‘We zijn ons project begonnen op basis van een toenemende behoefte die we als geestelijk verzorgers bij Amsterdam UMC zowel zagen bij verschillende groepen zorgverleners als bij zorgontvangers met een bi-culturele achtergrond. Een behoefte om – met het oog op verschillen in culturele en religieuze achtergronden - kennis en ervaring uit te wisselen over morele en ethisch vraagstukken en dilemma’s rondom de laatste levensfase. Bij deze vraagstukken en dilemma’s stuiten zorgverleners zoals artsen en verpleegkundigen en zorgontvangers en hun familie regelmatig op een cultuur die voor hen uitdagingen meebrengt.
Help mij
Wat er in dit contact gebeurt is in feite een ontmoeting tussen de ik-cultuur en het medisch ethisch discours van de zorgverleners enerzijds, en de geleefde ervaring en de wij-cultuur van de zorgontvangers anderzijds. En soms leidt zo’n ontmoeting tot een botsing. Wat de zorgverleners eigenlijk vragen is: help mij om een zo goed mogelijke zorgverlener te zijn en aansluiting te vinden bij zorgontvangers met een andere cultuur dan die ik heb. Wat een zorgontvanger eigenlijk vraagt is: help mij om te verwoorden wat voor mij van belang is vanuit mijn eigen normen, waarden en drijfveren. Geestelijk verzorgers hebben hierin een brugfunctie. Zij zijn als het ware tolk-vertalers die deze verschillende werelden bij elkaar brengen.
Protocollair en relatie
Communicatie speelt hierin een cruciale rol. De Westerse stijl is over het algemeen protocollair, vrij direct, hiërarchisch en recht voor zijn raap. Voor zorgontvangers met een bi-culturele achtergrond gaat het vaak veel meer om de relatie en het vertrouwen. Wie ben jij eigenlijk als arts of verpleegkundige en heb jij bijvoorbeeld zelf ook kinderen? Bovendien kijkt en doet het hele systeem (familie en vrienden van de zorgontvanger) volop mee.
Goede balans
Zorgverleners zijn opgeleid met de autonomie van de zorgontvanger als uitgangspunt. Bij patiënten met een bi-culturele achtergrond moeten ze zich gaan verhouden tot een heel systeem. En dat is een uitdaging. Hoe zorg je voor een goede balans tussen je professionele standaard en je eigen normen en waarden met de normen, waarden en behoeften van de zorgontvanger en zijn of haar systeem? Als je die balans vindt, sluiten beide werelden op elkaar aan en optimaliseer je de zorg. Daar willen we in dit project aan bijdragen.
Kennis en vaardigheden
Vooralsnog denken we aan de ontwikkeling van een onderwijsmodule en een verzameling best practices. Daarmee kunnen zorgverleners kennis en vaardigheden opdoen over culturele en religieuze dilemma’s in de zorg rondom de laatste levensfase. Een fase die heel belangrijk is en gaat over wezenlijke zaken als het staken van de behandeling, de start van palliatieve sedatie, het gebruik van pijnstillers en morfine en wel of niet reanimeren.
Elkaar zien en begrijpen
Om daar te komen, gaan we eerst onderzoek doen binnen de driehoek zorgontvanger, zorgverlener en geestelijk verzorgende. Dat zijn de drie cruciale spelers. Bij alle drie gaan we ervaringen, behoeften en vooral verhalen ophalen. Wat maken ze mee, waar lopen ze tegenaan en wat zouden ze willen? Naar mensen luisteren en verhalen ophalen en delen is superbelangrijk. Want daarmee ga je elkaar zien en begrijpen en ontstaat de verbinding. We dragen hier heel graag aan bij. Voor alle zorgontvangers, zorgverleners en geestelijk verzorgenden van nu en van de toekomst.’
