De mantel in de zorg:
van bewustwording naar bouwen en beheersen
Marjolein Broese van Groenou is hoogleraar ‘Informele zorg in een veranderde samenleving’. Zij werkt sinds 1991 aan de afdeling Sociologie van de VU aan vraagstukken inzake zorg en welbevinden van ouderen in een vergrijzende samenleving. In haar afscheidsrede bespreekt zij hoe mantelzorg de komende jaren een duurzaam onderdeel van de langdurige zorg kan blijven. Zij betoogt dat het mantelzorgvraagstuk op alle lagen van de samenleving speelt en aanpassing vereist.
Op individueel niveau is het nodig dat een ieder zich bewust wordt van het feit dat mantelzorg een voorzienbaar en structureel onderdeel van de levensloop wordt. Men kan zich voorbereiden op het geven of krijgen van mantelzorg door vooruit te kijken naar welke wensen men heeft inzake mantelzorg, hoe verwachtingen met familie afgestemd kunnen worden en welke professionele hulp mogelijk is.
Een mantelzorgtraject verloopt vaak van licht tot zeer intensief en vereist dat men een zorgnetwerk bouwt dat op den duur kan bestaan uit een mix aan mantelzorgers, particulier betaalde helpers en zorgprofessionals vanuit wettelijke regelingen. Die verschillende vormen van zorg en ondersteuning maken het een vraagstuk op niveau van families, buurten en organisaties.
Echter, om mantelzorg beheersbaar te houden zijn op beleidsniveau veranderingen nodig die de zorg voor een naaste en diens mantelzorger vindbaar, toegankelijk en passend maken. Zorgvrager en mantelzorger zijn sterk verbonden maar worden als aparte hulpvragers behandeld in separate domeinen van zorg en welzijn. Daarnaast dient samenlevingsbreed de rol van mantelzorgers erkend en herkend te worden, zodat ook sociale netwerken, buurten en werkgevers proactief ondersteuning bieden.