Seeing the International Law Commission
VN-expertorgaan kan eigen rol binnen internationaal recht niet helder uitleggen
De Commissie voor Internationaal Recht van de Verenigde Naties kan haar eigen functie niet duidelijk duiden in termen die aansluiten bij de gangbare theorie van het internationaal recht. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Keri van Douwen. De bevinding werpt niet alleen nieuw licht op de Commissie zelf, maar ook op de manier waarop experts het internationaal recht als discipline begrijpen.
De Commissie voor Internationaal Recht werd in 1947 opgericht door de Algemene Vergadering van de VN en is sindsdien uitgegroeid tot een gezaghebbend juridisch expertorgaan. De Commissie heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling en uitbreiding van de internationale rechtsorde.
Toch worstelt de Commissie met een fundamentele vraag: wat doet zij precies, en waarom doet zij dat? Vanaf de jaren negentig hebben verschillende politieke en juridische ontwikkelingen directe impact op het werk van de Commissie. Dat leidde tot vragen over haar output, gezag en rol. Niet alleen rechtsgeleerden houden zich met die vragen bezig; de Commissie bevraagt ook zichzelf herhaaldelijk over haar eigen functie.
Een opvallende conclusie
De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat het belangrijkste juridische, niet-rechterlijke, orgaan van de Verenigde Naties zijn eigen functie niet kan uitleggen in termen die aansluiten bij de gangbare theorie van het internationaal recht.
Dat is opvallend, juist omdat van de Commissie wordt verwacht dat zij internationaal recht door en door kent en kan verklaren. Het onderzoek laat zien dat het expertorgaan niet helder kan uitleggen wat het doet en waarom het dat doet.
Volgens Van Douwen zegt deze worsteling ook iets over het internationaal recht als discipline. De voortdurende reflectie van de Commissie op haar eigen functie kan zichtbaar maken waar de gangbare theorie van internationaal recht tekortschiet om de rol van een dergelijk expertorgaan te beschrijven.
Maatschappelijke betekenis
Het onderzoek van Van Douwen gaat niet over de efficiëntie of effectiviteit van de Commissie en leidt niet tot concrete aanbevelingen of toekomstige toepassingen. De relevantie ligt vooral in het beter begrijpen van de internationale rechtsorde als systeem en van de ontwikkeling van internationaal recht als discipline.
Dat is ook in de huidige tijd relevant. Er is steeds meer aandacht voor internationaal recht en voor de veranderende internationale rechtsorde. De Commissie heeft daarin een belangrijke rol gespeeld, ook al is het orgaan bij het brede publiek relatief onbekend.
Die onbekendheid is volgens het onderzoek niet per se problematisch. De maatschappelijke betekenis van de Commissie ligt vooral in haar rol binnen de internationale rechtsorde. Juist het feit dat een gezaghebbend internationaal juridisch expertorgaan moeite heeft om zijn eigen functie onder woorden te brengen, biedt aanleiding om opnieuw te kijken naar hoe juridische experts ‘hun’ internationaal recht begrijpen en verklaren.
Meer informatie over het proefschrift.