Datum: 13 augustus 2025
Wat is uw vakgebied en wat vindt u daar het meest interessant aan?
Ik studeerde Nederlandse taal- en letterkunde en grafische vormgeving. Uiteindelijk ben ik deze cursussen gaan geven omdat ik dacht: er is zóveel meer over boeken te vertellen. De basis van mijn cursus is altijd analyse geweest: wat wil het boek, wat zegt het boek, waar gaat het nou eigenlijk over? Maar ook: hoe functioneert dat boek in zijn tijd én nu? Waarom is het nog steeds van belang?
Daarom gaf ik bijvoorbeeld ook een cursus over historische romans. Die spelen zich weliswaar af in een andere tijd, maar wat ze zeggen geldt vaak nu nog steeds. Ik betrek altijd de historische en sociale context bij de colleges, de achtergrond van de auteur, en wat er rond het boek gebeurde. Neem bijvoorbeeld Madame Bovary, dat kreeg een proces omdat het onzedelijk zou zijn. Dan laat ik zien waar zat dat 'onzedelijke' in zat. Er komt geen expliciete seks in voor, maar iedereen in Flauberts tijd begreep hoe suggestief zijn roman was. Boeken leven, ze ontstaan in een bepaalde tijd en functioneren binnen die tijd en daarna.
Hoe bouwt u uw colleges op?
Mijn cursussen zijn meestal thematisch met romans uit verschillende tijden en landen. Bij de cursus 'Desperate Housewives' keken we waardoor die vrouwen vroeger zo ongelukkig waren. Wie schreef die romans eigenlijk? Meestal mannen. Als vrouwen zelf gaan schrijven, zie je dat de invalshoek verandert en wordt dat beeld genuanceerd. Eerst is het allemaal zelfmoord en ellende, maar langzaamaan blijven ze leven. Dat is al vooruitgang. Literatuur houdt een vinger aan de pols van de tijd. Ik ga niet echt in op de schoonheid van de taal – al komt dat komt weleens aan bod – maar het gaat mij vooral om de werking van literatuur.
Wat merken uw cursisten daarvan?
Ze zeggen vaak: ik ben anders gaan lezen. Ze letten op andere dingen, gaan na het einde terug naar het begin van een roman, en zeggen: 'Ik heb het door.' Dat vind ik mooi. Ik heb een vaste kern van mensen die steeds terugkomen, en een groep die wisselt of nieuw is. Sommigen vinden me te snel gaan of juist te veel informatie geven, of ze houden niet van mijn stijl. Maar ik probeer via de interactie met iedereen rekening te houden. Mijn colleges zitten vol vragen. En ik gebruik veel beeldmateriaal, krantenartikelen, schilderijen, zelfs contactadvertenties. Alles om tijdsbesef en een context te creëren.
Wat vindt u het leukste aan lesgeven aan volwassenen?
De interactie. Ik geef mijn e-mailadres, zodat mensen vooraf of naderhand hun vragen kunnen stellen. Soms mailt iemand: 'Ik snap deze passage niet,' dan neem ik dat meteen mee in het volgende college. Of ze zoeken iets op en komen terug met een aanvulling. Dat vind ik geweldig. En ja, soms zeggen ze: 'Wat een vreselijk boek.' Maar dat mag. Ik laat ze ook boeken lezen die ze anders nooit zouden lezen – bestsellers uit hun tijd, geen literatuur misschien, maar wel interessant.
Is er een moment met een cursist dat u is bijgebleven?
Tijdens corona gaf ik net als iedereen online les. Mensen konden nergens heen, zaten vast in huis, en waren dankbaar: 'De HOVO-colleges zijn het lichtpuntje van de week.' Dat raakte me. Je realiseert je niet altijd wat het voor anderen betekent. En ik hoor vaak: 'Ik mocht nooit lezen, of ik begreep het nooit, maar nu snap ik hoe literatuur werkt.' Dat vind ik belangrijk. Iedereen moet mijn literatuurcolleges kunnen volgen.
Kunt u iets vertellen over uw najaarscursus?
Die gaat over omstreden boeken. In Amerika worden steeds meer boeken verboden en uit bibliotheken gehaald. Ik wilde eerst 'verboden boeken' doen, maar dat is te beperkt. Dus nu kijk ik naar boeken die omstreden zijn of dat als onderwerp hebben. Van Pijpelijntjes tot Lolita, van Celine tot Harper Lee. Ik plaats alles in context. Wat was er toen aan de hand? Waarom was het boek omstreden? En wat vinden wij nu? Ik kies boeken uit verschillende tijden, culturen, landen. Klassiekers, maar ook onbekendere werken. Ik wil dat mensen leren dat je boeken kunt lezen waar je het niet mee eens bent, om je eigen denken te scherpen.
Is er iets wat je zelf nog graag zou willen leren?
Ik ben al jaren bezig met een groot onderzoek over sociale mobiliteit in het negentiende-eeuwse Londen en Parijs, via salonliederen. Ik zing zelf, en na een paar jaar Schubert en Schumann dacht ik: wéér een heidebloempje, wéér een zwaluw. Dus ik ben gaan uitzoeken wat er nog meer was en wat het verhaal erachter was? Dat onderzoek is een millimeter van een millimeter, maar ik word er heel gelukkig van. En ik werk aan een nieuw boek: Hoe lees ik een film?
Tot slot: wat betekent HOVO voor u?
Ik vind HOVO een fantastisch instituut. Het is goed georganiseerd, het werkt fijn, en ik hoop dat het nooit verdwijnt. Het is zo waardevol dat mensen op latere leeftijd nog kunnen leren, ontdekken, en genieten van literatuur.
