Dat blijkt uit onderzoek naar leesfrequentie en leesmotivatie onder 197 volwassen NT2-leerders, zowel asielmigranten als expats. In dit interview licht Neeltje Kommerie, één van de onderzoekers, de belangrijkste bevindingen toe en wat die betekenen voor het NT2-onderwijs.
Waarom zijn deze twee doelgroepen vergeleken?
Het is interessant om deze groepen te vergelijken, omdat hun situatie verschilt. Asielmigranten zijn verplicht om Nederlands te leren en in te burgeren. Expats leren vaak vrijwillig Nederlands. Dat roept de vraag op of deze verschillende contexten ook invloed hebben op de leesfrequentie en -motivatie.
Aan het onderzoek namen 87 asielmigranten en 110 expats deel. Onder asielmigranten vallen statushouders, asielzoekers, gezinsherenigers en uitgenodigde vluchtelingen via de UNHCR. Expats zijn theoretisch opgeleide volwassenen die naar Nederland komen voor werk of studie. Alle deelnemers volgden NT2-onderwijs of hadden dat kort daarvoor afgerond.
Hoe is de leesfrequentie en de leesmotivatie van de totale groep NT2-leerders?
Uit het onderzoek blijkt dat veel NT2-leerders in hun vrije tijd langer dan 10 minuten in het Nederlands lezen. 42% gaf aan dagelijks in het Nederlands te lezen, terwijl 20% minder dan één keer per week of helemaal niet in het Nederlands leest. 60% van de deelnemers leest dagelijks in de moedertaal. Dat is niet verrassend, omdat het meestal gemakkelijker en vertrouwd is.
Hangt de leesmotivatie samen met hoe vaak iemand leest?
We zien dat intrinsieke motivatie (lezen omdat het leuk of interessant is) zowel in het Nederlands als in de moedertaal redelijk hoog is. Extrinsieke motivatie (bijvoorbeeld lezen voor beloning of erkenning) speelt een grotere rol bij lezen in het Nederlands dan in de moedertaal.
De intrinsieke motivatie blijkt het sterkst samen te hangen met leesfrequentie. NT2-leerders die lezen leuk vinden, lezen ook vaker, zowel in het Nederlands als in de moedertaal. Extrinsieke motivatie speelt ook een rol, maar minder sterk. Vooral bij lezen in het Nederlands kunnen externe redenen NT2-leerders aanzetten om vaker te lezen.
Wat zijn de grootste verschillen tussen asielmigranten en expats?
Het grootste verschil zit in het lezen in het Nederlands. Asielmigranten lezen vaker in het Nederlands dan expats en zijn daar gemiddeld ook iets sterker voor gemotiveerd, zowel intrinsiek als extrinsiek. Voor asielmigranten is Nederlands leren vaak noodzakelijk om hun leven in Nederland op te bouwen. Daardoor heeft lezen in het Nederlands direct betekenis in hun dagelijks leven. Bij expats ligt dat anders. Veel van hen kunnen in Nederland goed functioneren met Engels als werk- of omgangstaal. Daardoor is lezen in het Nederlands minder noodzakelijk en kan de leesmotivatie lager zijn. Opvallend is dat er nauwelijks verschillen zijn in het lezen in de moedertaal, beide groepen lezen daarin ongeveer even vaak en met vergelijkbare intrinsieke en extrinsieke motivatie.
Wat betekenen deze resultaten voor het NT2-onderwijs?
NT2-leerders die lezen leuk of interessant vinden, lezen vaker. Docenten kunnen dit stimuleren door teksten te kiezen die aansluiten bij interesses, keuzevrijheid te geven en leesopdrachten op het juiste niveau aan te bieden. Daarnaast lezen veel cursisten vaker in hun moedertaal dan in het Nederlands. Door thema’s of genres die zij graag in hun moedertaal lezen ook in het Nederlands aan te bieden, kan de stap naar het lezen daarvan kleiner worden.
Hoewel er verschillen zijn tussen asielmigranten en expats, blijft elke cursist anders. Factoren zoals opleiding, eerdere leeservaring, interesses en tijd spelen ook een grote rol. Het belangrijkste is daarom om flexibel les te geven en ruimte te bieden voor verschillende behoeften. Zo kan lezen bijdragen aan taalontwikkeling, leesplezier en zelfvertrouwen.
Klik hier voor het volledige artikel in tijdschrift Les. Het onderzoek is voortgekomen uit een vergelijking van de mastertheses van Neeltje Kommerie en Marit Ackermans, uitgevoerd onder begeleiding van Nina Sangers en Camille Welie.