Multimodal meaning-making
‘Mmmm’ wordt door velen misschien niet als een woord in de Engelse taal beschouwd. Maar de vocale productie van een geluid zo simpel als de vier M’s (‘mmmm’) in de titel van deze lezing kan zeker communicatief worden gebruikt. Met verschillende intonatiecontouren kan het zelfs verschillende ideeën uitdrukken. In bepaalde contexten kan het gepaard gaan met het optrekken van de wenkbrauwen, of juist het samenknijpen van de ogen, of met gebaren ter verduidelijking. Het zeggen van ‘mmmm’ is een handeling die niet alleen potentieel door anderen gehoord en gezien kan worden, maar ook proprioceptief door de spreker zelf wordt ervaren. Deze belichaamde ervaring van menselijke expressie vormt het centrale thema van de afscheidsrede van hoogleraar Taalgebruik & Cognitie en Engelse Taalkunde Alan Cienki.
Cienki besteedt speciale aandacht aan een deel van het onderzoek dat ihij sinds de jaren 90 heb verricht naar gesproken taal en gebaren. Het uitgangspunt was de cognitieve vraag hoe gebaren aspecten van de ideeën die sprekers proberen uit te drukken, kunnen weerspiegelen. Dit heeft geleid tot bredere theoretische beschouwingen over wat semantiek en pragmatiek precies inhouden, en tot een verbreding van mijn academische interesses van de taalkunde naar wat polysemiotische communicatie genoemd kan worden. De begeleiding van promovendi heeft zijn horizon verbreed en hem onder meer laten kijken naar de esthetische waarde van potentieel communicatieve bewegingen en onderzoek naar communicatie met niet-menselijke dieren. Uiteindelijk zal de lezing leiden tot een ontleding van de termen in de titel, waarbij elk onderdeel (multi-, modaal, betekenis en maakproces) op zijn eigen manier complex zal blijken te zijn.