Onderzoeker bedrijfsinformatics Isaac da Silva Torres onderzocht hoe digitale ecosystemen begrijpelijker kunnen worden gemaakt.
Digitale businessecosystemen – zoals platforms en samenwerkingsnetwerken tussen organisaties – spelen een steeds grotere rol in economie en samenleving. Toch mislukken veel digitale initiatieven omdat er een kloof bestaat tussen businessdenken en IT-implementatie. Organisaties modelleren wel wie waarde creëert en verdient, maar verliezen dat perspectief zodra processen technisch worden uitgewerkt – of andersom.
Da Silva Torres onderzocht hoe waarde- en procesmodellen systematisch met elkaar verbonden kunnen worden bij het ontwerpen van digitale business ecosystemen. De centrale onderzoeksvraag was hoe ontwerpers en besluitvormers op een consistente manier kunnen schakelen tussen e3value-modellen (waardecreatie en verdienlogica) en BPMN-procesmodellen (operationele uitvoering).
De aanleiding voor dit onderzoek lag in meerdere praktijkprojecten in onder andere financiële dienstverlening en digitale platforms, waar bleek dat bestaande modellen los van elkaar worden gebruikt. Dit belemmert transparantie, samenwerking en weloverwogen besluitvorming in complexe ecosystemen.
De bevindingen zijn vooral relevant voor iedereen die betrokken is bij het opzetten of veranderen van digitale samenwerkingen, zoals platformbedrijven, overheden en samenwerkingsnetwerken in sectoren als mobiliteit, zorg, energie en infrastructuur. Zij worstelen vaak met dezelfde vraag: het idee klopt, maar hoe zorgen we dat het ook echt werkt?
De ontwikkelde richtlijnen helpen om vanaf het begin waardecreatie en uitvoering op elkaar af te stemmen. Daardoor kunnen partijen beter inschatten wie wat doet, wie waarvoor betaalt en waar risico’s ontstaan. Dit verkleint de kans op mislukte digitale projecten.
Een concreet voorbeeld is het ontwerp van digitale marktplaatsen voor hergebruik van materialen of data, waar meerdere organisaties samenwerken. Met deze aanpak kunnen zulke platforms transparanter en betrouwbaarder worden ingericht. Toepassingen zijn direct mogelijk en sluiten aan bij actuele thema’s zoals digitalisering, platformisering en de transitie naar een circulaire economie.
Da Silva Torres voerde het onderzoek uit door theorie en praktijk systematisch met elkaar te combineren. Eerst bestudeerde hij bestaande wetenschappelijke literatuur over digitale ecosystemen, businessmodellen en procesontwerp om te begrijpen waar knelpunten ontstaan. Op basis daarvan ontwikkelde hij richtlijnen die laten zien hoe je verschillende soorten modellen met elkaar kunt verbinden.
Vervolgens testte hij deze richtlijnen in praktijkgerichte casestudies, waaronder digitale platforms en samenwerkingsnetwerken in de financiële sector en dienstverlening. Daarnaast deed hij experimenteel onderzoek waarin deelnemers met en zonder ervaring ontwerptaken uitvoerden, zodat hij kon vergelijken hoe goed verschillende aanpakken werken.
Door deze combinatie van literatuuronderzoek, praktijkcases en experimenten kon hij aantonen dat de voorgestelde aanpak niet alleen theoretisch klopt, maar ook in de praktijk beter werkt en begrijpelijker is voor gebruikers.
Meer informatie over het proefschrift
