Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Sneeuwalbedo
Na een bosbrand blijft het landschap in noordelijke gebieden vaak lange tijd open en bedekt met sneeuw. Die sneeuw weerkaatst veel zonlicht en maakt het aardoppervlak helderder - een effect dat bekendstaat als sneeuwalbedo. Hierdoor werd jarenlang een deel van de opwarming door de CO2-uitstoot van bosbranden gecompenseerd.
VU-aardsysteemwetenschappers Max van Gerrevink en Sander Veraverbeke onderzochten samen met internationale collega’s hoe bosbranden het klimaat beïnvloeden. Daarbij keken ze niet alleen naar de enorme uitstoot van broeikasgassen, maar ook naar veranderingen in vegetatie, bodem en de helderheid van het aardoppervlak.
Door klimaatverandering blijft sneeuw in het voorjaar steeds korter liggen. Hoofdauteur Van Gerrevink: “Hierdoor verzwakt juist het natuurlijke mechanisme dat hielp om de gevolgen van bosbranden af te remmen. Bosbranden in noordelijke bossen versterken daardoor steeds vaker de opwarming van de aarde, in plaats van die gedeeltelijk tegen te gaan.”
Toename bosbranden
Canada kende in 2023 het grootste bosbrandseizoen ooit gemeten. De uitstoot van die branden overtrof zelfs de jaarlijkse uitstoot van fossiele brandstoffen van bijna elk land ter wereld. Ook 2025 behoort inmiddels tot de zwaarste brandjaren sinds de nationale monitoring begon in de jaren zeventig.
Uit de studie blijkt dat het verkoelende effect van sneeuw sinds de jaren zestig met bijna 30 procent is afgenomen. Waar vroeger bijna de helft van de Canadese bosbranden uiteindelijk een natuurlijk klimaatevenwicht bereikte - waarbij afkoeling door sneeuw de uitstoot volledig compenseerde -geldt dat nu nog voor slechts ongeveer één op de vier of vijf branden.
Senior auteur Veraverbeke: “Dat is extra zorgwekkend omdat juist de grootste en meest koolstofintensieve branden het minst profiteren van de verkoelende werking van sneeuw. Het effect stapelt zich op naarmate de aarde verder opwarmt.”
Gerichte maatregelen hebben effect
Toch benadrukken de wetenschappers dat gerichte maatregelen nog steeds verschil kunnen maken. Door in te grijpen op plekken waar bosbranden de grootste klimaatschade veroorzaken, kunnen overheden volgens de onderzoekers relatief effectief en soms zelfs kostenefficiënt bijdragen aan het beperken van verdere opwarming.
Het onderzoek werd gefinancierd door de European Research Council via een Consolidator-subsidie in het kader van het Horizon 2020-onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie.