green Office VU is betrokken bij veel initiatieven om voedselverspilling te verminderen en verspilling gerelateerd aan consumptie op de VU aan te pakken. Dit zijn het wormenhotel, koelkast & magnetron, community lunches en de Whatsapp-groep voedselverspilling.

Wormenhotel

Green Office VU is direct verantwoordelijk voor de aankoop, de implementatie en het beheer van een wormenhotel op de campus. Het wormenhotel is een composteersysteem met wormen waarmee wekelijks 10-15 kg organisch voedselafval kan worden gecomposteerd dat zo niet in de traditionele afvalstroom komt. Er zijn twee inzamelpunten voor dit organische afval, één bij Green Office VU en het andere bij het Institute for Environmental Studies (IVM). Het wordt beheerd door de campus officer van Green Office VU. Hierbij is studentenparticipatie en eigenaarschap van het wormenhotel een doel.

Koelkast & Magnetron

In het Green Office VU hebben we een gratis gemeenschappelijke koelkast, zodat mensen hun eigen eten mee kunnen nemen en etenswaren koud kunnen houden. Dit stimuleert het meenemen van eten van huis en deelname aan gemeenschappelijke lunches. Er is ook een gemeenschappelijke magnetron die veel wordt gebruikt. Dit bevordert ook het meenemen van eten van huis en het eten van restjes in plaats van het kopen van nieuw eten.

Community lunches

Green Office VU organiseert community lunches met Sustainability Office en vrijwilligers/studenten, waarbij mensen worden aangemoedigd om eten van huis mee te nemen en een gemeenschap op te bouwen. Hier worden projecten, ideeën en evenementen besproken die verband houden met duurzaamheid, en een gemeenschap en veilige ruimtes bieden waar iedereen welkom is.

Samenwerking VU Dream Team

Green Office VU werkt samen met VU Dream Team om ideeën en initiatieven te bespreken om voedselverspilling te verminderen. Vanuit deze samenwerking lanceerde het VU Dream Team een ​​WhatsApp-groep met honderden studenten die mensen attendeert op gratis eten dat overblijft van evenementen op de campus. Dit eten, dat anders zou worden weggegooid, wordt gratis aan mensen gegeven via de WhatsApp-groep. Middelen, contacten en ruimte worden gedeeld door deze twee door studenten geleide organisaties en dit heeft geresulteerd in een nauwe relatie tussen de twee.

Terug naar de pagina 'SustainaBul: vragen en antwoorden'