Over het Talma Instituut

Wat is het Talma Instituut?

Het Talma Instituut is het kennis- en expertisecentrum van de Vrije Universiteit Amsterdam voor onderzoek naar zorg, werk en welzijn. Met transdisciplinair wetenschappelijk onderzoek draagt het instituut bij aan de vernieuwing van sociale stelsels in Nederland en daarbuiten, door kennis te produceren, te verspreiden en toe te passen. Voor het zorgstelsel vertaalt zich dit naar de publieke doelen daarvan: toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van zorg. Het instituut werkt hiervoor samen met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, toezichthouders, beleidsmakers en andere maatschappelijke partners.

Doelstellingen

Het Talma Instituut streeft naar:

Onderzoek van hoog wetenschappelijk niveau vanuit verschillende vakgebieden
Samenwerking met maatschappelijke partijen gedurende het gehele onderzoeksproces
Focus op thema's die door de samenleving als urgent worden ervaren
Inzicht in de posities en rollen van betrokken actoren in het zorgstelsel
Kennisontwikkeling die belemmeringen wegneemt voor optimale kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg

Onderzoeksthema's
Het onderzoek van het Talma Instituut is georganiseerd langs vier thema's: Passende zorg, Nieuwe organisatievormen in de zorg, Governance van zorgintegratie en Prikkels in de zorg. Op de pagina Onderzoeksthema's leest u meer over deze thema's, de thema-leiders en de manier waarop de onderzoeksagenda tot stand komt.

Onze aanpak: co-creatie en multidisciplinariteit

Het Talma Instituut combineert academische excellentie met maatschappelijke vraagstukken via een sterk interactief karakter: onderzoekers werken van begin tot eind samen met externe partners, omdat deze partners uiteindelijk de gebruikers zijn van de kennis. Dialoog en co-creatie zijn kernbegrippen van het instituut.

De focus ligt daarbij niet alleen op wát werkt, maar ook op hóe innovaties in de praktijk worden geïmplementeerd — inclusief de institutionele inbedding van en drempels voor nieuw beleid. Dat vraagt om samenwerking tussen inhoudsdeskundigen (zorgvernieuwers, sociologen, gezondheidseconomen) en implementatiespecialisten (bestuurskundigen, juristen, organisatiewetenschappers). Door die multidisciplinaire samenwerking leren onderzoekers elkaars taal en perspectief te begrijpen en te waarderen.

Organisatie en governance

Het Talma Instituut is een interfacultair onderzoeksinstituut, gedragen door de Faculteit der Sociale Wetenschappen (FSW) en de School of Business and Economics (SBE) van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Bestuur: gevormd door de decanen van de faculteiten FSG en SBE.
Management Team: directeur dr. Piet Stam (sinds februari 2026) en Galina van der Weert.
Thema-leiders: prof. dr. Sierk Ybema (Nieuwe organisatievormen in de zorg), dr. Duco Bannink (Governance van zorgintegratie), dr. Niek Stadhouders (Passende zorg) en dr. Piet Stam (Prikkels in de zorg)
Raad van Advies: adviseert bestuur en management team.

Wie was Talma?

Het Talma Instituut is vernoemd naar de Nederlandse politicus Aritius Sybrandus (Syb) Talma (1864-1916). In de Nederlandse pionierstijd van sociale politiek was A.S. Talma de eerste minister voor sociale wetgeving met een achtergrond in de arbeidersbeweging. Als sociaal bewogen predikant sloot hij zich aan bij protestants-christelijke Antirevolutionaire Partij. Talma was vanaf 1901 Kamerlid en minister voor Landbouw, Handel en Industrie in het kabinet Heemskerk (1908-1913).

Syb Talma was een maatschappelijk vernieuwer die de partijen oversteeg. In eigen confessionele kring stond de hervormde dominee te boek als veel te progressief (vandaar de bijnaam ’de rode dominee’), in socialistische en communistische hoek ging hij door voor een verrader van de arbeidersklasse. Zelf zei hij ooit: “Het is mij overkomen dat ik de ene dag genoemd werd een socialist en de andere avond een zwartgerokte slippendrager van het kapitalisme.”

Aanvaarding van de zogeheten Talma-wetgeving in 1913 maakte in Nederland verplichte sociale verzekering tot het fundament van een sociaal stelsel voor gedeelde sociale verantwoordelijkheid tussen werkgevers, werknemers en de overheid.

De start van de eerste collectieve pensioenvoorziening in 1913 (voor arbeiders en vanaf 1919 ook andere lagere-inkomensgroepen) stimuleerde de opkomst van nieuwe particuliere ouderdomsvoorzieningen en totstandkoming van een gemengd pensioenstelsel in Nederland. Talma’s ‘ouderdomsrente’ voor minder vermogenden was de voorganger van de naoorlogse AOW voor iedere burger.
DE PUBLICATIE SYB TALMA (1864-1916)
Een biografie verscheen in 2013 als deel 42 uit de Passagereeks bij Uitgeverij Verloren in Hilversum. Auteur Gerard van Krieken baseerde zijn boek voor een belangrijk deel op het archief van A.S. Talma, dat zich bevindt bij het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) van de Vrije Universiteit Amsterdam.
DE A.S. TALMA STICHTING, HAAR LECTORAAT EN PUBLICATIE
Ook vanuit het gedachtengoed van A.S. Talma opereert de gelijknamige stichting. Deze co-financiert vanaf 2005 een bijzonder lectoraat op het gebied van wonen, diensten en zorg voor ouderen en bracht in 2010 de publicatie De rode dominee uit.
Raad van Advies
De Raad van Advies van het Talma Instituut bestaat uit:
- Karen Kruijthof, Bestuurder Amsterdam UMC;
- Duco Stuurman, Stedelijk Directeur Sociaal Domein, Gemeente Amsterdam;
- Ab Klink, Senior Executive Advisor, PwC;
- Joep de Groot, Bestuurder CZ.

Over het Talma Instituut

Doelstellingen

Onze aanpak: co-creatie en multidisciplinariteit

Organisatie en governance

Meer informatie over het Talma Instituut

Wie was Talma?

Raad van Advies

Direct naar

Studie

Uitgelicht

Over de VU