Commissie voor Wetenschapsbeoefening en Ethiek (CWBE) van de School voor Religie en Theologie

Meer informatie over CWBE

• Commissie voor Wetenschapsbeoefening en Ethiek (CWBE)

  Veel van het onderzoek dat plaatsvindt binnen de School voor Religie en Theologie maakt gebruik van persoonsgegevens of gevoelige data. Persoonsgegevens zijn alle soorten informatie die betrekking hebben op geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke personen al dan niet gepseudonimiseerd. Dit kunnen bijvoorbeeld vragenlijsten zijn, maar ook foto’s, databases, video fragmenten, audio opnames, of social media berichten. Onderzoekers aan de VU die gebruik maken van persoonsgegevens in hun onderzoek moeten zich houden aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming (UAVG). Om onderzoekers te begeleiden en adviseren in het opzetten van hun onderzoek op een wetmatige en ethische verantwoorde manier, dienen alle onderzoeksprojecten waarbij persoonsgegevens worden verwerkt voorgelegd te worden aan de Commissie voor Wetenschapsbeoefening en Ethiek (CWBE) van SRT.

  Het handhaven van ethische normen tijdens het onderzoek en het verkrijgen van goedkeuring van een ethische commissie indien nodig, is een integraal onderdeel van het naleven van de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening, (zie 3.2 (13) en 4.6 (18) van de versie van 2018). Een groeiend aantal wetenschappelijke tijdschriften evenals Nederlandse en Europese financieringsinstanties vereist de formele goedkeuring van een Ethische Commissie voordat een artikel kan worden gepubliceerd of een subsidie kan worden toegekend.

  De Commissie voor Wetenschapsbeoefening en Ethiek (CWBE) van SRT heeft als primair doel het ethisch toetsen van onderzoek binnen de school dat betrekking heeft op personen of het verzamelen en verwerken van persoonlijke/gevoelige data, alvorens met de uitvoering van het onderzoek wordt begonnen. Een aanvraag bij de CWBE dient ten minste twee maanden voor de start van een onderzoeksproject ingediend te worden. Dit betreft zowel onderzoek dat binnen de ruimten van de universiteit plaatsvindt, alsook onderzoek dat uit naam van de universiteit plaatsvindt (bijvoorbeeld op een school, bedrijf of instelling). Onderzoek door een gastonderzoeker van een andere instelling dan de VU dient eerst door diens eigen instelling te zijn getoetst alvorens het aan de CWBE SRT kan worden voorgelegd.

  Het aanvragen van een ethische toetsing is enkel mogelijk voor onderzoeken die niet medisch van aard zijn. Onderzoek binnen de school dat valt onder de noemer van medisch wetenschappelijk onderzoek moet volgens de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO) door een geaccrediteerde medisch ethische toetsingscommissie (METC) goedgekeurd worden. In het geval van twijfel kan de CWBE eerst vragen om een niet-WMO verklaring alvorens het onderzoek door de CWBE in behandeling wordt genomen.

• Samenstelling CWBE

  De CWBE bestaat uit een voorzitter en een aantal leden met zodanige deskundigheden dat de verschillende typen onderzoek zoals uitgevoerd binnen in de School voor Religie en Theologie zijn gedekt. Het onderzoeksbureau FSG voorziet in de secretaris van de commissie.

  Commissieleden

  • Prof. dr. Katja Tolstoj (voorzitter CWBE; sectie Religious Beliefs & Ethics)
  • Prof. dr. August den Hollander (Directeur Graduate School; sectie Religious History & Heritage)
  • Prof. dr. Dion Forster (sectie Religious Beliefs & Ethics)
  • Dr. Yusuf Çelik (sectie Religious Sources)
  • Rita van der Schriek-Hermans MA (secretaris CWBE; Privacy Champion en Datasteward)

• Ethische toetsingsprocedure CWBE

  Voor de start van de ethische toetsingsprocedure wordt er eerst een intake gesprek gepland met de secretaris van de CWBE. Tijdens dit gesprek wordt de ethische procedure besproken, is er ruimte voor het stellen van vragen en kijkt de secretaris of een ethische toetsing nodig is en zo, ja welk traject er dan gekozen moet worden (standaard of uitgebreid).

