In zijn afscheidsrede blikt hoogleraar Filantropie Theo Schuyt terug op de rol van het toenmalige particulier initiatief in Nederland. Overheid en particulier initiatief droegen gezamenlijke verantwoordelijkheid voor tal van voorzieningen. Daaraan kwam in het laatste kwart van de vorige eeuw een eind, toen de overheid deze volledig voor haar rekening nam. Het particulier initiatief verdween echter niet maar zocht een eigen plek. Zo ontstond een nieuwe sector, de sector filantropie. In de wetenschap werd deze ontwikkeling opgemerkt en zichtbaar gemaakt door het VU-onderzoek “Geven in Nederland” dat sinds 1997 elke twee jaar maatschappelijk betrokkenheid (geefgedrag en vrijwilligerswerk) in kaart brengt.
Op basis van de actuele data uit dit onderzoek en uit recent onderzoek naar maatschappelijke initiatieven, burgerinitiatieven en – collectieven, laat Schuyt zien dat het maatschappelijk initiatief in Nederland springlevend is. In zijn rede gaat Schuyt vervolgens in op de vraag wat dit betekent voor de politiek, het beleid, de wetenschap, het onderzoek en onderwijs.