Geloof in burgerschap
Burgerschapsonderwijs op islamitische basisscholen in Nederland
Leerkrachten op islamitische basisscholen hebben te maken met de wisselwerking tussen religieuze identiteit, politiek debat en maatschappelijke verwachtingen. Jamal Ahajjaj onderzocht hoe zij daarmee omgaan en vertalen naar concrete lessen: “Islamitische scholen zijn werkplaatsen van modern burgerschap.”
“Islamitische basisscholen liggen onder een vergrootglas, vooral als het gaat om burgerschap en integratie. Vaak worden twijfels geuit door politici, media en samenleving of deze scholen wel de ‘juiste’ democratische waarden overdragen. Het publieke debat hierover wordt vooral gevoerd op basis van incidenten op sommige scholen, maar er is nog weinig inzicht over de feitelijke onderwijspraktijk. Met mijn onderzoek wil ik die lacune opvullen.”
“Ik heb meerdere scholen bezocht en lessen geobserveerd, met name klasdiscussies over maatschappelijke onderwerpen, en met leerkrachten gesproken over hoe zij burgerschap zien en omgaan met gevoelige thema’s. Mijn belangrijkste conclusie is dat docenten op islamitische scholen hun leerlingen leren zich voor te bereiden op de actieve deelname aan een samenleving die steeds diverser wordt, en dat zij niet per definitie een tegenstelling zien tussen de eisen waaraan burgerschapsonderwijs moet voldoen en islamitische overtuiging.”
Lastige onderwerpen
“In de klas leren de leerlingen met elkaar en met de docent om na te denken en zich uit te spreken over lastige en gevoelige maatschappelijke onderwerpen, zoals discriminatie en islamofobie, uitsluiting, homoseksualiteit, of het dragen van een hoofddoek. Deze onderwerpen moeten in de klas en daarbuiten besproken kunnen worden, zonder dat de gesprekken verharden of leerlingen zich buitengesloten voelen.
“De docenten zorgen hiervoor door leerlingen te leren hoe ze het met elkaar eens kunnen worden of oneens kunnen zijn en hoe ze daarbij naar anderen kunnen luisteren en respectvol in gesprek kunnen blijven. Religieuze overtuigingen en burgerschap leveren soms spanningen op, maar kunnen ook goed samengaan.”
Meer informatie over het proefschrift