Rituelen drukken uit wie we zijn (of willen zijn), wat we belangrijk vinden en hoe we ons tot anderen verhouden. Het zijn symbolische handelingen die sociale betekenissen uitdrukken en bevestigen, soms volgens een theatraal patroon. Met rituelen communiceren we en geven we uitdrukking aan sociale waarden. Rituelen zijn echter niet per definitie tradities. Ze veranderen mee met de tijd en krijgen onder invloed van veranderende machtsverhoudingen nieuwe vormen.
In deze cursus staat de betekenis van rituelen centraal en wordt onderzocht waarom zij zo belangrijk zijn voor het ontstaan en voortbestaan van gemeenschap en gemeenschapszin.
Opbouw
- College 1 – Inleiding: rituelen en gemeenschap
Een brede inleiding op rituelen en hun rol in het bijeenbrengen van gemeenschappen. Het werk van Victor Turner en andere antropologen staat centraal. Daarbij komen begrippen als rites de passage en communitas aan bod. - College 2 – Muziek, sport en communitas
Het performatieve en rituele karakter van muziekoptredens en sportevenementen. Hoe ontstaat tijdens zulke gebeurtenissen een gevoel van communitas? - College 3 – Geven en ontvangen
Giftrelaties en de (ongeschreven) regels rond het geven en ontvangen van geschenken. Duidelijk wordt hoe deze rituelen sociale relaties kunnen versterken, maar ook onder druk kunnen zetten. - College 4 – Macht en traditie
De strategieën waarmee mensen rituelen en tradities proberen te behouden of juist te veranderen. De invloed van macht en veranderende maatschappelijke verhoudingen staat hierbij centraal. - College 5 – Voedsel en verbondenheid
'Gezamenlijk het brood breken': voedsel als bindmiddel van sociale relaties en de rituelen die daarmee samenhangen.
Tijdens de cursus is er gelegenheid om zelf antropologisch veldwerk te verrichten. De docent geeft daarvoor praktische aanwijzingen tijdens de colleges en biedt desgewenst ook individuele feedback buiten de bijeenkomsten.
Onderwijsvorm: 5 hoorcolleges met ruimte voor vragen aan het einde van elk college.
Studiebelasting: Ongeveer 2 uur per week.
Literatuur: Gedrukte reader. Digitaal cursusmateriaal en de PowerPointpresentaties zijn voorafgaand aan het college beschikbaar via de digitale leeromgeving MijnHOVO.
Verwachte voorkennis: Enkele teksten zijn in het Engels. Een passieve kennis van Engels is gewenst om deze te kunnen lezen. De meeste artikelen zijn Nederlands.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven