Lage rugpijn is een van de grootste gezondheidsproblemen van deze tijd. In 2020 hadden wereldwijd 619 miljoen mensen ermee te maken; dat aantal zal naar verwachting oplopen tot 843 miljoen in 2050. Ook in Nederland is de impact groot: rugpijn kost de samenleving jaarlijks zo’n 3,5 miljard euro, vooral door productiviteitsverlies en steeds terugkerende klachten. Zeven op de tien patiënten krijgen binnen een jaar opnieuw last van hun rug, zelfs na behandeling door een fysiotherapeut.
Daar is iets aan te doen. Een Australische studie liet zien dat een gestructureerde preventieve aanpak het risico op terugkerende lage rugpijn aanzienlijk kan verkleinen én kosteneffectief is. De interventie combineert begeleide wandelprogramma’s, persoonlijke gezondheidscoaching en gerichte educatie, onder supervisie van fysiotherapeuten. Patiënten blijven daardoor langer actief, leren beter omgaan met hun klachten en vallen minder vaak terug.
Praktisch toepasbaar preventieprogramma
Het onderzoeksproject ‘Preventie en Educatie tegen Chronische Episoden van Lage Rugpijn’ - onder leiding van universitair docent methodologie en biostatistiek Esther Maas, hoogleraar Fysiotherapie Raymond Ostelo en postdoc onderzoeker op het gebied van fysiotherapie en musculoskeletale klachten Nynke Swart - gaat deze succesvolle aanpak aanpassen en testen voor de Nederlandse zorgpraktijk. Daarbij maken zij gebruik van bewezen implementatiestrategieën (‘Replicating Effective Programs’) en het RE-AIM-kader, dat kijkt naar bereik, effectiviteit, adoptie, uitvoering en duurzaamheid. Het resultaat is een praktisch toepasbaar preventieprogramma, compleet met trainingsmaterialen voor fysiotherapeuten en toegankelijke informatie voor patiënten.
Fysiotherapie helpt niet alleen bij het behandelen van acute rugklachten, maar heeft ook een duidelijke meerwaarde in het voorkomen van chronische en terugkerende pijn. Door vroegtijdig in te zetten op bewegen, coaching en educatie, kunnen langdurige klachten en zorgkosten worden beperkt. Bovendien vergroot deze aanpak de participatie van patiënten in werk en dagelijks leven.
Het project levert daarmee belangrijke antwoorden op vragen uit de Kennisagenda Fysiotherapie 2023. Het toont aan welke preventieve strategieën effectief zijn, hoe evidence-based interventies succesvol geïmplementeerd kunnen worden in de praktijk en wat de (kosten)effectiviteit is van fysiotherapie ten opzichte van afwachtend beleid of andere vormen van zorg.
Minder terugkerende rugpijn betekent minder verzuim, lagere zorgkosten en vooral een betere kwaliteit van leven voor honderdduizenden Nederlanders. Met deze interventie zou preventie een vaste plek binnen de fysiotherapeutische zorg voor lage rugpijn kunnen krijgen.
Het project wordt gesubsidieerd door ZonMW