Vaak wordt gedacht dat de politieke toon van politici samenhangt met veranderingen in de economie, het algemene taalgebruik, het welzijn van mensen of ideologie. Dit kan echter niet systematisch vastgesteld worden, aldus politiek communicatiewetenschapper Mariken van der Velden. Samen met Christian Pipal, Bert Bakker en Gijs Schumacher deed ze onderzoek naar woordgebruik en emoties in de politiek.
Om tot deze conclusie te komen, doken de communicatiewetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam in de politieke debatten van zeven Europese nationale parlementen over een periode van dertig jaar. Zo zetten zij sentimentanalyse in om scores te geven aan negatief en positief taalgebruik. ‘Uit de analyse bleek dat het sentiment van het taalgebruik van de oppositie negatiever is dan dat van de zittende regering. Daarnaast wordt hoopvol taalgebruik vaak gebruikt, ook als er sprake is van uitdagende tijden. Het betekent het dus niet per definitie dat politieke debatten vaker negatief taalgebruik bevatten wanneer er moeilijke vraagstukken worden behandeld’, aldus van der Velden.
Verschillende nulpunten
Van der Velden stelt bovendien dat het per land kan verschillen hoe politici praten en welke woorden zij gebruiken. Zo praten Duitsers volgens haar anders dan bijvoorbeeld Spanjaarden of Italianen. ‘Politici in Noord-Europese landen praten vaak zakelijker dan in Zuid-Europese landen. Zij gebruiken bijvoorbeeld minder woorden met sterk temperament. Het één op één vergelijken zou dan ook niet eerlijk zijn. We hebben hier dan ook rekening mee gehouden door in de statistiek met verschillende nulpunten te werken’.
Aannames en verantwoordelijkheden
‘Politici die meer emotie leggen in hun taalgebruik worden doorgaans minder serieus genomen. Het kan er zelfs voor zorgen dat de inhoud ondergeschikt wordt. Aannames doen over taalgebruik in de politiek brengt dus ook verantwoordelijkheid met zich mee, zeker voor journalisten, wetenschappers en andere duiders. Wanneer zij meer bewust zijn van dit gegeven bij het maken van claims binnen het publieke domein, kan dit ervoor zorgen dat de informatievoorziening genuanceerd blijft, aldus van der Velden’.