De Raad van Europa heeft een nieuwe aanbeveling aangenomen over AI literacy. Daarmee roept de organisatie haar 46 lidstaten op om leerlingen, studenten, docenten, ouders, werknemers en burgers beter toe te rusten om kunstmatige intelligentie te begrijpen, verantwoord te gebruiken en te herkennen waar deze technologie een bedreiging kan vormen voor de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat.
Bij de totstandkoming van de aanbeveling werden verschillende Nederlandse experts geraadpleegd, onder wie Luuk Terbeek, strategisch adviseur digitale transformatie in het onderwijs bij het VU Centre for Teaching & Learning (CTL).
De definitieve aanbeveling biedt lidstaten een kader van 22 leidende principes rond vier thema's: fundamenteel begrip van AI, mensenrechten en menselijke waardigheid, democratie en rechtsstaat, en maatschappelijk handelingsvermogen en kritisch denken. Daarmee sluit de aanbeveling op verschillende punten sterk aan bij de VU-UvA Taskforce AI in onderwijs, de VU Digitaliseringsstrategie 2026–2030, en de VU strategie 2026-2030.
AI-geletterdheid als gezamenlijke opgave
Een belangrijk uitgangspunt van de aanbeveling is het belang van AI-geletterdheid. Dit uitgangspunt sluit nauw aan bij de aanbevelingen van de VU-UvA Taskforce AI in Onderwijs. Deze Taskforce adviseert dat elke docent en student AI ‘literate’ is. Begin bij het stimuleren van docenten om zich op het gebied van AI literacy te professionaliseren, zodat zij hun studenten kunnen ondersteunen in het gebruiken van AI in lijn met ethische waarden en hun vakgebied, en zodat ze kritische afwegingen kunnen maken over waar wel en waar juist niet AI toe te staan.
TIP: De VU-UvA AI Maturity in Education Scan (AIMES) faciliteert het (door)ontwikkelen van AI literacy.
Aansluiting bij de VU Digitaliseringsstrategie 2026 - 2030
De aanbeveling sluit tevens aan bij de VU Digitaliseringsstrategie 2026 - 2030. Zowel de Raad van Europa als de VU benaderen AI niet primair vanuit wat technisch mogelijk is, maar vanuit de vraag hoe technologie, die nooit neutraal is, mens en samenleving dient. De aanbeveling benadrukt het belang van kritisch denken en het behouden van menselijke autonomie. Ook wordt gesteld dat AI literacy mensen in staat moet stellen zelfstandig te blijven oordelen en te blijven handelen. Vanuit de VU Digitaliseringsstrategie wordt daarbij gewaarschuwd voor afname van menselijke vaardigheden door overmatig AI-gebruik.
Aansluiting bij VU Strategie 2026 - 2030
In de aanbeveling van de Raad van Europa wordt benadrukt dat mensen niet alleen AI moeten kunnen gebruiken maar dat zij ook zelfstandig en verantwoordelijk moeten kunnen handelen in een samenleving waarin AI steeds meer invloed heeft. Dit sluit aan op de ambitie zoals verwoord in de VU Strategie 2026-2030 waarin wordt gesteld dat de VU studenten wil opleiden tot verantwoordelijke wereldburgers die verder kijken dan hun eigen positie, belang en perspectief en bijdragen aan een gezonde, duurzame en rechtvaardige wereld.
Dit vraagt om een reflectieve en actieve levenshouding, wat raakt aan de in de aanbeveling van de Raad van Europa opgenomen thema’s als social agency en critical thinking. Beide wijzen een puur technologische benadering af; de VU Strategie stelt dat technologische ontwikkelingen ook bekeken moeten worden vanuit ethiek en zingeving, en wijst daarbij erop dat ‘technologie zonder ‘ziel’ of mensbeeld niet vaak landt in een maatschappij’. De Raad van Europa beschrijft AI daarbij als sociotechnisch fenomeen; niet alleen de technologie telt, maar ook de mensen, instituties, beleidskeuzes en maatschappij eromheen. Die brede blik sluit aan bij de VU-visie op onderwijs, onderzoek en maatschappelijke impact, en de missie om studenten en medewerkers toe te rusten om vanuit kennis én waarden met complexe maatschappelijke vraagstukken om te gaan.
Met deze aanbeveling benadrukt de Raad van Europa het belang van AI-geletterdheid voor leerlingen, studenten, docenten, professionals en burgers. Dit sluit aan op de brede vormingsopdracht die de VU in haar strategie 2026-2030 formuleert: mensen toerusten om vanuit kennis, kritisch denken en maatschappelijke verantwoordelijkheid te handelen in een complexe wereld.
Lees de volledige AI-aanbeveling van de Raad van Europa.
