Navigating Crisis Paradoxes
Crisisbesluiten zijn nooit helemaal juist, alleen verdedigbaar
Mijn onderzoek gaat over een ongemakkelijke vraag: hoe neem je in een crisis besluiten als snelheid nodig is, informatie onvolledig is en regels niet altijd passen? In zulke situaties staan belangen tegelijk onder druk. Wat nu nodig is, kan later schade veroorzaken. Wat bestuurlijk logisch lijkt, kan lokaal onuitvoerbaar zijn.
De concrete aanleiding was de Nederlandse crisisrespons tijdens COVID-19, waarin deze spanningen op grote schaal zichtbaar werden in de publieke gezondheid. Wetenschappelijk is dat relevant, omdat onderzoek naar crisisbeheersing, bestuurlijke sturing en ethiek vaak los van elkaar plaatsvindt, terwijl ze in de praktijk samenkomen in één besluit. Mijn centrale vraag was daarom: hoe komen besluitvormers in een crisis tot keuzes die niet perfect zijn, maar wel werkbaar en verdedigbaar?
Ik heb aangetoond dat crisisbesluiten nooit alle belangen tegelijk recht kunnen doen. In de praktijk krijgt wat direct zichtbaar en bestuurbaar is bijna altijd voorrang. Andere gevolgen, zoals maatschappelijke schade, verdelingsvragen of verlies aan vertrouwen, worden vaak pas later zichtbaar. Ik laat ook zien dat crisisbesturing niet vastloopt op één verkeerde keuze, maar op het ontbreken van structuur om met die spanning om te gaan. Besluiten blijven beter overeind als duidelijk is wie besloot, waarom van regels is afgeweken en hoe zo’n keuze later kan worden uitgelegd. De belangrijkste conclusie is daarom: in een crisis draait goed bestuur niet om de perfecte beslissing, maar om keuzes die onder druk navolgbaar, uitlegbaar en verdedigbaar blijven.
Dit onderzoek is belangrijk voor iedereen die in een crisis moet handelen: bestuurders, crisisteams, publieke gezondheidsorganisaties, veiligheidsregio’s, ministeries en uitvoeringsorganisaties. De opbrengst is praktisch. Mijn onderzoek laat zien wat nodig is om onder druk beter te kunnen sturen: traceerbare besluiten, duidelijke ruimte voor uitzonderingen en expliciete verantwoording. Dat helpt tijdens de crisis, maar ook achteraf, wanneer keuzes worden beoordeeld.
Meer informatie over het proefschrift