Met de spiegels willen we studenten, docenten, onderzoekers en ondersteunend personeel stimuleren om zich bewuster te worden van hun eigen perspectieven, overtuigingen en emoties, en te reflecteren op hoe deze overeen kunnen komen (of verschillen) met die van anderen. Daarnaast moedigen we aan om stil te staan bij de manier waarop onze overtuigingen onze interpretatie van het handelen en de (vermeende) perspectieven van mensen om ons heen kunnen kleuren.
Wie wij zijn en wat wij geloven, is verankerd in ons zelfconcept: een multidimensionaal construct dat zowel algemene als domeinspecifieke evaluaties en percepties van onszelf omvat (Harter, 1999, 2012; Pfeifer & Peake, 2012). Volgens de symbolisch interactionistische theorie (Cooley, 1902; Harter, 2012), ook wel aangeduid als de theorie van gereflecteerde waarderingen (Shrauger & Schoeneman, 1979), wordt het zelfconcept gevormd door interacties met anderen. In deze interacties leren individuen over hun rollen en capaciteiten door anderen te observeren. Daartegenover staat de simulatie-theorie, die stelt dat mensen kennis over zichzelf en over hoe zij zelf zouden voelen, denken of reageren, gebruiken om de perspectieven, gevoelens, overtuigingen en gedragingen van anderen te begrijpen (Goldman, 1992). Beide theorieën laten zien dat er een nauwe samenhang bestaat tussen bewustzijn van het eigen zelf – inclusief gevoelens en perspectieven – en het begrijpen van de gevoelens en perspectieven van anderen.
In lijn hiermee wordt verondersteld dat zelfbewustzijn en reflectie perspectiefneming en empathie bevorderen (Gerace et al., 2017). Ook kunnen zij gevoelens van verbondenheid versterken met anderen die vergelijkbare overtuigingen hebben, aangezien mensen de neiging hebben zich te verbinden met personen die zij als vergelijkbaar ervaren (Brechwald & Prinstein, 2011; McPherson et al., 2001). Bovendien is het hebben van positieve opvattingen over onszelf van groot belang: een positief zelfconcept hangt samen met welzijn, waaronder sociaal functioneren (Harter, 1999, 2012; Oberle, 2018; Preckel et al., 2013; Ybrandt, 2008), en met mentale gezondheid (Bone et al., 2021; Butterfield et al., 2023; Ybrandt, 2008). Daarnaast is een positief academisch zelfconcept gerelateerd aan betere studieprestaties (Wu et al., 2021).
Gezien het belang van zelfkennis voor sociaal functioneren, welzijn en studieprestaties, vormt zelfbewustzijn één van de vijf kerncomponenten van de sociaal-emotionele leerbenadering (SEL), die studenten voorbereidt op de uitdagingen van de 21e eeuw (Zins & Elias, 2007). Onderzoek laat zien dat de SEL-benadering positief samenhangt met academisch succes (Durlak et al., 2011) en ook bijdraagt aan een gevoel van verbondenheid (Cross Francis et al., 2019; Frank, 2020; Ibarra, 2022). Met de spiegels beogen wij dit gevoel van verbondenheid binnen de VU te vergroten, evenals de onderlinge verbondenheid tussen mensen binnen de VU, door het stimuleren van zelfreflectie en zelfbewustzijn.