“Mijn onderzoek begint eigenlijk bij één simpele druppel tin. Wanneer deze druppel, kleiner dan een mensenhaar, wordt geraakt door krachtige lasers, ontstaat uiteindelijk EUV-licht. Dat licht is onmisbaar om de kleinste patronen op microchips te maken. Dat maakt tin toch magisch?” Zo deelt Versolato zijn fascinatie voor zijn onderzoek. Samen met collega’s bestudeert hij hoe microscopisch kleine, gesmolten tindeeltjes kunnen worden omgezet in extreem ultraviolet licht, oftewel EUV. Het uiteindelijke doel is om de natuurkundige processen daarachter te begrijpen en die kennis te gebruiken voor geavanceerde machines waarmee chips worden gemaakt.
‘De wereld draait om chips’’
Juist dit EUV-licht is essentieel voor de chipindustrie. Het maakt het mogelijk om steeds kleinere, snellere en zuinigere chips te produceren. Die chips zitten niet alleen in telefoons en laptops, maar ook in auto’s, medische apparaten, datacenters, zonnepanelen, windmolens en AI-systemen. Een microschip is het beste te omschrijven als een complete stad op zichzelf, met miljarden extreem kleine structuren. “Het belang van chips kan je niet overdrijven: de wereld draait om deze technologie. Wie kennis heeft van deze chips en de nieuwste toepassingen, heeft economische en geopolitieke macht in handen”, stelt Versolato.
Natuurkunde met een toepassing
Hij begon zijn academische loopbaan als fundamenteel fysicus, gericht op de basisregels van de natuurkunde. Uiteindelijk kwam hij in 2014 terecht bij het Advanced Research Center for Nanolithography (ARCNL). Dit instituut doet fundamenteel onderzoek naar nanolithografie: de technologie waarmee steeds kleinere en krachtigere computerchips worden gemaakt. Universiteiten, overheid en industrie, met ASML als belangrijke partner, werken er nauw samen. Fundamentele natuurkundige kennis krijgt daardoor een directe praktische toepassing.
Nieuwsgierigheid is een rode draad door zijn loopbaan. “Het heeft ons járen gekost om te snappen waar het licht uit die ene druppel tin vandaan kwam. Dit klinkt voor veel mensen wellicht saai, maar het onderzoek kent zoveel diepgang en is nog zo veel te ontdekken.” Zo hoopt de hoogleraar de komende jaren nog meer te leren hoe laserlicht, tin en plasma precies op elkaar inwerken: hoe de druppel vervormt, welke deeltjes het gewenste EUV-licht uitzenden en hoe dat proces efficiënter kan worden gemaakt voor de chiptechnologie van de toekomst.
Faculteit der Bètawetenschappen
Versolato beschrijft zijn werk als ‘wetenschap met een missie’. Hij hoopt bij te dragen aan een efficiëntere en schonere chipproductie. “Wat we doen past bovendien erg goed bij de VU en onze faculteit waar we waar we willen uitblinken in technisch onderzoek met een praktische toepassing die maatschappelijke waarde heeft”, concludeert Versolato “Vol goede moed hoop ik daar als hoogleraar verder aan bij te dragen. En dat alles begint bij één klein druppeltje tin. Fascinerend, toch?”
Op donderdag 7 mei houdt Oscar Versolato zijn oratie: Metaal omzetten in licht: Het verhaal van EUV‑plasma. Meer informatie vind je hier.