Het onderwerp
Als je het over de dood hebt verval je al snel in clichés. In veel van het dagelijkse leven is dood ver weg en tegelijkertijd is dood overal. Dood is universeel maar ook specifiek: heel persoonlijk, cultureel en context gebonden. Als onderwerp bevindt de dood zich dus op deze kruispunten: het is altijd aanwezig, maar ook aan de kant geduwd en het is op iedereen van toepassing, maar manifesteert zich in vele gedaantes. Verwant aan deze kruispunten komen we de interacties tussen religie en dood tegen. Waar in veel gevallen religie de randen van samenleving in wordt geduwd, lijkt dood religie weer aan tafel uit te nodigen. Het is vanuit deze grove schets dat we als leesgroep dit veld betreden. Als organisators heten we mensen vanuit allerlei disciplines welkom om over dit onderwerp in gesprek te gaan, van de medische- en gedragswetenschappen tot literatuurwetenschap en filosofie.
Insteek van de sessie
Tijdens de eerste sessie staat Lev Tolstojs De dood van Ivan Iljitsj centraal. Scroll voor een korte introductie op dit leesmateriaal naar beneden, naar de boekcover. Prof. dr. Dirk-Martin Grube verzorgt voor ons een introductie op de novelle en de verhouding tot ons onderwerp. Co-organisator Marc Lamain begeleidt het open gesprek. De planning is als volgt:
12:45 uur inloop (in de Universiteitsbibliotheek, HG-01A01)
12:55 uur opening: organisators introduceren de leesgroep, het onderwerp en wat richtlijnen
13:00 uur introductie: prof. dr. Dirk-Martin Grube introduceert De dood van Ivan Iljitsj door Lev Tolstoj
13:25 uur wegglippauze (voor wie na de lunchpauze andere afspraken heeft)
13:30 uur open gesprek
13:55 uur samenvatten en afronden
14:00 uur einde
Opbouw van de leesgroep
Gedurende drie openingssessies maken we onze entrée in dit thematische veld samen. Voor deze drie sessies hebben we bewust licht en toegankelijk materiaal geselecteerd, zodat we op ons gemak het onderwerp kunnen aansnijden. Wanneer dit fundament gelegd is, kunnen vervolgsessies een specifiekere invalshoek en complexer materiaal krijgen. Het staat je vrij om naar die sessies te komen die je aanspreken, en we moedigen je aan om de hele rit met ons mee te doen.
De openingssessies zijn als volgt opgebouwd:
- Sessie 1, waarin we Lev Tolstojs De dood van Ivan Iljitsj bespreken met een introductie door prof. dr. Dirk-Martin Grube, op 8 oktober 2026, van 12:45 tot 14:00 uur.
- Sessie 2, waarin we Simone de Beauvoir’s Een zachte dood bespreken met een introductie door dr. Annemie Halsema, op 12 november 2026, van 12:45 tot 14:00 uur.
- Sessie 3, waarin we Essay Liu’s 7 Days in Heaven kijken met een introductie door dr. Jens Reinke, op 10 december 2026, van 12:45 tot 15:30 uur.
Eind 2026 kondigen we vervolgsessies aan.
De organisators
Deze leesgroep is mede georganiseerd door de Universiteitsbibliotheek en onderzoekers dr. Pieter Coppens & dr. Jens Reinke. Coppens is universitair hoofddocent in islamitische intellectuele en culturele geschiedenis. Zijn onderzoeksproject The Art of Dying in Islamic Traditions (600–1800) gaat over de relatie tussen het doodsbed en premoderne islam. Reinke is universitair docent in boeddhistische wetenschappen. In zijn onderzoek naar hedendaags mahajana boeddhisme met een mondiaal perspectief verkent hij sinds kort ook de laatste levensfase in het boeddhisme.
Als onderdeel van de Universiteitsbibliotheek organiseert programmamaker Marc Lamain deze leesgroep mede. Als je meer wilt weten over leesgroepen in de bibliotheek kan je de desbetreffende webpagina raadplegen.
