Het milde klimaat op aarde maakt vloeibaar oppervlaktewater mogelijk. Dat is te danken aan een natuurlijke thermostaat van broeikasgassen in de atmosfeer, waarvan kooldioxide (CO₂) de belangrijkste component is. Dit gas is vooral, maar niet uitsluitend, afkomstig uit vulkanen. Een subtiel evenwicht tussen de aanvoer en verwijdering van CO₂ heeft het klimaat miljarden jaren leefbaar gehouden.
Toch is die balans herhaaldelijk verstoord. Natuurlijke processen leidden soms tot uitzonderlijk koude of juist zeer warme perioden, met ingrijpende gevolgen voor ecosystemen en grootschalige uitstervingen. De cursus behandelt de diepere oorzaken van deze klimaatverstoringen en de natuurlijke mechanismen die het evenwicht uiteindelijk weer herstelden. Ook komt de verre toekomst van het klimaatsysteem aan bod, met een voorspelbaar eindpunt, waarin de natuurlijke balans uiteindelijk onhoudbaar wordt en de oceanen en al het leven zullen verdwijnen.
Aan de hand van aansprekende voorbeelden uit het geologisch verleden komen zowel de wereldomspannende ijstijden van de Snowball Earth-perioden aan bod, als extreme broeikasklimaten. Meestal waren deze klimaatschommelingen het gevolg van geologische processen in het aardinwendige, zoals continentverschuiving, gebergtevorming en vulkanisme. Soms lag een uitzonderlijke gebeurtenis aan de basis, zoals de inslag van een grote meteoriet of komeet. Het bekendste en meest spectaculaire voorbeeld is de meteorietinslag van 66 miljoen jaar geleden, die leidde tot het uitsterven van de dinosauriërs.
Onderwijsvorm: 4 hoorcolleges met ruimte voor vragen en discussie.
Studiebelasting: ongeveer 2 uur per week.
Literatuur: De docent stelt de cursusinhoud grotendeels beschikbaar via PowerPointpresentaties. Voorafgaand aan ieder college staan deze klaar in de digitale cursusomgeving MijnHOVO.
Verwachte voorkennis: Er zijn geen specifieke eisen aan vooropleiding en voorkennis.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
