Hoe zijn ikonen in de oost-christelijke wereld ontstaan? Wat betekenen ze en hoe worden ikonen gebruikt? De Bijbel, apocriefe teksten, diepgewortelde legenden en wonderverhalen hebben bijgedragen aan een rijke beeldtraditie, die vaak teruggrijpt op voor- en vroegchristelijke schilderkunst en sculptuur.
Tijdens een reis van het oude Byzantijnse Rijk naar onder meer Griekenland, de Balkan en Rusland blijkt de bron van de ikonenkunst overal dezelfde. Toch kent elk gebied een eigen invulling van de voorschriften, die tijdens kerkelijke concilies zijn vastgelegd en officieel onveranderlijk zijn. Het Beeld – de ikoon – wordt immers als even onveranderlijk beschouwd als het Woord in de Bijbel. Over die status is in het verleden fel strijd geleverd, zoals blijkt uit de hevige beeldenstorm.
Toch kregen in de loop der eeuwen nationale en lokale heiligen een prominente plaats, vaak met eigen ikonen. Na de val van het Byzantijnse rijk ontwikkelde de ikoon zich verder, waarbij ook invloeden van buiten doordrongen. Op Kreta, bijvoorbeeld, is de invloed van de westerse schilderkunst duidelijk zichtbaar.
Hoewel de iconografie herkenbaar blijft, variëren kleurgebruik en stijl sterk per tijd en plaats. Persoonlijke interpretaties van de makers - in de wereld van ikonen ‘schrijvers’ genoemd - zijn dan ook niet weg te denken. Soms signeren en dateren zij hun werk zelfs.
Onderwijsvorm: 5 hoorcolleges met ruimte voor vragen na afloop.
Literatuur: Digitale hand-outs. Leessuggestie: D.M.D. Krikhaar, J. Heutink, Ikonen - Beelden van het Licht, Kampen 2006.
Voorafgaand aan het eerste college volgt een literatuurlijst met aanbevolen literatuur.
Studiebelasting: nihil.
Verwachte voorkennis: Er zijn geen specifieke eisen aan vooropleiding en voorkennis.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
