Om natuurlijke leefgebieden effectief te beschermen is het belangrijk om te weten hoe verschillende groepen tegen die gebieden aankijken. Het internationale team van onderzoekers, waaronder ook IVM-ecologen Peter Verburg en Federico Riva, ondervroeg daarom 354 stakeholders uit 22 landen in het Middellandse Zeegebied naar hun voorkeuren: wetenschappers, niet-gouvernementele organisaties (NGO's) en overheidsorganisaties. De resultaten werden gepubliceerd in Conservation Letters.
Intrinsieke waarde
De respondenten identificeerden grotendeels dezelfde prioriteiten: het bevorderen van de regulering van ecosysteemdiensten, taxonomische biodiversiteit, en de intrinsieke waarde van de natuur.
Regulerende ecosysteemdiensten, zoals gewasbestuiving en luchtkwaliteit, kregen de voorkeur boven bijvoorbeeld de levering van hout of water (voorzienende ecosysteemdiensten) en recreatie (culturele ecosysteemdiensten). Taxonomische diversiteit, d.w.z. de hoeveelheid verschillende soorten in een gebied, was een populairder criterium dan de diversiteit aan evolutionaire lijnen en functionele rollen van soorten die op een bepaalde plek voorkomen. Tot slot vonden de respondenten het belangrijker om de natuur te beschermen voor haar intrinsieke waarde dan voor wat de mens er aan heeft.
Samenwerkingsproces
Hoewel er brede overeenstemming was over het belang van bepaalde doelen in natuurbescherming, verschilden belanghebbenden in hun voorkeuren voor de kenmerken van beschermde gebieden. Er kwam geen duidelijke consensus naar voren over hun voorkeur voor de grootte van het beschermde gebied, de toegankelijkheid vanuit steden en de mate van wildernis.
De resultaten bieden daarom ook een kans voor wetenschappers om informatie uit te wisselen met andere belanghebbenden. Een voorbeeld hiervan is de voorkeur van stakeholders voor taxonomische diversiteit. Wetenschappers benadrukken juist ook steeds meer het belang van meerdere aspecten van biodiversiteit, zoals functionele en genetische diversiteit. Hernández-Agüero: "Dit is een samenwerkingsproces, waarbij we leren van het publiek en hen ook beter informeren. Dat helpt om de kloof tussen onderzoek en implementatie te overbruggen."
Uitsterven voorkomen
Het benutten van deze consensus kan helpen om mediterrane bosecosystemen en biodiversiteit effectief te beschermen, aldus de onderzoekers. "We waren verrast dat er zoveel overeenstemming tussen de groepen bestond, omdat eerdere studies vaak een grote variatie tussen individuen lieten zien. Het zoeken naar overeenkomsten zal de effectiviteit van lokale maatregelen verbeteren," zegt Hernández-Agüero.
Een recent voorbeeld van waar dit heeft gewerkt, is het geval van de Iberische lynx op het Iberisch schiereiland. Alle stakeholders waren het eens over het behoud van de soort. En nadat de soort twintig jaar lang als 'ernstig bedreigd' werd beschouwd, verbeterde de situatie en is de soort nu 'kwetsbaar'. Hernández-Agüero: "Er zijn honderden soorten die zich in een vergelijkbare situatie bevinden, zoals de Sardijnse grootoorvleermuis, de Ponza vlagzalm en de Siciliaanse zilverspar. We kunnen uitsterven voorkomen als we snel handelen."
Foto door Juan Antonio Hernández-Agüero