Jongeren die zich door leeftijdsgenoten afgewezen voelen ervaren vaker boosheid en frustratie. Ze zijn daardoor sneller geneigd om antisociaal en risicovolle content op te zoeken op media als YouTube en TikTok, zegt communicatiewetenschapper Xanthe Plaisier in haar proefschrift.
Plaisier onderzocht hoe adolescenten aangetrokken raken tot media met antisociaal, risicovol en normoverschrijdend gedrag, zoals geweld, pesten, drugsgebruik, grof taalgebruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag. “Ik wou beter begrijpen voor wie en onder welke omstandigheden media schadelijke effecten kunnen hebben.”
“Jongeren groeien op in een wereld vol media waarin dergelijke content via platforms zoals YouTube en TikTok gemakkelijk toegankelijk is. Korte fragmenten uit series met hogere leeftijdsclassificatie, zoals Squid Game, en door gebruikers gemaakte video’s met gevaarlijke stunts, pranks of illegale activiteiten, worden vaak gedeeld onder leeftijdsgenoten. Dit roept zorgen op over mogelijke gevolgen voor gedrag en morele ontwikkeling.”
Vervaging morele normen
“Uit mijn onderzoek blijkt dat afwijzing door vrienden morele normen vervaagt: adolescenten die zich door leeftijdsgenoten afgewezen voelen en daardoor boos of gefrustreerd zijn, vinden grensoverschrijdend gedrag in media sneller acceptabel en zoeken dat vaker op. Jongvolwassenen laten dit effect niet zien. Dat geeft aan dat het specifiek is voor jongeren in de ontwikkelingsfase van de adolescentie.
“De sociale omgeving speelt daarbij een rol: jongeren stemmen hun mediavoorkeuren af op de oordelen van leeftijdsgenoten. Maar, afgewezen jongeren negeren negatieve reacties en blijven antisociaal gedrag acceptabel vinden, ook wanneer hun leeftijdgenoten het afkeuren. Verder blijkt dat het type emotie en hoe jongeren die emotie reguleren belangrijk zijn: boosheid die wordt verwerkt door anderen de schuld te geven, versterkt de voorkeur voor antisociale media, terwijl zelfverwijt dit effect niet heeft. Kortom, emoties en hun verwerking beïnvloeden sterk waarom jongeren grensoverschrijdende media aantrekkelijk vinden.”
“Voor ouders, docenten en jongerenwerkers betekent dit dat begeleiding bij mediagebruik belangrijk is, vooral op momenten van emotionele spanning. Het gaat er niet om alles te verbieden, maar om jongeren te leren kritisch te kijken en emoties te reguleren. Op die manier kan bewust en gezond mediagebruik worden gestimuleerd.”
Meer informatie over het proefschrift
