De studie, gepubliceerd in het European Journal of Work and Organizational Psychology, onderzocht hoe twee kenmerken uit het HEXACO-persoonlijkheidsmodel, integriteit en extraversie, samenhangen met de motivatie om hogerop te komen.
Minder integriteit, meer ambitie
De VU-onderzoekers (alle drie verbonden aan het Amsterdam Leadership Lab) analyseerden gegevens van studenten en werkende volwassenen. Daaruit kwam een duidelijk patroon naar voren: mensen die lager scoren op integriteit hebben vaker de ambitie om promotie te maken. Hetzelfde geldt voor extraverte mensen, die energie halen uit contact met anderen.
Opvallend is dat één van beide eigenschappen al voldoende lijkt te zijn voor een hoge leiderschapsambitie. Vooral mensen die zowel introvert als integer zijn, blijken juist relatief weinig ambitie te hebben om een machtspositie te bekleden.
Twee routes naar leiderschap
Volgens de onderzoekers werken extraversie en lage integriteit niet versterkend, maar eerder als substituten. Een hoge score op de ene eigenschap kan het ontbreken van de andere deels compenseren. Of iemand nu erg extravert is óf minder integer: beide routes leiden tot een vergelijkbaar hoog niveau van leiderschapsambitie. Dat kan helpen verklaren waarom bepaalde persoonlijkheidsprofielen relatief vaak in hogere posities terechtkomen.
Ambitie verklaart niet alles
De studie laat zien dat extraversie en lage integriteit samenhangen met leiderschapsambities, en dat leiderschapsambities samenhangen met het bereiken van hogere functies. Het bewijs dat ambitie daadwerkelijk de volledige verklaring vormt voor de relatie tussen persoonlijkheid en carrière-uitkomst bleek echter minder sterk. Daarvoor is waarschijnlijk meer onderzoek en meer data nodig.
Wie komt er aan de top?
Juist die bevinding maakt het onderzoek maatschappelijk relevant. Organisaties beoordelen bij promoties vaak sterk op zichtbare ambitie. Volgens de onderzoekers schuilt daarin een risico: medewerkers met een sterk moreel kompas profileren zichzelf vaak minder nadrukkelijk. De onderzoekers adviseren daarom om promotiebeslissingen te baseren op een bredere set aan instrumenten, zoals: gestructureerde interviews, integriteitstests en 360-graden feedback. Daarnaast zouden organisaties actief talentvolle medewerkers met hoge integriteit moeten herkennen en ontwikkelen, juist omdat zij zichzelf minder snel naar voren schuiven.
Integere leiders vallen niet altijd op
Volgens De Vries gaat hoge integriteit vaak samen met bescheidenheid. Mensen die hoog scoren op integriteit zijn doorgaans minder geïnteresseerd in status, macht, aanzien en geld en hebben daardoor vaak minder ambitie om een machtspositie te bekleden. Toch kunnen juist zij in leidinggevende functies een belangrijke rol spelen in het bevorderen van samenwerking, inclusiviteit en de ondersteuning van kwetsbare groepen binnen organisaties. Het onderzoek onderstreept daarmee een belangrijk aandachtspunt voor organisaties: ga niet alleen af op wie de top wil bereiken, maar vooral op wie er zou moeten staan.
Meer over de onderzoekers: