Moeten studenten eerst goed in hun vel zitten om goed te kunnen studeren? Of kan goed onderwijs juist bijdragen aan hun welzijn? Met die vraag gaat de Vrije Universiteit Amsterdam aan de slag in de STIJN-proeftuinen van het Trimbos-instituut. Samen met 5 onderwijsinstellingen onderzoekt de VU hoe studentenwelzijn structureel kan worden versterkt.
Op 8 oktober startte de VU met de STIJN-proeftuinen. STIJN staat voor Studentenwelzijn en is een initiatief van het Trimbos-instituut. Op basis van wetenschappelijk onderzoek ontwikkelde het instituut een integraal raamwerk voor studentenwelzijn. Met dit raamwerk onderzoeken zes onderwijsinstellingen – de Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Fontys Hogeschool, NHL Stenden, Curio en Albeda – een jaar lang hoe ze studentenwelzijn kunnen versterken. Daarbij kijken ze naar begeleiding en ondersteuning en naar de rol van onderwijs en de leeromgeving.
Vanuit de VU draagt de projectgroep VU als thuisbasis voor zingeving en agency bij aan STIJN. De groep bestaat uit VU-collega’s Jaro Pichel, Nadia van der Pool, Leonore de Wit, Sam Passeport en projectleider Lorna Minkman. Samen onderzoeken zij al ruim een jaar hoe de VU het thuisgevoel, de zingeving en de eigen regie van studenten kan versterken.
Veel initiatieven, maar kennen we elkaar ook?
“Er gebeurt aan de VU al ontzettend veel rond studentenwelzijn. Denk aan het Student Wellbeing Point, de 3D-omgeving en de initiatieven van studentenverenigingen en faculteiten. Alleen weten die niet altijd van elkaars bestaan”, vertelt Minkman.
Dat ontdekte de projectgroep tijdens gesprekken met studenten en medewerkers van de hele universiteit. Die gingen niet alleen over bestaande ondersteuning, maar vooral over de dagelijkse ervaringen van studenten. “Wat maakt dat je je ergens thuis voelt? Wanneer ervaar je ruimte om zelf richting te geven aan je studie?”, vraagt Minkman.
Ruimte zonder telefoon
De projectgroep ontwikkelt zo’n tien materialen en werkvormen die faculteiten en docententeams kunnen gebruiken.
“Een van de ideeën is de VU-Recharge Room: een huiselijke plek zonder telefoons en laptops, waar studenten en medewerkers elkaar kunnen ontmoeten of even kunnen opladen. Een ander idee is het cursusberaad, waarbij studenten meebeslissen over de thema’s en werkvormen van een vak”, vertelt Minkman.
Ook studenten dragen actief bij. Zo gingen studenten van VU4U afgelopen studiejaar op de campus met medestudenten in gesprek over thuisgevoel en verbondenheid.
Eerst lekker in je vel zitten, dan pas leren?
“Vaak zien we studentenwelzijn als voorwaarde om goed te kunnen studeren. Eerst lekker in je vel zitten, dan pas leren. Maar kun je die redenering ook omdraaien?”, vraagt Minkman. Die gedachte komt terug in de verkenning Welzijn en Onderwijs (2026) van de Onderwijsraad.
Het rapport geeft aan dat onderwijsinstellingen geneigd zijn eerst het welzijn van studenten te willen verbeteren, zodat zij onderwijs kunnen volgen. Terwijl goed onderwijs juist aan de basis kan staan van welzijn. Welzijn is dan niet alleen een voorwaarde om te leren, maar ook een opbrengst van onderwijs (Onderwijsraad, 2026, p. 34).
Hoe goed onderwijs kan bijdragen aan studentenwelzijn, staat het komende jaar centraal. Daarbij is ook aandacht voor het welzijn van docenten en medewerkers.
STIJN-proeftuinen
Hoe vertaal je dat inzicht naar de dagelijkse onderwijspraktijk? Daar gaan de VU en de vijf andere onderwijsinstellingen binnen de STIJN-proeftuinen mee aan de slag. Ze wisselen ervaringen en ideeën uit en onderzoeken hoe onderwijs, begeleiding en de leeromgeving samen kunnen bijdragen aan studentenwelzijn. Binnen de VU wordt de deelname aan STIJN afgestemd met Frieda Schaufeli, beleidsmedewerker studentenwelzijn.
“Studentenwelzijn is niet iets van één afdeling. Het vraagt om samenwerking tussen docenten, opleidingen, studentenbegeleiding en beleidsmedewerkers. En natuurlijk studenten zelf”, aldus Minkman.
Meedenken?
Heb je ideeën, ervaringen of voorbeelden uit de onderwijspraktijk die je wilt delen? Mail Lorna Minkman via l.minkman@vu.nl en praat mee over hoe we samen studentenwelzijn kunnen versterken.
Meer weten?
Bekijk het raamwerk voor studentenwelzijn en de bijbehorende handleiding van het Trimbos-instituut.