Onderzoek brengt orde in verdienmodellen van digitale platforms
Digitale platforms zoals Airbnb, Uber en marktplaatsen spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven. Ze verbinden verschillende groepen gebruikers met elkaar, zoals aanbieders en klanten. Toch worstelen veel organisaties met een fundamentele vraag: hoe kan een platform op een duurzame en gestructureerde manier geld verdienen? De studie van onderzoeker Nedo Bartels naar ecosysteemengineering voor complexe softwaresystemen biedt hiervoor nu praktische handvatten.
Bartels richtte zich op platform-inkomstenmodellen, oftewel de manieren waarop digitale platforms inkomsten genereren. De bestaande kennis hierover was versnipperd, daardoor was het voor bedrijven lastig om verschillende verdienmodellen met elkaar te vergelijken, keuzes te onderbouwen of nieuwe modellen systematisch te ontwikkelen.
Uit het onderzoek blijkt dat verdienmodellen van platforms veel minder willekeurig zijn dan vaak wordt gedacht. Ondanks de grote verschillen tussen platforms blijken inkomstenmodellen te zijn opgebouwd uit terugkerende ontwerpelementen. Deze elementen kunnen worden geïdentificeerd, gecombineerd en met elkaar vergeleken.
Succesvolle platforms combineren vaak meerdere inkomstenbronnen
Een belangrijke conclusie is dat bedrijven niet uitsluitend hoeven te vertrouwen op ervaring of intuïtie bij het bepalen van hun inkomstenstrategie. Bartels laat zien dat succesvolle platforms vaak meerdere inkomstenbronnen combineren in plaats van afhankelijk te zijn van één verdienmodel. Door inzicht te krijgen in factoren zoals wie betaalt, hoe betalingen plaatsvinden en hoe prijzen worden vastgesteld, kunnen organisaties beter onderbouwde keuzes maken.
Beslissingen over inkomstenmodellen hebben niet alleen gevolgen voor de platformeigenaar, maar ook voor consumenten, zakelijke partners en aanbieders die via het platform werken. Een goed ontworpen verdienmodel kan bijdragen aan een gezond digitaal ecosysteem waarin alle betrokken partijen voldoende voordeel ervaren.
Bartels illustreert dit met het voorbeeld van Airbnb. Het platform verdient aan transactiekosten, terwijl verhuurders inkomsten genereren uit de verhuur van accommodaties. Wanneer de kosten voor verhuurders te hoog worden, kunnen zij afhaken. Zijn de tarieven juist te laag, dan komt de levensvatbaarheid van het platform zelf onder druk te staan. Het afstemmen van deze belangen is daarom cruciaal.
Taxonomie voor platform-inkomstenmodellen
Naast nieuwe inzichten leverde het onderzoek ook concrete hulpmiddelen op voor de praktijk. Zo ontwikkelde Bartels een taxonomie voor platform-inkomstenmodellen, een speciaal canvas en zogenoemde patroonkaarten . Deze instrumenten helpen managers, ondernemers en ontwerpers om inkomstenmodellen te analyseren, te vergelijken en gericht te ontwikkelen.
De resultaten maken duidelijk dat een gestructureerde aanpak organisaties kan helpen om betere strategische keuzes te maken. Daarmee draagt het onderzoek niet alleen bij aan de wetenschap, maar ook aan de ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige digitale platforms.
Meer informatie over het proefschrift
