Ondanks belastingvoordelen die meer donaties aan kunst en cultuur zouden moeten stimuleren, zijn de giften aan cultuur van vermogende Nederlanders juist afgenomen. Dit blijkt uit onderzoek van het Centrum voor Filantropische Studies van de Vrije Universiteit Amsterdam naar de inkomsten van en giften naar Nederlandse culturele instellingen tussen 2011 en 2020. Deze instellingen blijven sterk afhankelijk van overheidssubsidies.
Cultuur is in Nederland niet zo’n populair doel om aan te geven. Maar één op de tien huishoudens geeft aan cultuur. Het aandeel van cultuur in de totale giften is nagenoeg gelijk is gebleven sinds 2011. Vermogende huishoudens geven vaker aan cultuur, maar zijn dat de afgelopen jaren juist minder gaan doen. Opvallend is dat onder vermogende huishoudens het gebruik van de giftenaftrek wél is gestegen, maar de giften aan cultuur niet.
De Geefwet: hoop op meer giften
De onderzoekers brachten in kaart hoe het geefgedrag en de inkomsten van culturele instellingen zijn veranderd sinds 2011. In 2012 bezuinigde de overheid flink op cultuur. Tegelijkertijd konden particulieren dankzij de Geefwet meer aftrek krijgen in de inkomstenbelasting voor giften aan cultuur. Ook mochten culturele instellingen meer inkomsten verdienen met ondernemerschapsactiviteiten. Toch bleef anno 2019 de afhankelijkheid van subsidies van de culturele instellingen die aan het onderzoek hebben deelgenomen groot.
Grote culturele instellingen wél ondernemender geworden
Culturele instellingen die aan het onderzoek hebben deelgenomen zijn naar eigen zeggen vooral innovatiever geworden. Ook de houding van culturele instellingen ten opzichte van onafhankelijkheid van de overheid en het samenwerken met het bedrijfsleven zijn positiever geworden. De onderzoekers zien dat met name de grotere culturele instellingen ondernemender zijn en dat ondernemende instellingen meer inkomsten verwierven uit verschillende bronnen.
