In artikel Lezen met je Lichaam (Didactief 2023) rapporteren Menno van der Schoot Bjorn de Koning over een onderzoek naar de effectiviteit van een nieuwe, belichaamde methode voor begrijpend lezen.
De centrale onderzoeksvraag luidt: kun je begrijpend leesstrategieën effectiever inzetten door deze tijdens het aanleren ervan in bewegingen uit te drukken en zo sterker in het brein te verankeren?
Menno van der Schoot: 'Hiermee sluiten Bjorn de Koning en ik ons aan bij de groeiende belangstelling voor leermethoden waarbij het lichaam wordt ingezet om tot resultaten te komen (belichaamd leren, handelend leren, ervaringsgericht onderwijs, hands-on leren, et cetera), en waarvan steeds meer het beeld ontstaat dat lichaamsbewegingen het leren kunnen ondersteunen.
Om lichamelijke interacties tussen tekst en lezer mogelijk te maken, hebben wij, in samenwerking met Stichting Lezen, een Swipend Lezen-app ontwikkeld die, ter ondersteuning van de begrijpend leeslessen, kan worden gebruikt in de groepen 5 tot en met 8 van het primair onderwijs. Hiermee kunnen leerlingen leesstrategieën oefenen door deze aan betekenisvolle swipe-bewegingen te koppelen. Ter illustratie: voor de leesstrategie ‘samenvatten/hoofd‐ en bijzaken onderscheiden’ swipen zij belangrijke woorden naar zich toe en onbelangrijke woorden van zich af.
Lezen met meer plezier
Het gebruik van de app sorteerde een dubbel positief effect. Niet alleen werden leesstrategieën die lichamelijk waren verankerd effectiever toegepast (in de nameting t.o.v. de voormeting van de interventie) dan strategieën die op reguliere wijze waren aangeleerd (zonder koppeling aan lichaamsbewegingen), het ‘lichamelijk beleven’ van teksten verhoogde ook het plezier dat leerlingen ontleenden aan de begrijpend leeslessen.
Belangrijke bevindingen in de zoektocht naar manieren om het begrijpend leesonderwijs in Nederland de zo nodige impuls te geven (en om die zo talige, abstracte en weinig aansprekende leesstrategieën ‘tot leven te brengen’).…!'
Meer informatie
Een lange versie van het artikel, inclusief overzicht van de in de app geïmplementeerde leesstrategieën en de wijze waarop zij lichamelijk worden uitgedrukt in termen van swipe-bewegingen, is gepubliceerd op Didactief(online) (uitsluitend toegankelijk voor abonnees van Didactief).