Wat maakt dit leerboek uniek? Hoe kan het andere docenten inspireren om hun lesmateriaal te heroverwegen? En wat zegt dit project over de toekomst van open onderwijs?
“Veel studenten worstelen met basisconcepten van genetica”
Het project ging van start in 2022 om de 200ste verjaardag van genetica-pionier Johann Gregor Mendel te vieren. Ševčovičová en haar team ontwikkelden het Slowaakse leerboek om genetica toegankelijk te maken voor een breed publiek. Hughes ontdekte het boek tijdens een Erasmus+-uitwisseling en was onder de indruk van de aanpak: “Dit boek presenteert niet alleen kennis, maar gebruikt dagelijkse voorbeelden om complexe ideeën te vereenvoudigen en kritisch denken te stimuleren,” legt ze uit. “Het combineert fundamentele concepten met de nieuwste trends in geneeskunde, biotechnologie en zelfs landbouw.”
Hughes zag het potentieel voor VU-studenten en werkte samen met Ševčovičová om het boek te vertalen naar het Engels en als Open Educational Resource (OER) beschikbaar te maken. Het doel? Een veelvoorkomend probleem aanpakken: “Veel studenten, ook uit andere vakgebieden waar genetische kennis nuttig kan zijn, worstelen met basisconcepten, vooral als bestaande leerboeken te ingewikkeld of duur zijn,” zegt Ševčovičová.
Open onderwijs gaat verder dan alleen kostenbesparing
In tegenstelling tot traditionele leerboeken zijn OER’s gratis, aanpasbaar en eenvoudig te actualiseren, waardoor ze geschikt zijn voor snel evoluerende vakgebieden zoals genetica. Ze zijn ontworpen om aan de veranderende onderwijsbehoeften te voldoen en zijn toegankelijk voor een breed scala aan studenten en docenten. Studenten kunnen het leerboek op elk apparaat bekijken, wat de drempel verlaagt voor wie geen dure studiematerialen kan aanschaffen. Hughes: “Sommige studenten komen uit niet-biologische vakgebieden en zullen waarschijnlijk niet veel geld investeren in een leerboek. Voor hen is een heldere en toegankelijke introductie juist extra belangrijk. Door het boek gratis en openbaar beschikbaar te stellen, kunnen ook zij er gebruik van maken.” OER’s zoals ‘Genetics for everyone’ besparen instellingen bovendien grote kosten aan uitgevers, die vaak informatie publiceren die uit de universiteiten zelf komt.
Maar de voordelen gaan verder dan kostenbesparing. “OER’s versterken echt de samenwerking tussen docenten door mogelijkheden te bieden om bronnen aan te passen, opnieuw te gebruiken en te delen, afgestemd op specifieke leeromgevingen. Het gebruik en delen van OER’s laat zien dat we onderwijs serieus nemen, net zoals we dat doen met wetenschappelijke publicaties. En samenwerken aan open onderwijsmaterialen ondersteunt uiteindelijk kwalitatief goed onderwijs,” zegt Linde Voorend, VU Universiteitsbibliotheek.
Ondersteuning voor VU-docenten
Bij VU Amsterdam speelt de Universiteitsbibliotheek een cruciale rol in het promoten en ondersteunen van OER’s. Hughes: “Ze hebben ons geholpen bij het vinden van bestaande bronnen, het kiezen van de juiste licenties, het aanpakken van auteursrechtelijke kwesties en het delen van materialen op toegankelijke platforms.”
Ben je ook geïnteresseerd in het maken of verkennen van Open Educational Resources voor je cursussen? Bezoek de website van de Universiteitsbibliotheek of neem contact op met hun team voor persoonlijke ondersteuning.
