Gevonden in een van de vele vitrines van het Wis- en Natuurkunde gebouw: een collectie van 35 'synthetische kristallen'. Volgens het bijbehorende briefje stamt de collectie uit circa 1915–1920. De kristallen zouden zijn gebruikt bij het mineralogie-onderwijs aan de VU. Dit werd vanaf 1946 gegeven, eerst door prof. dr. Hooykaas en daarna door prof. dr. Uytenbogaardt. Maar wat betekent deze collectie eigenlijk?
Door de mens gemaakt
Synthetisch kristal wordt door de mens 'gekweekt' in een laboratorium. Het zijn homogene kristallen, die in de natuur nauwelijks voorkomen. Ze werden bijvoorbeeld gebruikt in de vakgebieden optica en elektrotechniek. Dankzij de informatie op het briefje weten we de chemische samenstelling van de individuele kristallen (zoals '(K₃Na)(SO₄)₂' of 'Natriumchloride'). De afdeling Aardwetenschappen heeft de Universiteitsbibliotheek geholpen om deze samenstellingen te vertalen naar meer toegankelijke benamingen, maar nog steeds is veel onbekend.
Onderwijscollectie Aard- en Levenswetenschappen
Waarom is deze collectie toch een topstuk? Hij staat symbool voor de vele aangekochte onderwijscollecties van Aard- en Levenswetenschappen. Decennialang hebben studenten ermee gewerkt. Ook geeft de collectie een beeld van het universitair onderwijs in het midden van de 20ste eeuw. Bovendien waren Reijer Hooykaas, (buitengewoon) hoogleraar in de geschiedenis van de natuurkunde, en Willem Uytenbogaardt, mineraloog en naamgever van het mineraal Uytenbogaardtiet, toonaangevende VU-hoogleraren.
Verweesde collecties
Hoe bijzonder deze kristallen in Nederland of de wereld zijn, is onbekend. De medewerkers die de vitrine hebben ingericht, zijn al met pensioen. Wie het briefje heeft opgesteld en waar de informatie vandaan komt, weten we niet. De collectie staat daarom ook symbool voor de vele verweesde collecties, die ergens zijn achtergebleven en waar niemand meer het verhaal van weet.
Weet jij meer?
Weet jij meer? Of wil je helpen met het verder uitzoeken van het verhaal achter deze synthetische kristallen, bijvoorbeeld voor een paper of stage? Neem dan contact op met de conservator academisch erfgoed van de Universiteitsbibliotheek.
