Het fascisme was geen onverklaarbaar bedrijfsongeval in de Europese geschiedenis en cultuur, maar was daarin diep geworteld. Als politieke beweging bouwde het voort op oudere denkbeelden en opvattingen. Ideeën van vooraanstaande denkers, onder wie Friedrich Nietzsche, werden vaak in vereenvoudigde en geradicaliseerde vorm overgenomen. Daarnaast speelden sociaal-darwinistische opvattingen over het bestaan als permanente strijd en pseudowetenschappelijke rassentheorieën een belangrijke rol. Deze ideeën waren wijdverbreid in het fin de siècle en dienden als rechtvaardiging voor oorlog, racisme en imperialisme. Ook fascisten putten uit deze bronnen.
Tijdens de studiedag bespreekt fascismedeskundige Robin te Slaa eerst de oorsprong en ideologie van het fascisme, gevolgd door de geschiedenis van de NSB. Op basis van eigen onderzoek laat hij zien dat de geestelijke grondslagen voor de collaboratie van Musserts beweging al vóór de bezetting werden gelegd. Het ideaal van een etnisch gezuiverd Groot-Nederland leefde breed binnen de NSB. Talrijke leden droegen vanuit ideologische overtuiging bij aan het Duitse bezettingsbestuur, Hitlers oorlogsvoering en de Jodenvervolging.
De idealen van het fascisme – een nieuwe, superieure mensensoort en een raszuivere volksgemeenschap – blijken onlosmakelijk verbonden met meedogenloze terreur.
Onderwijsvorm: Studiedag met ruimte voor vragen aan het einde van het hoorcollege.
Studiebelasting: nihil.
Literatuur: Tijdens de studiedag geeft de docent leessuggesties en neemt hij exemplaren van aanbevolen literatuur mee, die ter inzage beschikbaar zijn.
Verwachte voorkennis: Zeer algemene kennis over het fascisme is wenselijk, maar niet vereist.
Meer over deze studiedag
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