  Voor de ethische toetsing moet de onderzoeker het ethisch toetsingsformulier CWBE invullen. Het formulier dient volledig te worden ingevuld en te worden voorzien van een data management plan (DMP), een informatiebrief en een toestemmingsverklaring. Voor het opstellen van een DMP kunnen onderzoekers aan de VU gebruik van een de online tool DMPonline. Deze tool beschikt over verschillende sjablonen van verschillende beursverstrekkende organisaties. Voorbeelden en sjablonen voor het opstellen van de informatiebrief en de toestemmingsverklaring zijn te vinden onder het kopje “Documenten CWBE” (zie beneden).

  De CWBE zal vervolgens toetsen of de aanvraag voldoet aan de VU RDM en Privacy richtlijnen, de AVG en UAVG, en de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit. Het kan voorkomen dat de commissie om aanvullende informatie of wijzigingen vraagt voordat een formeel advies wordt uitgevaardigd. Bij standaardonderzoek (onderzoeken zoals die al sinds jaar en dag binnen de School voor Religie en Theologie worden uitgevoerd) kan een versnelde behandeling door het CWBE plaatsvinden met schriftelijke raadpleging van de overige leden. Meer complexe aanvragen worden behandeld bij fysieke CWBE vergaderingen.

  Op dit moment toetst de CWBE alleen onderzoek dat zal worden uitgevoerd door studenten wanneer aan één of meerdere van de volgende criteria wordt voldaan:

  • De begeleider van de student is van plan de resultaten van het onderzoek samen met de student te publiceren;
  • De begeleider van de student wenst de data verzameld door de student te hergebruiken in verder onderzoek;
  • Een derde partij heeft een ethische toetsing voor dit project verzocht.

  In het geval dat één of meerdere van deze voorwaarden van toepassing zijn op het project, dan dient de begeleider van de student een aanvraag in te dienen .

  In het geval dat geen van de bovengenoemde voorwaarden van toepassing zijn op het project, dan dienen de begeleider en student samen afspraken te maken met betrekking tot de veilige opslag en gebruik van de onderzoeksdata. Voor advies en ondersteuning kunnen zij de secretaris van het CWBE contacteren (cwbe.srt@vu.nl).

• Documenten CWBE

  • Ethisch toetsingsformulier
  • Template Informatiebrief
  • Template Toestemmingsverklaring

• Gedragscode Wetenschappelijke integriteit

  Om de betrouwbaarheid van onderzoeksresultaten te waarborgen is het van cruciaal belang dat gedurende het onderzoeksproces de wetenschappelijke integriteit wordt bewaakt. Hoewel deze waarborging verschillend wordt geïmplementeerd in de verschillende academische disciplines, gelden voor alle disciplines de principes van eerlijkheid, zorgvuldigheid, transparantie, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid. In de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit (2018) worden deze principes besproken en vertaald in specifieke normen voor goede onderzoekspraktijken. Het doel van de gedragscode is om kaders te schetsen zowel voor onderzoekers (in opleiding) en studenten, als voor wetenschappelijke instituties en commissies m.b.t. het (niet-)naleven van deze normen van wetenschappelijke integriteit.

• Netherlands Research Integrity Network (NRIN)

  Om bewustwording te creëren m.b.t. wetenschappelijke integriteit, een platform te bieden voor discussie, en om relevante informatie te verstrekken aan geïnteresseerden, is het Netherlands Research Integrity Network (NRIN) in het leven geroepen. Het netwerk organiseert jaarlijks open symposia en besloten bijeenkomsten met als doel om geïnteresseerden en belanghebbenden bij elkaar te brengen en onderwerpen gelieerd aan wetenschappelijke integriteit en verantwoorde onderzoekspraktijken aan de orde te brengen. Meer informatie over het netwerk is te vinden op de website.