Kooijmanslezing

• Kooijmanslezing 2025: Liberal democratic backsliding in times of populism, nativism and authoritarianism

  Op 18 september heeft prof. dr. Sarah de Lange de Kooijmanslezing 2025 gehouden. De titel van de lezing was Liberal democratic backsliding in times of populism, nativism and authoritarianism. De opkomst van extreemrechtse politieke krachten over de hele wereld, gekenmerkt door een ideologie die is gebaseerd op autoritarisme, nativisme en populisme, leidt tot een achteruitgang van de democratie op ongekende schaal. De scheiding der machten en de beginselen van de rechtsstaat, zoals gelijkheid voor de wet, een onafhankelijke rechterlijke macht en de bescherming van grondrechten, worden uitgehold in zowel nieuwe als gevestigde democratieën, zoals Argentinië, Hongarije, India, Italië, Polen en de Verenigde Staten. Hoe kunnen we de relatie tussen extreemrechts en de liberale democratie begrijpen, evenals de aanval op de fundamenten daarvan? En welke soorten reacties kunnen succesvol zijn bij het beteugelen van de achteruitgang van de democratie? Op basis van de nieuwste stand van zaken in het sociaalwetenschappelijk onderzoek beantwoordt Sarah de Lange deze urgente vragen.

  Sarah L. de Lange is hoogleraar Politiek pluralisme bij de afdeling Politieke Wetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. Zij is een expert op het gebied van de opkomst van radicale, populistische en extremistische bewegingen en politieke partijen, hun electorale succes, hun deelname aan de regering en hun invloed op de democratie. Zij verschijnt regelmatig in de media (bijvoorbeeld bij de BBC, CNN, The Economist, de Financial Times, The Guardian, de New York Times en de Washington Post) om het publiek te informeren over de uitdagingen die deze krachten vormen voor de liberale democratie.

• Kooijmanslezing 2024: International Criminal Law in Times of Turmoil

  Op 30 mei heeft Ward Ferdinandusse de Kooijmanslezing 2024 gehouden. De titel van de lezing was International Criminal Law in Times of Turmoil. Nu berichten over gewapende conflicten en internationale misdaden steeds vaker het nieuws domineren, rijzen er nieuwe vragen over de stand van zaken bij de handhaving van het internationaal strafrecht. Wat is de wisselwerking tussen handhaving op nationaal en internationaal niveau? Welke keuzes worden er gemaakt bij de selectie van zaken en verdachten door nationale en internationale aanklagers? Dragen ad hoc oplossingen, zoals een speciaal internationaal tribunaal voor het misdrijf agressie dat momenteel wordt besproken, bij aan de systematisering van de internationale strafrechtelijke handhaving of leiden ze die juist af? Gebaseerd op zowel academische als vervolgingservaring, zal Ward Ferdinandusse deze en andere vragen over de huidige uitdagingen in het internationaal strafrecht bespreken.

  Ward Ferdinandusse is plaatsvervangend specialistisch aanklager bij het Kosovo Specialist Prosecutor's Office. Hij heeft internationaal en Europees strafrecht gedoceerd aan de Rijksuniversiteit Groningen en heeft veel gepubliceerd over kwesties van nationaal en internationaal strafrecht. Als officier van justitie bij het Landelijk Parket in Rotterdam werkte de heer Ferdinandusse aan strafzaken, uitleveringsprocedures en onderzoeken naar internationale misdrijven zoals genocide, oorlogsmisdaden, marteling, piraterij en terrorisme, evenals het proces tegen vlucht MH17.

  Lees de Kooijmanslezing 2024 hier terug. 

• Kooijmanslezing 2022: Scans, Sticks and Carrots: Improving Cybersecurity With, Without or in Spite of the Law

  Na een lange stop door corona vond op 23 mei 2022 weer de jaarlijkse Kooijmanslezing plaats. Spreker dit keer was Michel van Eeten. In zijn voordracht, getiteld “Scans, Sticks and Carrots: Improving Cybersecurity With, Without or in Spite of the Law”, heeft hij uitleg gegeven over de rol die het recht speelt bij cybersecurity.

  Michel van Eeten is hoogleraar aan de TU Delft. Zijn leerstoel richt zich op de governance van cyberveiligheid. Hij bestudeert de wisselwerking tussen technologisch ontwerp en economische prikkels in internetveiligheid. Zie voor meer informatie zijn persoonlijke webpagina.

  Bekijk de Kooijmanslezing 2022 online.

• Kooijmanslezing 2017: Beyond White Innocence

  De jaarlijkse Kooijmanslezing werd op maandag 30 oktober 2017 gehouden door Gloria Wekker met als titel: Beyond White Innocence.

