Een Zoöp is een bestuursmodel waarin meerdere soorten samenleven en gezamenlijk beslissingen nemen. De Zoöp Amstelpark, gelegen in het openbare Amstelpark nabij de VU Amsterdam, is de eerste openbare Zoöp in Nederland. Hierin werken de gemeente Amsterdam, Zone2Source en uiteraard het Amsterdam Sustainability Institute, namens de VU Amsterdam, samen om nieuwe manieren te verkennen om voor de leefomgeving te zorgen en daarover beslissingen te nemen.

Voor het ASI biedt de Zoöp Amstelpark een ruimte om te onderzoeken wat duurzaamheid en bestuur kunnen betekenen wanneer we niet alleen rekening houden met mensen, maar ook met planten, dieren, schimmels, insecten, bodem, water en andere levensvormen. Door middel van onderzoek, onderwijs, publieke dialoog en experimenten verkennen we nieuwe manieren van samenleven binnen een gedeelde stedelijke omgeving.

Het Amstelpark is een leeromgeving voor multispecies-politiek: een ruimte waar bewoners, beleidsmakers, onderzoekers, studenten, kunstenaars en andere deelnemers kunnen onderzoeken hoe onze steden, instellingen, rechtssystemen, planningspraktijken en vormen van participatie beter rekening kunnen houden met de belangen van al het leven.

In oktober 2025 richtte de gemeente Amsterdam Zoöp Amstelpark op om multispecies-bestuur en nieuwe manieren van coëxistentie tussen mensen en niet-menselijk leven te verkennen.

Het Zoöp ontstond in het jaar waarin Amsterdam zijn 750-jarig jubileum vierde, samen met een uitnodiging om de toekomst van de stad voor te stellen buiten de belangen van de menselijke bevolking om. Het project vraagt wat het zou kunnen betekenen om Amsterdam te beheren als een stad voor triljoenen levens, in plaats van alleen voor de menselijke bevolking.

Het Amstelpark biedt een plek om deze ideeën in de praktijk te verkennen, waarbij burgers, beleidsmakers, onderzoekers, kunstenaars en andere deelnemers worden samengebracht om samen te leren en te experimenteren. En het heeft een bijzondere geschiedenis: het park is ontworpen voor de internationale tuinbouwtentoonstelling Floriade in 1972, en een groot deel van de oorspronkelijke structuur van de tentoonstelling is nog steeds intact. In 2022 kreeg het park de status van rijksmonument.

Tegenwoordig ontwikkelt het park zich tot een proeftuin voor het verkennen van de relatie tussen erfgoed, ecologie en het stadsleven.

De Zoöp-aanpak vraagt hoe de belangen van alle levende wezens actief vertegenwoordigd kunnen worden in de besluitvorming.

Dit roept belangrijke vragen op:

Ondersteunt of belemmert de wens om het erfgoed van het park te behouden de inspanningen om alle leven een stem te geven en te werken aan rechtvaardigheid voor alle soorten? Zou een breder begrip van erfgoed — een begrip dat immaterieel en levend erfgoed omvat en erfgoed ziet als een proces van collectieve betekenisvorming dat de scheidslijnen tussen cultuur en natuur overstijgt — nieuwe manieren kunnen bieden om deze twee benaderingen samen te brengen?

Het Zoöp Amstelpark biedt een ruimte om deze vragen te verkennen door middel van praktijk, onderzoek en dialoog.

Het Amstelpark wordt ontwikkeld als een leeromgeving voor multispeciespolitiek. Bewoners, bezoekers, beleidsmakers, onderzoekers, studenten, kunstenaars en andere deelnemers worden uitgenodigd om te onderzoeken wat het betekent om samen te leven met alle vormen van leven.

Betrokkenheid van Amsterdammers

Het park wordt een plek waar inwoners en bezoekers actief kunnen leren over het samenleven met al het leven. Via publieke programma’s, kunst, een kinderaad en gesprekken in het park worden mensen uitgenodigd om na te denken, deel te nemen en zich te verdiepen in hun omgeving.

Zoonomische principes koppelen aan erfgoed

Als rijksmonument brengt het Amstelpark vraagstukken rond cultureel erfgoed en ecologische waarden samen. Onderzoek richt zich op de vraag hoe zorg voor al het leven kan worden geïntegreerd in regelgeving, beheer en beleid.

Samen met kennisinstellingen en deskundigen onderzoekt het project hoe erfgoedbehoud en ecologische waarden beter op elkaar kunnen worden afgestemd.

Emoties en relaties met de leefomgeving verkennen

Het project onderzoekt ook hoe mensen het park en de natuur ervaren, en hoe deze ervaringen het gedrag beïnvloeden.

Via workshops en onderzoek binnen de School for Multispecies Knowledges worden deelnemers aangemoedigd om hun omgeving te observeren, ernaar te luisteren en er aandacht aan te schenken, met als doel zorgvuldiger om te gaan met de leefomgeving.

Als duurzaamheidsinstituut dragen wij bij met onderzoek, kennis en ruimtes voor dialoog rond de vragen die voortkomen uit het Zoöp Amstelpark.

De transitie naar een duurzame samenleving roept niet alleen vragen op over het milieu, maar ook over bestuur, democratie, kennis, waarden en onze relatie met de levende wereld.

Het Zoöp biedt een praktische context waarin deze vragen kunnen worden onderzocht.

Door middel van discussies, panels, onderzoek, onderwijs en publieke evenementen brengen we verschillende perspectieven samen en creëren we mogelijkheden om de uitdagingen en mogelijkheden van multispecies-benaderingen van duurzaamheid te onderzoeken.

Onze rol is om ruimtes te helpen creëren waar vragen kunnen worden onderzocht, verschillende vormen van kennis elkaar kunnen ontmoeten en nieuwe benaderingen kunnen worden besproken en getest.

Het Zoöp Amstelpark nodigt ons uit om opnieuw na te denken over hoe Amsterdam wordt bestuurd en hoe beslissingen over de stad worden genomen.

In plaats van Amsterdam alleen te zien als een stad voor haar menselijke bevolking, vraagt het project wat het betekent om de stad te beschouwen als een thuis voor triljoenen levens.

Dit perspectief roept vragen op over participatie, vertegenwoordiging, planning en democratie, en over hoe rekening kan worden gehouden met de belangen van al het leven.

Het Amstelpark fungeert als proeftuin voor het verkennen van deze vragen — niet als een afgewerkt model, maar als een voortdurend leerproces.

Als het Duurzaamheidsinstituut V.U. ondersteunen we discussies rond deze vragen door middel van panels, openbare evenementen, onderzoek en educatieve activiteiten.

Bekijk hieronder onze meest recente en aankomende evenementen in het kader van het Zoöp-project.