Eco-angst, landschapspijn, ecologische rouw en actieve hoop: steeds vaker ontstaan nieuwe woorden voor gevoelens die samenhangen met de ecologische veranderingen van deze tijd. Rond eco-emoties en eco-affectieve gezondheid groeit een interdisciplinair onderzoeksveld waarin onder meer filosofie, theologie, psychologie, literatuurwetenschappen en antropologie samenkomen.
De dag is opgebouwd uit 4 blokken:
1. Welke woorden en gevoelens ontstaan bij een veranderende leefomgeving?
Landschapspijn, solastalgia, ecologische rouw, eco-angst en actieve hoop geven woorden aan complexe ervaringen. Aan de hand van Glenn Albrechts ‘aarde-emoties’ komt de veelzijdigheid van deze gevoelswereld aan bod. Ecopsycholoog Renée Lertzman laat zien dat ogenschijnlijke apathie tegenover klimaatverandering niet voortkomt uit te weinig gevoel, maar juist uit een kluwen van pijnlijke en tegenstrijdige emoties. Het ontwarren en erkennen daarvan kan ruimte creëren voor begrip, oriëntatie en handelen.
2. Welke eco-emoties krijgen ruimte?
Welke gevoelens worden serieus genomen en welke blijven onzichtbaar? Wie of wat is ‘rouwbaar’ wanneer landschappen, soorten en ecosystemen verdwijnen? Judith Butlers ideeën bieden een ingang om de sociale en politieke dimensie van eco-emoties te onderzoeken.
3. Hoe geven kunst en literatuur vorm aan eco-emoties?
Kunst en literatuur bieden een andere taal voor ervaringen die zich moeilijk laten uitdrukken. Een uitvaart voor een gletsjer of een requiem voor een monumentale eik kan ruimte maken voor rouw, verwondering en betekenis.
4. Kunnen eco-emoties richting geven?
Wat maken eco-emoties zichtbaar, waar wijzen ze op en hoe kunnen ze helpen bij het vinden van oriëntatie in een veranderende wereld?
De studiedag combineert korte inleidingen, filmpjes, gesprekken en persoonlijke reflectie.
Onderwijsvorm: Studiedag met veel interactie.
Studiebelasting: Voor aanvang circa 4 uur.
Literatuur: Digitale reader.
Verplicht boek:
Tine Hens, Archief van mogelijk merlies, EPO (2025)
In ‘Archief van mogelijk verlies’ duikt historicus en journalist Tine Hens in haar eigen geheugen. In een mengeling van fictie en non-fictie rakelt ze herinneringen op aan kieviten, palingen, olmen, spreeuwenzwermen, leeuweriken, korenbloemen. Maar ook aan sneeuw, gletsjers, vuurvliegjes, stilte en duisternis. In elke hoofdstuk staat een van de mogelijke ‘objecten van verlies’ centraal. Kies/lees 1 hoofdstuk, over een van deze onderwerpen. Hierover gaan we in gesprek tijdens de studiedag.
Leessuggestie:
Glenn A. Albrecht, Aarde Emoties: Een nieuwe taal voor een nieuwe wereld, Uitgeverij Noordboek (2024)
Verwachte voorkennis: Nieuwsgierigheid naar en een open houding m.b.t. ecologische zorgen van anderen is welkom.
Meer over deze studiedag
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
