In de filosofie, maar ook de romans van Aynd Rand (1905-1982) vraagt zij ruimte voor ‘de atlassen die de wereld dragen’: uitzonderlijke individuen die volgens haar de motor van vooruitgang vormen. Om die ruimte te verkrijgen, acht zij vergaande middelen geoorloofd. In haar dystopische roman Atlas Shrugged (De kracht van Atlantis) verkent ze hoe zelfs een grote maatschappelijke ondergang noodzakelijk zijn om een betere wereld mogelijk te maken. De roman is wereldwijd ruim 30 miljoen keer verkocht en geniet grote populariteit bij tech-giganten en Donald Trump, maar in Nederland is haar gedachtegoed bij velen nauwelijks bekend.
Wie zicht wil krijgen op het mens- en wereldbeeld achter deze stroming, die wel bekend is onder de naam ‘objectivisme’, kan echter niet om haar ideeën heen. Hoe zit de theorie van Rand precies in elkaar en wanneer werd deze onderdeel van een bredere politieke beweging? In hoeverre kan haar denken uitgroeien tot een utopie die zich laat vergelijken met ideologieën als fascisme en communisme? In de cursus komen de uitgangspunten van haar filosofie aan bod en de problemen waarvoor zij een oplossing meende te bieden.
Tegenwoordig klinkt steeds meer kritiek op het vrije marktdenken en op de toenemende concentratie van rijkdom bij een kleine groep. Daarom gaat de cursus uitgebreid in op onbedoelde en onverwachte effecten die uit dit denken kunnen voortkomen. Maar ook op de vraag waarom deze denkbeelden, ondanks kritiek en risico’s, toch als een wenselijk toekomstbeeld worden gepresenteerd. Het boek ‘De Utopie van de vrije markt’ van Hans Achterhuis vormt de leidraad voor de cursus, omdat het zowel aandacht schenkt aan het objectivisme en het neoliberalisme dat voortkwam uit het denken van Ayn Rand, als aan de risico’s die eraan kleven.
De roman van Ayn Rand fungeert in dat opzicht vooral als illustratie van een breder verhaal over het vrijemarktdenken en de nadruk op het uitzonderlijke individu.
Onderwijsvorm: 10 hoorcolleges met ruimte voor vragen aan het einde van elk college.
Studiebelasting: Ongeveer 2 uur per week.
Literatuur: Cursusmateriaal, waaronder de PowerPointpresentaties, en eventuele leessuggesties staan op maieutiek.nl. Op maieutiek.nl is ook ruimte voor deelnemers om suggesties met elkaar te delen.
Verplicht boek (zelf aan te schaffen): Hans Achterhuis, De Utopie van de vrije markt, Lemniscaat (2010), ISBN 9789047702573 (319 pagina’s)
Leessuggesties: Ayn Rand, De kracht van Atlantis, Uitg Luitingh-Sijthoff (2022), ISBN 978902103395202 (1300 pagina’s)
Verwachte voorkennis: Er zijn geen specifieke eisen aan vooropleiding en voorkennis.
Meer over deze cursus
Inleiding
Data, kosten en inschrijven