  Basis voor de lezing vormde Wekkers boek: White Innocence: paradoxes of Colonialism and Race, een veelbesproken werk waarin zij het dominante Nederlandse zelfbeeld en de paradoxen die daarin zitten onder de loep neemt.
  In de Kooijmanslezing richtte Gloria haar blik op de wetenschap en kennisproductie om te zien hoe de paradoxale rol van ras hier tot uiting komt. Met uiteindelijk de vraag: hoe raken we voorbij die ‘witte onschuld’?

  Bekijk de Kooijmanslezing 2017
  De lezing kunt u online terugkijken: Kooijmanslezing 2017.

  Gloria Wekker is sociaal en cultureel antropoloog en emeritus hoogleraar Gender en etniciteit van de Universiteit Utrecht. Sinds 2001 bekleedt zij de Aletta (IIAV)-leerstoel Gender en Ethniciteit aan de faculteit Geesteswetenschappen aldaar. Tevens is zij directeur van GEM, Expertisecentrum Gender, Etniciteit en Multiculturaliteit. Deze organisatie adviseert, ontwikkelt instrumenten en doet onderzoek op het gebied van het genderbewust en intercultureel maken van hoger onderwijs.

• Kooijmanslezing 2016: Nationality as a legal principle

  Op 27 september j.l. heeft prof. dr. Joep Leerssen de Kooijmanslezing 2016 gehouden. De titel van de lezing was 'Haunted by the Volksgeist: nationality as a legal principle'. In de laatste twee eeuwen is de Europese regelgeving op sommige cruciale gebieden beïnvloed door de opkomst van het nationale denken. Na Savigny hebben belangrijke juridische denkers de wet beschouwd als een organische afspiegeling van het karakter en de morele tradities van naties. Daarnaast wordt een transcendent beginsel van nationale identiteit impliciet of soms zelfs expliciet aangeroepen om het recht op zelfbeschikking of de bestendigheid van de staat in geval van constitutionele ontregelingen en onderdrukking te duiden. Het idee van een "nationale identiteit" is niet alleen van invloed op de populistische politiek (zoals in het Brexit-referendum), maar het komt ook formeel tot uitdrukking in een opzienbarende clausule in het Verdrag van Lissabon en in een aantal arresten van het Europese Hof van Justitie.

  Leerssen promoveerde in 1986 cum laude af aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over de nationale literaire ontwikkeling van Ierland in de periode voorafgaand aan de 19e eeuw. Sinds 1991 is hij hoogleraar Moderne Europese Letteren aan de Universiteit van Amsterdam. In 2008 ontving hij de Spinozapremie en in 2010 werd hij door de KNAW benoemd tot Akademiehoogleraar, een prijs voor hoogleraren die een unieke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van hun vakgebied. Leerssen nam 26 juni jl. deel aan het tv-programma Het filosofisch kwintet met als thema ‘De onafhankelijkheid van staten en naties’, waarin hij onder meer spreekt over nationalisme en patriottisme.

  Lees de Kooijmanslezing 2016 door Joep Leerssen hier terug . Het was een groot succes! Meer informatie is op te vagen bij Anniek van der Schuit: j.m.vander.schuijt@vu.nl.

• Kooijmanslezing 2015

  Op 19 oktober 2015 heeft rechter Fons Orie de Kooijmanslezing 2015 uitgesproken. De lezing was getiteld Struggling with dimensions: Practice and Procedure in the International Criminal Justice System. Internationale Hoven en Tribunalen worstelen met de omvang van hun zaken, vaak met strafbare feiten die over een reeks van jaren in een uitgestrekt gebied zijn begaan. De relevante stukken beslaan wel een miljoen pagina’s: tienduizenden pagina's zittingsverslag en meer dan tienduizend bewijsstukken in een zaak. Met welke organisatorische en procedurele middelen ga je die problemen te lijf en werkt het?

  Orie is rechter bij het Joegoslavië Tribunaal. Voorheen was hij raadsheer bij de Hoge Raad en daarvoor werkzaam als advocaat.

  Bekijk de Kooijmanslezing 2015 online.

• Kooijmanslezing 2014

  De Kooijmanslezing 2014 werd op 7 oktober gegeven door prof. dr. Ineke Sluiter, hoogleraar klassieke talen aan de Universiteit Leiden, en was getiteld No use for justice. Self-censorship in construing moral arguments.

  Sluiter promoveerde in 1990 aan de Vrije Universiteit op het proefschrift Ancient grammar in context. Contributions to the study of ancient linguistic thought. In 1998 werd zij hoogleraar in Leiden en in 2010 won zij de Spinozapremie.