Nederland staat wereldwijd bekend om zijn expertise in waterbeheer. Dijken, polders en geavanceerde waterbouwkunde beschermen ons al eeuwen tegen overstromingen. Maar er doemt een nieuwe natuurdreiging op, waarvoor we veel minder goed zijn voorbereid: vuur. Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met droogte, hittegolven en daardoor ook natuurbranden. In de afgelopen vijf jaar is het aantal natuurbranden in ons land gestegen, wat nieuwe risico’s met zich meebrengt voor mensen, dieren en het landschap. Toch lijkt het bewustzijn hierover in Nederland achter te blijven: slechts de helft van de Nederlandse bevolking vindt dat we ons nu al moeten voorbereiden op nieuwe klimaatrisico’s, tegenover 70% in de rest van Europa.
Studenten onderzoeken bewustwording van natuurbranden
Een interdisciplinair Dream Team van zeven studenten van de Vrije Universiteit Amsterdam pakte deze uitdaging aan. Hun doel: Nederlanders helpen zich aan te passen aan de toenemende klimaatrisico’s die samenhangen met natuurbranden. Het afgelopen jaar richtten ze zich op risicocommunicatie, en dan met name op de rol van kaarten die natuurbrandgevaar visualiseren.
De studenten hielden een enquête onder 160 bezoekers van Nationaal Park De Hoge Veluwe – een uitgestrekt bosgebied, populair bij zowel toeristen als lokale bewoners. Samen met MEJOR Technologies onderzochten ze hoe AI en technologie het begrip van het publiek over de dreiging van natuurbranden kunnen beïnvloeden. Deelnemers kregen vier verschillende soorten risicokaarten te zien, gemaakt met behulp van AI en machine learning.
Wat werkt wel – en wat werkt niet – in risicocommunicatie?
Het onderzoek leverde een aantal verrassende inzichten op:
- Het label ‘AI’ maakte de boodschap minder urgent. Wanneer mensen werd verteld dat kunstmatige intelligentie (AI) was gebruikt om natuurbranden te voorspellen, namen ze het risico minder serieus. Het vermelden van AI verlaagde onbedoeld het gevoel van urgentie, zelfs als de inhoud van de boodschap hetzelfde bleef. Vertrouwen in of angst voor AI speelde daarin overigens geen rol.
- Kaarten die werden ondersteund met duidelijke, toegankelijke taal zorgden voor het grootste risicobewustzijn. Dit wijst op het belang van visuele communicatie in combinatie met heldere uitleg in gewone taal, om complexe risico informatie begrijpelijk te maken voor een breed publiek.
Deze bevindingen zijn gepresenteerd op de EGU-conferentie van 2025 in Wenen, waar jaarlijks zo’n 20.000 geowetenschappers samenkomen om hun onderzoek te delen.
Van onderzoek naar actie
Milica Mijailovic (VU Dream Team) zegt: ‘Effectieve communicatie over natuurbrandrisico’s is cruciaal. Niet alleen om bewustzijn bij mensen te vergroten, maar ook om onze leefomgeving en biodiversiteit beter te beschermen. Bij het ontwerpen van onze landschappen, van natuurgebieden tot woonwijken, moeten we steeds meer rekening houden met brandgevaar.’
Sluit je aan bij het team
In het komende academisch jaar (2025–2026) krijgen nieuwe studenten de kans om voort te bouwen op dit onderzoek. Mogelijke vervolgstappen zijn onder meer bewustwordingscampagnes, het ontwikkelen van educatief materiaal, of vervolgonderzoek naar klimaatrisico’s in Nederland.
Melanie, student Internationaal Ondernemingsrecht zegt over haar deelname aan het Dream Team: ‘Dit jaar was een van de hoogtepunten van mijn studie. Het was inspirerend, leerzaam en echt een bijzondere ervaring.’
Wil jij bijdragen aan dit urgente onderwerp? Stuur een e-mail naar dreamteams@vu.nl om te ontdekken hoe je kunt meedoen.
