Tijdens de workshop van Eline Bos (conservator academisch erfgoed, universiteitsbibliotheek) - ontwikkeld samen met universiteitshistoricus Ab Flipse - kregen studenten uit Washington de kans om het verleden letterlijk te ervaren.
Een unieke workshop met UNESCO-erfgoed
Op 17 april 2025 werd het historisch archief van de Vrije Universiteit Amsterdam officieel geregistreerd in het UNESCO Memory of the World Dutch Register. Tijdens deze workshop kregen de gaststudenten de gelegenheid om een aantal belangrijke archiefstukken te bestuderen van dit UNESCO-erfgoed. Het doel van de workshop: studenten laten reflecteren op het concept van academische vrijheid. Een breed en relevant onderwerp voor iedereen die aan een universiteit werkt of studeert waar ook ter wereld. Het reflecteren deden zij aan de hand van tastbare objecten van drie specifieke momenten uit de geschiedenis van de VU, waarin de academische vrijheid onder druk stond.
De archiefstukken die Eline had meegebracht waren:
- Een originele uitgave van Soevereiniteit in eigen kring door Abraham Kuyper welke hij in 1880 bij de opening van de universiteit voorlas en een spotprent over de opening van de universiteit uit een krant van 1880.
- Archiefstukken van twee VU-hoogleraren die actief verzet boden tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen 1939 en 1945.
- Een LP van studentencorps L.A.N.X. uit 1965 met daarop een speech van dr. Martin Luther King jr. tijdens zijn bezoek aan de VU voor het eredoctoraat dat hij hier ontving.
Beluisteren van, ruiken en voelen aan UNESCO-erfgoed
Maar hoe gebruikte Eline deze historische objecten in haar workshop? De gaststudenten werkten in groepen van ongeveer 8 personen, en kregen een bundel aan objecten. In rondes voerden zij opdrachten uit die hen stimuleerden om al hun zintuigen te gebruiken:
- Ronde 1 | Observeren: wat zie, ruik en hoor je?
- Ronde 2 | Interpreteren: gebruik Google translate camera functie, discussieer, en zoek online naar context.
- Ronde 3 | Reflecteren: hoe verandert dit je kijk op academische vrijheid?
Deze aanpak zorgde ervoor dat de gaststudenten eerst zo objectief mogelijk naar de objecten keken en geen belangrijke details missen. Pas daarna gingen ze interpreteren over wat ze precies voor zich hadden liggen, om tot slot de koppeling met academische vrijheid te maken. Deze zintuigelijke betrokkenheid zorgt voor een diepere leerervaring. Hierdoor ontstaan andere discussies en gesprekken dan wanneer je alleen over objecten verteld of afbeeldingen laat zien.
Wat het de studenten bracht
De reacties van de gaststudenten waren enthousiast en veelzeggend:
- “The workshop made me actively engaged, helped me develop new perspectives, and allowed me to share my insights with others.”
- “By working together in a different context, we created a unique, shared understanding.”
Op de afsluitende vraag van Eline – of deze ervaring hun perspectief op de wereld van vandaag heeft veranderd – was het antwoord volmondig: ja!
