Waarom wilde je deze dialoogsessies organiseren?
‘Ik doe onderzoek naar diversiteit en inclusie binnen organisaties wereldwijd. Daarbij onderzoek ik waarom de top van bedrijven nog altijd bij lange na geen afspiegeling vormt van de samenleving die zij bedienen. Diezelfde kloof zien we ook terug in de financiering van ondernemerschap: vrouwen vormen een aanzienlijk deel van de ondernemers, maar ontvangen slechts een klein deel van het beschikbare kapitaal. Om beide vraagstukken beter te begrijpen, wilden mijn medeonderzoekers en ik, als onderdeel van het Visioning Inclusive Entrepreneurship (VIE) Research Network, ondernemers met verschillende achtergronden en perspectieven samenbrengen om hierover met elkaar in gesprek te gaan.
Onze deelnemersgroep bestond uit dertig mensen met verschillende expertises en ervaringen op het gebied van diversiteit zoals neurodiversiteit, migratieachtergronden, handicaps en gender. Ze deelden hun verhaal, luisterden naar elkaar en gingen met elkaar in gesprek over onze voorgestelde onderzoeksinterventies.
Het mooie van dialoog is dat je als onderzoeker zelf niet overal expert in hoeft te zijn. Door meer mensen bij het gesprek te betrekken die nieuwe perspectieven inbrengen, kun je je onderwerp op een nieuwe manier bekijken.
Mijn idee voor de dialogen werd aangewakkerd door de VU Dialogue Incubator. Daar heb ik workshops gevolgd over het belang van dialoog voor wetenschappers. Daar kwam een voorbeeld naar voren over artsen die een dialoogbijeenkomst tussen slachtoffers van brandwonden organiseerden en er zodoende achter kwamen dat patiënten behoefte hadden aan meer kennis over jeukklachten bij brandwonden. Dit verraste de artsen, want zij hadden initieel zelf een hele andere onderzoeksrichting voor ogen. Die casus inspireerde me om zelf met dialoog aan de slag te gaan.
Wij wetenschappers denken vaak dat we al goed weten wat belangrijk is en wat op de onderzoeksagenda moet staan, maar door te luisteren naar verschillende perspectieven uit de maatschappij kom je erachter wat we missen.’
Welke gesprekken en perspectieven zijn je het meeste bijgebleven?
‘Deelnemers deelden ingrijpende ervaringen. Zo vertelde een queer en neurodivergente ondernemer dat mensen zijn onderneming “schattig” noemden, totdat hij het op een andere manier ging positioneren. Een vrouwelijke ondernemer van kleur gaf aan dat ze mannen meeneemt naar pitch-evenementen, omdat ze het gevoel had dat mensen haar anders niet serieus namen. Een vrouwelijke investeerder vertelde dat ondernemers op een bijeenkomst te horen kregen dat ze de mannen met witte baarden moesten opzoeken, terwijl ook vrouwen investeren. En een van de deelnemende investeerders was aanwezig bij een ondertekeningsceremonie waar alleen oudere witte mannen op de foto stonden. Hoewel zij de betrokkenen erop wees dat dit niet representatief was voor het investeringsteam omdat er geen vrouwen aanwezig waren, werd de foto toch gepubliceerd, wat leidde tot veel kritiek op LinkedIn. Stuk voor stuk pijnlijke verhalen die anno nu nog steeds gebeuren. Ook in een land als Nederland, waar we denken dat het goed gesteld is op het gebied van gelijkwaardigheid.’
En wat waren de belangrijkste bevindingen?
‘Wat me vooral opviel was hoeveel we al lange tijd weten, maar waar we tot nu toe als maatschappij nog geen actie op ondernemen. Zo weten we dat verantwoording afleggen belangrijk is, bijvoorbeeld door het financieren van bedrijven gerund door vrouwelijke ondernemers een KPI te maken voor investeerders. En ook hoe belangrijk representatie is, want pas als je aan tafel zit kan je meebeslissen. Het lastige is dat bedrijven vaak een oplossing willen die als een soort standaardmodel in elke organisatie kan worden toegepast, maar die oplossing bestaat niet. De verschillen per sector en regio zijn daarvoor te groot.
De dialoog liet ons daarnaast zien dat we dat we niet alleen op anekdotes moeten vertrouwen, maar nog meer achter de harde cijfers moeten zien te komen. Soms ontdek je dan dat een probleem ernstiger of wijdverspreider is dan je op basis van losse verhalen zou inschatten. Dat is het werk dat Code-V hier in Nederland doet, en wat de We-Fi van de Wereldbank wereldwijd doet via de WE Finance Code. Met beide organisaties werk ik samen.
Tot slot maakte de dialoogsessie duidelijk waar het wetenschappelijk bewijs nog tekortschiet: hoe sponsoring ondervertegenwoordigde ondernemers daadwerkelijk kan helpen, waarom veel bestaande ondersteuning hen door culturele- en taalbarrières niet bereikt en wanneer rolmodellen het systeem echt veranderen in plaats van bestaande barrières versterken. En de dialoog herinnerde ons eraan dat wij als onderzoekers vaker in gesprek zouden moeten met ondernemers om kennis te kunnen vertalen naar actie.’
Wat maakt jou een vrije denker?
‘Ik ben opgeleid tot etnograaf en probeer met een antropologische blik naar het leven te kijken. Dat betekent dat ik mensen zonder oordeel observeer en vanuit hun perspectief probeer te begrijpen waarom zij doen wat ze doen. Dat is voor mij wat vrij denken is.
We worden allemaal gevormd door onze ideeën en overtuigingen en door onze ervaringen uit het verleden. Maar je kunt die even opzijzetten en proberen te begrijpen hoe iemand anders zijn of haar leven ervaart. Als je begint bij de alledaagse aspecten van het dagelijks leven, zie je vaak dat mensen minder van elkaar verschillen dan je denkt. Iedereen wil zich geliefd en veilig voelen en betekenis vinden in het leven. Door te proberen te begrijpen hoe iemand anders dezelfde dingen ervaart, ontstaan nieuwe inzichten. Die antropologische mindset helpt mij om open te blijven staan voor andere perspectieven en vrij te denken.’
Ben je wetenschapper en wil je weten wat dialoog voor jou kan betekenen? Neem een kijkje op de pagina van Netwerk Wetenschap in Dialoog.
De VU zoekt en voedt de maatschappelijke dialoog, is toonaangevend in onderzoek en leidt studenten op tot wereldburgers die in woord en daad bijdragen aan een betere wereld. Lees het strategische plan 2026-2030 hier.
